Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
6Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
გ. ქავთარაძე. კავკასიის კარიბჭე - G. L. Kavtaradze. The Caucasian Gateway

გ. ქავთარაძე. კავკასიის კარიბჭე - G. L. Kavtaradze. The Caucasian Gateway

Ratings:

4.5

(2)
|Views: 1,588|Likes:
The need of the control of the Cauicasian Gateways from the barbaric northern tribes and its connection with the emergence and development of the state in Central Transcaucasia, located just south from the main gateway - the Daryali Pass.
The need of the control of the Cauicasian Gateways from the barbaric northern tribes and its connection with the emergence and development of the state in Central Transcaucasia, located just south from the main gateway - the Daryali Pass.

More info:

Categories:Types, Research, History
Published by: Giorgi Leon Kavtaraże on Jul 18, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/11/2014

pdf

text

original

 
Giorgi Kavtaradze. The Caucasian Gateway. Viewpoint, -
Sakartvelos Respublika 
, no. 179, 05.09.1996 (in Georgian).
კავკასიის კარიბჭე
ადამიანი რთული საზოგადოებრივი ცხოვრების დაწყებისთანავე ცდილობდაჩასწვდომოდა დროის დინებით მოტანილი ცვლილებების არსს, რათა რამდენადმემაინგანეჭვრიტა თავისი მომავალი. კაცობრიობიგანვითარების გააზრებაკლასიკური ხანიდამაინც, საზოგადოების მიედასახუერთ-ერთ უმთავრესამოცანწარმოადგენდა. ამ მხრიგანსაკუთებით ინენსიურკვლევაუკანასკნელი ორი საუკუნის განმავლობაში მიმდინარეობს. საქართველოსა და მთლიანად კავკასიისათვის სასაზღვრო ფუნქცია თვით ფიზიკურიგარემოს მიერ იყო ინსპირირებული. ამის „გამომწვევ“ მიზეზს მსოფლიოს ერთ-ერთიუმნიშვნელოვანესი წყალამყოფო სისტემ- ავკასიონის მთვარი ქედიწარმოადგენდა, უუძველესი ხანებიდანვე მომხვდურთათვის გადაულახავი ბარიერი,რომელიც ევრაზიის ნომადებს ახლო აღმოსავლეთის ცივილიზებული მხარეებისაგანგამოყოფდა.ნიშანდობლივია, რომ ცნობილ თანამედროვე ისტორიკოსს, დენის სინორს, ევრაზიისკონტინენტზე გამავალი ძირითადი საზღვარი კავკასიაზე აქვს გაყვანილი, რითაც იგიუგულვებელყოფდა საბჭოთა კავშირის პოლიტიკურ საზღვარს (ნაშრომი 1987 წ. არისგაოქვეყნებული). მისი ზრით, ტერიორულ არეალთგანსაზღვრისა ხელოვნურია განმასხვავებელ კრიტერიუმებაპოლიტიკურმოწყობილობისმიჩნევა, რომელსაც უპირატესობარ უნდა ენიჭებოდეს უფრო ხანგრძლივაარსებულ,მყადა ღრმად ფესვებგამდგაეროვნუდა კულტურულ ნიშნებთან შედარებით.დ. სინორევრაზიას ერთობლიობაში განიხილავს და იგმასშგამოყოფს ორ შემადგენელ ნაწილს, კულტურული ევოლუციის დაბალი ტემპის მქონე ცენტრალურნაწილს, შიდა აზიას (იგივე ცენტრალურ ევრაზიას), მომთაბარე ხალხების კერას, და, ოფცივილიზაციები ჩამოყალიბდნენ და განვითარდნენ. პირველი ზონა, ცენტრალურიევრაზია, მოიცავს უზარმაზარ ტერიტორიას პოლონეთისა და ფინეთის დასავლეთი საზღვრებიდაწყნაოკეანამდდა ჩრდილოეთყინულოვანი ოკეანიდაკავკასიამდე და სამხრეთ ჩინეთამდე - ირანელი, სლავი, ურალელი, ალთაელი დაჩინელ-ტიბეტელი ხალხების ისტორიულ სამშობლოს. მეორე ზონისათვის, ევრაზიისპერიფერიისათვის, რომელიმოიცავს ევროპას, ახლაღმოსავლეთს, ინდოეთს, სამხრეთ-აღმოსავლეთ და აღმოსავლეთ აზიას, დამახასიათებელიკულტურულინიშან-ვისებებიუნიკალურომინაცა. XX საუკუნის პოლიტიკურ-ეკონომიკურდაყოფის თვალსაზრისით, პირველზონა ძირითადად ემთხვევაყოფილი სოციალისტური ბანაკიქვეყნებიტერიტორიას, ხოლო მეორზონამოიცავმათ გარემომცველ საბაზრო ეკონომიკის ქვეყნებს, სამხრეთ ჩინეთისა დაამიერკავკასიის დამატებით.როგორც ჩანს, ამიერკავკასია არ განიხილება შიდა აზიის ანუ ცენტრალური ევრაზიისნაწილა(ეს ორი ცნება, დ. სინორისინონიმურია, თუმცა, მეორე მათგანიგი
 
