Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Srpska Muzika

Srpska Muzika

Ratings: (0)|Views: 34|Likes:
Published by sarcel
n
n

More info:

Published by: sarcel on Oct 14, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/25/2013

pdf

text

original

 
 
Учитељски
 
факултет
 
Универзитет
 
у
 
Београду
 
на
 
предмету
 
СРПСКА
 
КУЛТУРА
 
У
 
ЕВРОПСКОМ
 
КОНТЕКСТУ
 
Sowa M
аринковић
 
SRPSKA MUZIKA
Београд
 2008.
 
 
2
 
Srpska muzika se na balkanskim prostorima razvijala u dugomvremenskom periodu koji se mo`e sagledati u dve osnovne etape
 
stara srpskaumetnost
, ~iji se razvoj prati od vremena doseqavawa slovenskih plemena do
XVIII
v, kada je ostvaren sna`an prodor zapadnoevropskih uticaja i
umetnostnovog doba
, koja zapo~iwe sa uplivom romanti~arskih ideja u
XIX
v. i traje dodana{wih dana.
Stara srpska muzika
Sistematska istra`ivawa stare srpske muzike zapo~eta su posle Drugogsvetskog rata i obuhvataju nekoliko sadr`ajnih celina: studije izvora omuzicirawu kod starih Slovena iz vremena wihovog osvajawa i naseqavawaprostora na Balkanu; odlike muzike u feudalnom dru{tvu (
svetovna muzika
 
 sa posebnim akcentom na istra`ivawe likovnih spomenika ovog vremena kaoizvora za prou~avawe instrumenata,
folklorna umetnost
i
crkvena muzika
 
 sa izdvajawem hilandarske tradicije i kompozitorskog nasle|a u sa~uvanimrukopisima) i muzi~ki `ivot u
XVIII
v. Pristup istra`ivawu ovog periodarazvoja srpske muzike uslovqen je istorijskim okolnostima i zahtevauva`avawe slo`enosti prilika, jer je srpski narod na ovim prostorima `iveoizme{an sa drugima. Balkan je teren na kojem se odvijaju burni procesiakulturacija, mesto gde se sudaraju i pro`imaju civilizacije i kulture. Tame{avina je katkad toliko slo`ena da je te{ko odvojiti ne samo kulturnunego i politi~ku istoriju pojedinih etni~kih celina, koja se prepli}e saistorijom drugih naroda i wihovih dr`ava (solunska bra}a ]irilo iMetodije zajedni~ko su ishodi{te kulturnih tokova u ve}ini slovenskihzemaqa
od Bugarske, Makedonije, Srbije, Hrvatske do Moravske ^e{ke).Srbi su u vi{e navrata bili glavni nosioci dr`avotvorne ideje na Balkanu,one uz koju ide i najcelishodnija institucionalna podr{ka razvoju umetnosti,ali to nije razlog da se istra`ivawa zaustavqaju i ograni~avaju dr`avnimgranicama. Za razvoj srpske crkvene muzike, na primer, podjednak zna~aj imajuizu~avawa u vrlo udaqenim oblastima
od manastira Hilandara na Svetojgori, preko Pe}ke patrijar{ije, De~ana, moravskih i fru{kogorskihmanastira, zapadnih pravoslavnih eparhija (slavonske, karl{tatske idalmatinske, ukqu~uju}i i wihova udaqena naseqa u Istri i Trstu), paSentandreje, Komorana, Temi{vara i Arada, sve do Rusije i Ukrajine sakojima su veze bile `ive i razmena rukopisa mogu}a.Izvori za prou~avawe stare srpske muzike nalaze se u malobrojnim alidragocenim sa~uvanim notnim rukopisima, ali tako|e i u filolo{kimistra`ivawima terminologije koja se odnosi na muziku i u likovnimspomenicima, na kojima su ~esto `ivopisani prizori muzicirawa i fiksiranizgled instrumenata. Najstariji prikaz instrumenata na jednoj minijaturi
 
