Elkarteak eta federazioak

Literaturari lotutako elkartegintzaren azken hiru hamarkadotan, literatur merkatuaren oinarrizko normalizazioak aurrera egin duen heinean (idazleensormen-lanak argitaratzen dituzten argitaletxeen arloan eta inguruko kultur industrietan), aldatzen joan dira idazleen lan kolektiboaren beharrak, eta,ondorioz, baita kolektibo hori osatzen duten elkarteenak ere.Aldarrikapenen izaera eta oinarri linguistiko eta kulturala galdu gabe-askotan politikoa izan dena ere- idazleen elkarteek euren objektibo etaekimen ildoak birdefinitu egin dituzte, era batean edo bestean. Halaxeizan da Estatu espainiarreko arlo periferikoetako eremu linguistiko etanazionaletan. Aldaketa hauek, noski, intentsitate eta adierazpen modudesberdinak izan dituzte, tokian tokiko hizkuntza, literatura eta gizarteenegoera anitzen arabera, eta haiekin batera.Honek ez du esan nahi, dena dela, oinarrizko ezaugarri komunak ezdaudenik, eta, izatez, eztabaidagai izan ditugu behin eta berriz gureelkarteen artean mantendutako harreman erregularretan, hogeita bosturteotan zehar. Hala ere, izaera definitzaile komun batetik abiatu beharradago, hau da, gureak hizkuntz aukera eta kultur ingurumari jakin batzuk dira, eta horietan naturaltasun gabezia larriak ikusten dira, oraindik eregurea "aukera" bat delako, "konpromiso" bat; eta ondorioz, oinarrizkoezaugarri horrek aldarrikapen linguistiko-politiko-kulturalak lehenesteragaramatza, zehazki profesionalen aurretik.Egiazki, azaleko eztabaida bat eman lezake, soluzio errazekoa: bi arloek orekan egon beharko lukete, baina praktikan ez da horrela. Kataluniakoidazleen elkarteak, eskubide profesionalen defentsaren inguruko ekinbidea

geroz eta gehiago garatzen duen bitartean, galiziar eta euskal elkarteek jarraitzen dute pentsatzen aldarrikapen linguistiko eta politikoetatik eratorritako faktoreak oinarrizkoak direla, euren "normalizazio" egoeraapalagoa delako hausnarketatik abiatuta, edo, nahiago bada, kataluniarrek erdietsitakoa baino urrats edo maila bat atzerago daudelako. Honidagokionean, gogoratu beharra dago, adibidez, Herrialde Katalanetakoaniztasunean garapen eta normalizazio maila ez dela homogeneoa, bai zera!Eta, era berean, zalantzan jarri behar direla uneoro uzkurtasun eta lotsak aldarrikapen profesionaletan, badaezpadako argudioak direla medio egitendirenak, halanola: kultur industria propioen indar edota garapen urria, edo balizko "fronte bakarren" irautea, ordainetan deus ere exijitzen ez zaielarik.Hortaz, elkarte batek sorburuko ezaugarri biak orekatzeko modua izan beharko luke, oso argi izanda helburua, epe motz edo ertainera, berealdarrikapen-funtzioak garatzea dela, ez bakarrik maila linguistiko etanazionalean, kanpoko etsaien aurrean, baizik eta baita maila zehazki profesionalean, editore eta industria kulturalen interes kontrajarrien aurreanere. Elkartasunerako deiak, edo "negozio ezaren" ihesbidea, edo "oraindik ez gaude prest" horien guztien mugak, askotan -ia beti- trikimailulotsagarriak besterik ez dira; beraz, kontzientzia hartzen ez dugun bitarteanez da erraza izango, alor honetan, estrategia egoki bat egituratzea eskubideeta aldarrikapenen defentsan. Eta egiazki, hasieran -baina ez bakarrik hasieran- aldarrikapen hauek planteatzeak lehenik harridura eta ondoreneskandalua sortuko dutela jakin behar dugu. Estatu espainiarpean izatearenizatez -egote horrek dakarren menperatze, azpiratze edo integrazioarekin, bakoitzak jakingo du nola adierazi- jabetza intelektualari buruzko legedi bat eta bakarra daukagu, bere baitatik aukera sorta bat sortzen delarik moduantolatuan baliatu eta egituratu beharrekoa; honela, muga nazionaletatik barrenera antolatutako ekintza bakanetan baino eraginkortasun handiagoa

izango genuke. Eta harritzekoa da, inork kidetasuna eta ekintza bateratuadudan jartzen ez dituen arren -baita estatu mailako bestelako elkarteekin etagaztelerazkoak direnekin ere ematen dena, Cedro gisako plataformen baitan- bestaldetik badirudiela estatu markoan bestelako moduanegituratzeko aukerek garrantzia txikiagoa hartzen dutela, "autonomiaarloka" egiten den lerrokatzearen alde. Egoera honek denbora askoalferrik galtzea eragin du. Honek harreman zuzena du zenbait eskubide etaaldarrikapen baliatzen hasteko atzerapenarekin. Adibidez, KulturaMinisterioaren aurrean egin beharreko eskakizunak erabat gutxiesteaerakarri du, dagokigunaren aldarrikapena dena baztertuz, egitura haumantentzen den bitartean.Galeusca federazioaren zentzua eta ekinbideari dagokionean, gaizki-ulertze penagarri bat gertatu dela dirudi. Hiru elkarteen arteko elkarrizketak egondiren arren, iraunkor ziruditen akordioekin, oraintsu egiaztatu da akordiohauek edo soilik pertsonalak zirela, edo alde bakoitzak zeinek bere erarainterpretatzen zituela. Zehazki, Galeusca-ren aurreko ereduarekinamaitzeko erabakiaz ari naiz, bere XXV. urteurrenaren harira hartutakoa.Eredu hark eragiten zuen balantze eskasa eta onura gutxiko formularenerrepikapen mekanikoaren konstatazioa egin ondoren hartu zen erabakihura, hain zuzen ere: turismoa egitea, eztabaidarako gai generikoak -eztabaidagai ere izaten ez zirenak, soilik kalapitarik gabeko paper joan-etorria- eta ekitaldi instituzionalen gutxi gora beherako parafernalia.Bazirudien Valentzia-Gandiakoaren ondotik neurri bikoitz baten hautuaegina

zela harremanak bizkortu eta, batez ere, ondorio nabariagoak izateko:- Beste bi elkarteetako ahalik eta gonbidatu gehien inplikatzea elkarte bakoitzaren ihardunetan.