ს), ოვტრადიციებიგამო, რომლებმაც, ისორულნერციიწყლობით, მას,ცენტრალური ევრაზიისდა განაპირა ზოლიმოსახლეობაშორის არსებუენდემუკონფლიქტში (რომელშიაპირველჩვეულებრიაგრესორის როლშიგამოდიოდა), სავსებით გარკვეული ადგილი მიანიჭეს განაპირა ზოლის წიაღში.კავკასია და საქართველო, ორზონის, ცენტრალური ევრაზიისდა ევრაზიის. ადგილმდებარეობისაკვანძო მნიშვნელობა კარგად არიასახულI საუკუნისრომაელმოღვაწისა და მწერლის, პლინიუუფროსისიტყვებში, რომ კავკასიისკარიბჭე სამყაროს ორ ნაწილად ყოფს.ცივილიზებული სამყაროს ძირითადი მიზანი ბარბაროსთა განდევნა იყ
ოიკოუმენეს 
საზღვრებს იქით, მათმოსალოდნელი შემოსევებიაღსაკვეთად.მიჩნეულია, რომ ამ მგზნებარებით არიშეგულიანებულლეგენდარული სახალექსანდრე მაკედონელისა, როდესაც იგი „გოგისა და მაგოგის უწმინდურ ხალხებს“- კვინტესენციური ბარბაროსის მითიურ განსახიერებებს - ერეკება გაუვალ მთებში,„რკინიკარის“ გაღმმდებარმხარეში; კავკასიონიქედიქით იყსემიტთ„გოგისა და მაგოგის“ და ბერძენთა „ჰიპერბორეელთა“ საუფლო.ბარბაროსთა დამთრგუნავი ალექსანდრე დიდის სახელი, ძველეგვიპტური სფინქსისმსგავსად, ეფექტური საშუალება ჩანდა ველურ ტომთა შესაშინებლადა ამიტომათშემოსევის ხიფათიგაჩენისას ისეგაცოცხლდა ძველი ლეგენდმის მიემომთაბრეთა წინააღმდეგ მოწყობლი „რკინიკარის“ შესაებ, რომლ სახელწოდებაც, „კასპიური კარი“, სხვადასხვა დროს ხან დასავლეთ ირანში მდებარე სიდარის (ფირუზ-კუხის) ხეობას უკავშირდებოდა, ხან დარიალისას (I საუკუნიდან),უფრო გვიან კი - დერბენტისას. საყურადღებოა, როძველქართულდა სომხურმატიანეები, “მოქცევაქართლისაჲ”, „ქართლის ცხოვრებაში“ შემავალი ლეონტი მროველი„ცხოვრებაქართველთმეფეთა“, მოვსეს ხორენაცის “სომხეთიისტორია” ცენტრალუამიერკავკასიაში, ქართლში, სახელმწიფოს აღმოცენებიფაქტალექსანდრემაკედონელის სახელთან აკავშირებენ, მიუხედავად იმ გარემოებისა, რომ დღემდე არმოიპოვება ამიერკავკასიაში არა მხოლოდ ალექსანდრე დიდის, არამედ, საერთოდმაკედონელთა ყოფნის დამამტკიცებელი რაიმე საბუთდა, ამრიგად, ეს ცნობებიდაკავშირებული ჩანს ძველ სამყაროში ფართოდ გავრცელებულ შეხედულებებთან,რომლის მიხედვითაალექსანდრმაკედონელმიეწერება კავკასიის კარიბჭისგამაგრება.„ქართლის ცხოვრების“ მიხედვით, ალექსანდრე დიდმქართლშ„მოსრნა დადაატყუევნა“ უცხოტომელები, რომელთნაწილი(ბუნ-თურქნი) “შეივლტოდესკავკასიად”, ანჩრდილოეთით გადახვეწილან, საიდანაც უნდა ყოფილიყვნეთავიდანვე წამოსულნი, ხოლო „დაუტევნა ნათესავნი ქართლოსიანნი”, მისცა მათაღმოცენებისათვის აუცილებელი იდეოლოგიური საფუძველიც ჩამოუყალიბა: ''დაუბრძანალექსანდრე აზონს, რათა პატივსცემდნემზესდა მთოვარესდა
 
