Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Η ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΟΥ ΒΑΡΔΑΛΗ ΔΟΜΟΚΟΥ

Η ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΟΥ ΒΑΡΔΑΛΗ ΔΟΜΟΚΟΥ

Ratings: (0)|Views: 66 |Likes:

More info:

Published by: ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ on Oct 26, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/22/2014

pdf

text

original

 
Η ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΟΥ – ΒΑΡΔΑΛΗ ΔΟΜΟΚΟΥ
της Γεωργίας Β. Παντίδου (Φιλολόγου)Με αφορμή απορίες μαθητών μου σχετικά με την προέλευση της ονομασίαςτου χωριού μας και δικές μου σχετικές αναζητήσεις στη βιβλιογραφία και στοδιαδίκτυο, θα ήθελα να καταθέσω τα πορίσματα των ερευνών μου.Κατ’ αρχάς σκόπιμο θα ήταν να διακρίνουμε ότι το όνομα του χωριού είναιθηλυκού γένους, αν και έχουμε συνηθίσει να το αποκαλούμε «το Βαρδαλή»,δηλαδή σε ουδέτερο γένος.Δεύτερον: η λέξη Βαρδαλή είναι σύνθετη
˙
αποτελείται από τη ρίζα
βάρδα
και το τουρκικό επίθημα
 –λη / -λι
, που σημαίνει τόπος, περιοχή ή σε άλλεςπεριπτώσεις κάτι γεμάτο από κάτι άλλο (πρβλ. κύρια ονόματα της Τουρκικήςπ.χ. Ναζλί, που σημαίνει γεμάτη νάζι ή ονόματα χωριών, όπως τοΣαρμουσακλί στις Σέρρες, που σημαίνει τόπος γεμάτος σκόρδα.) Εξάλλου,όλοι γνωρίζουμε ότι η Ρούμελη είναι τουρκική λέξη που σημαίνει: ο τόπος τωνΕλλήνων. Αν συγκρίνουμε παρόμοιες ονομασίες άλλων χωριών της επαρχίαςμας, θα διαπιστώσουμε ότι υπάρχει μία λογική σχέση: Γερακλή (= ο τόποςτων γερακιών), Ταμπακλή (= ο τόπος του καπνού) και άρα Βαρδαλή σημαίνειο τόπος
βάρδα.
 Τι σημαίνει, όμως,
βάρδα
; Σύμφωνα με το Λεξικό της Νέας ΕλληνικήςΓλώσσας του καθηγητή Μπαμπινιώτη , το
βάρδα
είναι λαϊκό επιφώνημα πουσημαίνει: πρόσεξε, φυλάξου και οι Έλληνες το δανειστήκαμε από τουςΕνετούς κατακτητές μας (είναι η προστακτική του ρήματος vardar). Ομόρριζηείναι η λέξη
βάρδια
που σημαίνει σκοπιά, φύλαξη. Και οι Τούρκοιχρησιμοποιούν την ίδια λέξη για την ίδια σημασία.Πώς συσχετίζεται, όμως, η ετυμολογία της ονομασίας με τη μορφολογία τουεδάφους και τη γεωγραφική θέση του χωριού; Είναι σύνηθες ναονοματοδοτούνται χωριά, πόλεις ή περιοχές βάσει συγκεκριμένωνγεωμορφολογικών χαρακτηριστικών. Συνεπώς, αν παρατηρήσουμεπροσεκτικά τη θέση του χωριού μας, θα διαπιστώσουμε ότι είναι χτισμένο σεκάποια απόσταση από την κεντρική οδική αρτηρία και ότι η μορφολογία τουεδάφους και η γεωγραφική του θέση θα εξασφάλιζαν ασφαλή κρυψώνα γιαόποιον επιθυμούσε έναν επιτυχημένο κλεφτοπόλεμο. Παρομοίως έχουνονομαστεί η Βάρδα του νομού Ηλείας, οι Βαρδάτες και τα Βαρδούσια στηΦθιώτιδα. Έτσι Βαρδαλή σημαίνει τόπος, από τον οποίο περνώντας, θαπρέπει κανείς να προσέχει, να φυλάγεται, τόπος όπου παραμονεύουνκίνδυνοι.
 
