Vol - XVIII Issue No.37 25
th
July. 2009
(Inrinni)
: Darthlalang Chanchinbu, Branch YMA, Serkawn : Kartin Chhuak Phek 3 - na
Mitthi In singsak chungchang
- R.HminglianaMi an thihin, tlangval tlawmngai leh bengvar te’n an in chhung an singsa fel zungzung thin a. Hei hi thil tul tak niin, Mizotlawmngaihna lantirna langsar tak pawh ani. A mawhphurhtu ti zawnga kan sawidawn chuan, makpate leh tu/fate mawh ani nghe nghe a. Mahse, chutiang mi awmremchan mai loh hun leh chutiang ti tur neive chiah lo chhungkua te pawh awm theiha ni a. Chuvangin, a tul hun leh a tul danazira che nghal zung zung tur, tlangval lehpate pawh an lo awm thin hi, mizote mintimawitu an ni a, kan vannei hle a ni.Amaherawhchu, thil kawngkhatngaihtuah ngun deuh ngai a awmin ka hrevea, chu chu hei hi a ni. Tunlaiah chuan,mitinte hian in chhung hi kan rem uluk tahle hlawm a. Pindan bang leh Furniture lehthil hlu tak takte pawh kan hung ta furhlawm a. Heng thilte hi, uluk deuh lehdimdawi taka kan thiar sawn a pawimawhhle mai. Veng thenkhata tlangval thenkhattechuan, engmah ngaihtuah chiang lem lovinthil an ti ta rum rum thin a. Pindan bangtean pawt ri tuar tuar a, an kar phawng dawrhdawrh a. Hmun rem lem lo takah an va dahchawrh chawrh a. Chutiang deuh reuhchuan, TV/Fridge cte pawh an ti a. Hei hi apawi angreng khawp mai, “Thil tha ti” annih reng lai khan, thil tihchhiat an nei nualthin a. Mitthi chhungte tan thil pawi fe fe aawm fo thin.Chuvangin, tlawm kan ngai ta sa sa,thil pawi thleng tel kher lo zawngin chet tumthin ila a tha ngawt ang. Kang thelh ang ziazanga hmanhmawh em em a tul lem si lova.Mitthi chhungte tan thil lawmawm lehzualkan thlen a ni bawk dawn si a.
ZIRTIRTU
F. LalhmangaihthangaDarthlalang Issue hmasa lamah te Tlabung BialZirna chungchang tarlan ani a. A ngaihnawm ka tih mai bakah kan dinhmun chiang takin tarlan a ni. Chhiar chhuaksatliah mai lovin a hlutna thuruk man chhuah tum ila kankhawtlang tan a tha dawn hle in ka hria a ni. Zirna kawngahhian zirtirtute hi kan hmehbel deuh ringawt thin a, an ni ber lo tih a lang a. Lungthu pathum –
zirtirtu, zirlai leh nuleh pa
te hi an san mar tlan loh chuan zirna hian hma asawn tak tak thei lo a ni.
Tin, khawtlangah pawh ‘zirna’boruak kan siam thiam a tul hle bawk a ni.
Lungthupathum zingah hian Zirtirtu dinhmun i han en bik lawkteh ang.Zirtirtu dinhmun hi a sang hle. Naupang te’n anchezia an zira, an suk thlek lam an hawi duh khawp.Hmanlai leh tunlai zirtirtute dinhmun han thlir ta ila,danglamna nasatak a awm tih kan hre thei awm e.Engvangin nge Mizoramah zirtirtu dinhmun hi khawtlangngaihah a tlak hniam tak le? Lo ngaihtuah chiang ve la,han chhui dawn teh le. A nihna takah chuan englai mahinzirtirtu (Guru) dinhmun hi a la hniam lo. Zirtirtu dinhmunsan zia leh mi ramte’n an duh tui zia tlem i han en teh ang.Kan thenawm Tripura State-ah khuan training sathlapin, enchhin hun (probation period) kum hnih/thumvel hlawh tlemte la in an thawk phawt thin a. Enchhinhunah hian zirtirtu tlak an nih chuan an la nghet thin a; anthat vak loh chuan an thlawn tir leh mai thin a ni. An nghehhnu pawh hian an hlawh chu Mizorama zirtirtu te aiin ahniam hle a ni awm e. Mahse mipui lam chuan an ngaihluinan dah sang hle mai. An dah sang a ni tih a lanna pakhat,ho ang reng tak bawk si tarlang ta ila. Khawi ilo kalnaahzirtirtu a ni tih an hriat phawt chuan, “Zirtirtu kha seat lokian rawh u” an ti mai thin nia! Kan zirtirtute ho hian anhlawh ve ngai em le? Anni chu hlawhlo zia pawh an ni lo,an nunin a zir tlat a.
Zirtirtu chuan Ual au takin Kuva,Meizial, Sahdah (an ti thin a nih pawhin) an ti ngai lo.Zu phei chu an khawih thiang lo tluk a ni.
Hengbakahhian dawt leh hlemhletna lakah an fihlim a. Fel fai (smart)takin school an kal thin a ni. Dan leh Hrai khauhtak, khuahkhirhna hnuaiah, zirtirtute chu zalen takin an thawk meka ni.An ti teh fo bawk a, Foreign lam i han hrut ve thuakteh ang. Finland ram khu khawvelah chuan Zirna lamahan sang viau a. An ramah khuan zirtirtu an duh uluk hle ani. Doctor nih aiin zirtirtu nih a har zawk tlat nia! Zirtirtuin chherna (Teacher education) kan tih hi, kum 1852 atangkhan an lo nei tan tawh a. University hnuaiah thuang hnih-
Education of Teachers for Secondary Education
leh
Edu-cation of Teachers for Elementary Schools
te an kal pui a.Heng zirna inah hian Professor chinin zirtirna, zirtirtu tehnenah an pe thin a ni.Zirtirtu thlan dan tlem han tarlang ta ila, hetiangin:1.An thiamna neih zawng zawng leh experience naupangzinga an neih tawhah.2.A pahnihna hian kawng thum a fun tel leh a- Test, So-cial interaction and Communication skill.3.Hemi pal tlang te hian personal interview khirh tak anpal tlang leh a ngai bawk a ni.
Classroom Teacher
leh
Subject Teacher
an awm hranga. Classroom teacher chuan pawl hniam lam, pawl 1 – 6an zirtir ber a. Master’s degree, educationsubject-ah an nei ngei tur a ni bawk. AnClass naupangte kawng engkimah ankaihruai thei ngei tur a ni.
ClassroomTeacher an nih angin an class naupangtezirlai zawng zawng an kutah a awm a ni.Subject teachers
te hi chuan pawl 7 – 12 ahsubject hnih aia tam an zirtir ngai lo thunga ni. An subject-ah Master degree an nei ngeitur a ni. Tin, kum 1995, atang khan Kinder-garten Zirtirtute pawh University degreenei an ni ngei tur, a ni bawk.
Kan ram (a bikin Mizoram ) dinhmun han ngaihtuah ve teh le. Zirtirtununphung te, Nu leh pa te’n zirtirtu kanen dan te leh khawtlang pawhin kan endan te. Lehkhathiam lamah pahnihna kanni kan tih lai hian ‘mithiam rintlak’ kan tamem? Kan veng pawh hian Centenary hialkan lawm ta a, enge kan dinhmun le?
Leave a Comment