ვარსკულავთხუთთა, და ჰმსახურებდენ ღმერთსუხილავსა, დამბადებელსაყოვლისასა". დღესაც საქართველოს რესპუბლიკის გერბზე თეთრი გიორგის თავთან,მზე, მთვარე და ხუთი მნათობია აღბეჭდილი, ხოლო მისი ცხენის ფეხქვეშ, წმიდაგიორგის ხატზე გამოსახულურჩხულის ნაცვლად, კავკასიონის ქედია გაწოლილი, სიმბოლო ქვეყნის წინაშე დასმული ბუნებრივი „გამოწვევისა“, მისი ბედის კავშირისამსოფლიო გეოგრაფიულდა, შესაბამისად, პოლიტიკური დაყოფიერთ-ერნიშანსვეტთან.ამიერკავკასია, და კერძოდ ქართლი (იბერია), ცივილიზებულდა ბარბაროსული სამყაროების მიჯნაზმდებარეობიგამო, ასპარეზს წარმოადგენდა ისტორიულიგანვითარების ორი საპირისპირო მოდელის ზემოქმედებისათვის და, შესაბამისად, სხვადასხვა ეპოქაში მათადგილი ცვალებადი იყო ზემოაღნიშნულ ორ სამყაროს შორის, თუმცა, კავკასიონიმთავარქედის ბუნებრივფაქტორმაუფრომაღალგანვითარებული, ცივილიზირებული სამხრეთისა და დასავლეთის ბასტიონისფუნქციააკისრებდა განვითარების შენელებულტემპის მქონე ბარბაროსულიჩრდილოეთისა და აღმოსავლეთის წინააღმდეგ.მუდმივდაპირისპირებბარბაროსსდა ცივილიზებულს, მიმთვისებელსდამეურნეს, ყააღსა და შემოქმედშორიიყის ვესი და აბედი, როლი საშუალებითაც დაინთო სახელმწიფოებრიობის ცეცხლი კავკასიონის მთავარი ქედისცენტრალური ნაწილის გადმოღმა მდებარე ქართლში.ვინაიდან „კავკასიის კარიბჭე“ (იგივე არაგვის, იბერიის, სარმატთა თუ ოვსთა კარი –“დარიალა”) ქართლის ხელისუფალთა ხელში იყო, გასაგები ხდება მოვსეს ხორენაცისცნობა, როსომეხმეფეები „ჩრდილოეთის მთებისგამგებლობა“ავალებენ”ალექსანდრე მაკედონელის მიერ დადგენილ ქართლის ხელისუფლის მიჰრდატის(მკვლევართა აზრით, ამ პიროვნებაში პონტოს ძლევამოსილი მეფე მითრიდატე VIევპატორი უნდიგულისხმებოდეს) შთამომავლებს. ეს ცნობა მიგვანიშნებს, რომგარკვეულურთიერთკავშირი არსებობდქართლში სამეფო ხელისუფლებიჩამოყალიბებასა და „კავკასიის კარის“ დაცვის საჭიროებას შორის.ქართლი(=საქართველოს) ხელისუფლება, გარდიმისა, რომ ზრუნავდა „კავკასიისკარის“ თავდაცვისუნარიანობაზე, არცთუ იშვიათად ეფექტურად იყენებდა ამ კარის ხლსაყრესტრატეიუმდებარეოას და საიროებიმიხევით, მისი საშუალებით, ჩრდილოეთიდან გადმოყავდხოლმე დამხმარე სამხედრო ძალმომხდურებთან ბრძოლის მიზნით თუ საკუთარი მტრების დასალაშქრავად. სახელმწიფოებისათვის, გარდა ჩრდილოეთის მომთაბარე მოსახლეობისაგან თავიდაცვის აუცილებლობისა, მათპერმანენტული ურთიერთბრძოლის პირობებში, სასურველი ხდებოდა კავკასიონის მთავარი ქედის გადასასვლელები (ზეკარები), მათმიმართ ლოიალურაგანწყობითუ არა, ნეიტრალუძალამაინჰქონოდ ხელში, რათმეორე (მოწინააღმდეგე) მხარეს ჩრდილოეთიდან გადმოყვანილიველური ძალიმეოხებით ისინი არ წაელეკა. ამის გამო ზემოდასახელებუ სახემწიფოთა მესვეურთათვის სასიცოცხლო საჭიროებას წარმოადგენდა უაღრესადდიდი სტრატეგიულმნიშვნელობის მქონ“კვკასიიკარის” ეფექტინი

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->