 
3
poti~e iz 1180. g, tako da sistematsko istra`ivawe ovih izvora dajeinteresantne podatke o razvoju instrumentarijuma u periodu od kraja
XII
dokraja
XVIII
v. Pored prou~avawa iluminiranih rukopisa i fresaka iz srpskihmanastira, va`na su i komparativna istra`ivawa bugarske i rumunsketradicije, koje su tako|e bile naslednice vizantijske umetni~ke prakse naovom poqu. Muzika i muzicirawe se pomiwu u starim hronikama iputopisima. Mada je to ~iweno bez namere da se o ovoj delatnosti ostravi tragi takve, uzgredne napomene pru`aju informacije o dru{tvenoj funkciji koju je muzika imala, statusu muzi~ara, wihovim instrumentima, ve{tini i mo}iuticaja na qude (naro~ito su katrakteristi~ni opisi muzike koja je pratilabitke). U istom smislu, koriste se kao izvori za muzikolo{ka prou~avawakwi`evna dela i pravna dokumenta. Slovenske muzi~are pomiwe T. Simokatau svom delu
Istorija
, posve}enom opisu ratova Vizantinaca sa Avarima iSlovenima; T. Sinkel, arhivar Svete Sofije u Carigradu (
VII
v, vreme opsadeCarigrada), od
IX
v. bele`e se svedo~anstva o misionarskoj delatnosti]irila i Metodija i wihovih u~enika. Dragoceni podaci o muzicirawu naprvim srpskim dvorovima i u sklopu crkvenih obreda nalaze se u `itijimasvetog Simeona i Svetog Save sredwevekovnih pisaca Domentijana iTeodosija, kao i u delu
 @ivot kraqeva i arhiepiskopa srpskih
arhiepiskopaDanila.Prvi rukopisi u kojima se nalazi jasno svedo~anstvo o poja~kojtradiciji tokom crkvene slu`be poti~u iz
XII
XIV
v. Uz tekstove se nalazeoznake glasova u kojima treba pojati. U to vreme nastaju prva originalna delapevane stare srpske kwi`evnosti. Neumski rukopisi su iz ne{to poznijegrazdobqa: u
Psaltikiji
Narodne biblioteke u Beogradu (u bombardopvawubiblioteke 1941. izgoreli rukopis br. 93, sa~uvane su fotografije 12 strana
Psaltikije
koja je nekad sadr`avala 300 folija) postoje zapisi dveju pesamakir Stefana Srbina:
Niwa Sili (Sada nebveske sile)
i
Vkusite i vidite
(sarazli~itim tekstovima: jedan je crkvenoslovenske redakcije, a dva su gr~ka po
 34.
i
148. psalmu
). Pretpostavqa se da je wihov kompozitor `iveo na dvoruLazara Brankovi}a u Smederevu. U rukopisu s kraja
XV
v. sa~uvano jenekoliko kompozicija jermonaha Isaije Srbina, me|u koja je najzna~ajniji
Polijelej 
(prvi deo na tekst
134. psalma
na srpskoslovenskom i, drugi deo, natekst
135. psalma
na gr~kom jeziku. Poznat je jo{ jedan srpski kompozitor
XV
v.
Nikola Srbin i wegova
 Heruvimska pesma
komponovana na gr~ki tekst.U vreme turske dominacije srpskim zemqama (od
XV
do
XVIII
v) nastajumnoge promene, propadaju i gase se centri kulturnog delovawa ({tokulminira zabranom rada Pe}ke patrijar{ije 1766), a sa seobama se pomerajuna sever i zapad, na teritoriju Habzbur{ke monarhije. O tim te{kim danimasvedo~e malobrojni sa~uvani putopisi. Oni potvr|uju da se me|u narodomsa~uvala `iva folklorna tradicija. Crkvena muzika je negovana umalobrojnim sa~uvanim punktovima u Hilandaru (u kojem postoji jo{ uveknedovoqno prou~ena dragocena riznica sa oko 150 rukopisa iz
XVIII
i
XIX
v.)i u fru{kogorskim manastirima. Kult srpskih svetiteqa odr`avao seprete`no u usmenom predawu.
Srbqak,
kwiga Srpske pravoslavne crkve saslu`bama posve}enim srpskim svetiteqima i oznakama za glasove po kojima se

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->