Έχουν κατατεθεί απόψεις σχετικά με την ονομασία του χωριού μας πουκινούνται σε εντελώς διαφορετικό πλαίσιο από τη δική μου. Αναζητείται ηπροέλευση της ονομασίας του χωριού σε κάποιον αξιωματικό ονόματιΒάρδαλη του αυτοκράτορα Αλεξίου Κομνηνού, ο οποίος λέγεται πως είχεστρατοπεδεύσει στο χωριό μας για να αντιμετωπίσει τον Βοημούνδο, αρχηγότων Νορμανδών. Ομολογώ πως ερεύνησα διεξοδικά την ιστορία της περιόδουεκείνης σε κάθε πηγή που θα μπορούσα να ανατρέξω (Ιστορία του Ελληνικού Έθνους του Κων/νου Παπαρρηγόπουλου, Αλεξιάδα της Άννας Κομνηνής καιΒυζαντινή Ιστορία δημοσιευμένη στο Διαδίκτυο) αλλά δεν βρήκα κανέναστοιχείο που να συνηγορεί στο ότι ο Βάρδαλης στρατοπέδευσε στο χωριό μαςκαι του έδωσε το όνομά του. ( Και διατηρήθηκε όνομα ελληνικό στο χωριό μαςμετά από αλλεπάλληλες κατακτήσεις μέχρι και την Τουρκοκρατία; )1. Ο Κ. Παπαρρηγόπουλος αναφέρει ότι ο Βοημούνδος ερχόμενος απότην Ήπειρο επιτέθηκε στη Λάρισα (1083) αλλά ο Αλέξιος μετά του Διοικητή του θέματος της Θεσσαλίας Λέοντος Κεφαλά αμύνθηκε καιέτρεψε σε φυγή τους πολιορκητές Νορμανδούς, οι οποίοιοπισθοχώρησαν προς την Καστοριά, η οποία ήταν το ορμητήριό τους.Στη δεύτερη αναμέτρηση των δύο ανδρών (23-25 χρόνια αργότερα) ομεν Βοημούνδος στρατοπέδευσε στο Δυρράχιο ενώ ο Αλέξιος στηΘεσσαλονίκη. Βεβαίως πηγή όλων των ιστορικών είναι η Αλεξιάδα τηςΆννας Κομνηνής, κόρης του Αλεξίου, η οποία κατέγραψε τα πάντα γιατη βασιλεία του πατέρα της και τους πολέμους που διεξήγαγε.Παραθέτω, λοιπόν, αυτούσια την ιστορική πηγή:
5.5.3 δὲ ταυτηντὴν πόλιν φυλάττων πατρου τοαὐτοκράτορος θεράποντος υἱός͵ Λέων ὁ Κεφαλᾶς͵ γενναίωςπρὸς τὰς τοῦ Βαϊμούντου ἀντι καθίστατο μηχανὰς ἐπὶ ὅλοιςμησὶν ἕξ. Δηλοῖ δὲ τὴν τοῦ βαρβάρου ἔφοδον διὰ γραφῶντηνικαῦτα τῷ αὐτοκράτορι. δὲ οὐ παραχρῆμα͵ καίτοισφαδᾴζων͵ τῆς πρὸς τὸν Βαϊμοῦντον φερούσης ἥπτετο͵ ἀλλὰπλεῖον μισθοφορικὸν ἐπισυνάγων ἁπανταχόθεν ἀνεβάλλετοτὴν ἐξέλευσιν. Εἶτα καρτερῶς ὁπλίσας ἅπαντας ἔξεισι τῆςΚωνσταντίνου. Καὶ τοῖς μέρεσι τῆς Λαρίσσης ἐγγίσας καδιελθὼν διτοβουνοῦ τῶν Κελλίων κατὴν δημοσίανλεωφόρον δεξιόθεν καταλιπὼν καὶ τὸν βουνὸν τὸν οὑτωσὶἐγχωρίως καλούμενον Κίσσαβον κατῆλθεν εἰς Ἐζεβάν· χωρίονδὲ τοῦτο Βλαχικὸν τῆς Ἀνδρωνίας ἔγγιστα διακείμενον.Ἐκεῖθεν δὲ καταλαβὼν ἑτέραν αὖθις κωμόπολιν Πλαβίτζανσυνηθῶς καλουμένην͵ ἀγχοῦ που τοῦ οὑτωσί πως καλου μένου
 
ποταμοῥέοντος διακειμένην͵ τὴν σκηνὴν κα τέθετοἀποχρῶντα τάφρον διορύξας. Καὶ ἐγερθεὶς ἐκεῖθεν ὁ βασιλεὺςἀπῆλθεν ἄχρι τῶν κηπουρείων τοῦ Δελφινᾶ κἀκεῖθεν εἰς τὰ Τρίκαλα.5.5.7 Καδὴ μετακαλεσάμενος τοὺς στρατηγούς τε καἡγεμόνας καὶ συγγενεῖς ἅπαντας βουλῆς ἤρχετο τὴν ἑκάστουγνώμην ἀναζητῶν· εἶτα τὸ σκοπηθὲν ἀπήγγειλε. Τὸ δὲ ἦνπαραδοῦναι τὰ τάγματα ἅπαντα τοῖς συγγενέσιν αὐτοῦ·προεξάρχοντα δὲ τὸν Μελισσηνὸν Νικηφόρον ἐφίστησι καὶ τὸνΚουρτίκιον Βασίλειον͵ τὸν καὶ Ἰωαννάκην καλούμενον· ἀνὴρδὲ οὗτος τν ἐπιφανν͵ περιβητος ἐπ΄ νδρείᾳ καὶστρατιωτικῇ ἐπιστήμῃ͵ ἐξ Ἀδριανουπόλεως ὁρμώμενος. Οὐ τὰτάγματα δὲ μόνον αὐτοῖς παραδίδωσιν͵ ἀλλὰ κατὰ τῆςβασιλείας παράσημα ἅπαντα.
(Εδώ παρατίθενται τα ονόματα των στρατηγών του Αλεξίου).
5.5.8 Ἀλλὰ ταῦτα μὲν οὕτω πως ἐπισκήψας αὐτοῖς κακαταλιπὼν δεξιόθεν τοῦ κάστρου Λαρίσσης περιμείνας τὴντοῦ ἡλίου δύσιν γεννάδας τινὰς ἄνδρας ἕπεσθαί οἱ ἐπιτάξαςτὴν τοΛιβοτανίου κλεισ ούραν διεληλυθς κατὸνΡεβένικον περικόψας καὶ διὰ τῆς καλουμένης Ἀλλαγῆς πρὸςτενυμον τς Λαρσσης μρος καταλαβν καπεριαθρήσας τὴν ἅπασαν τοῦ τόπου θέσιν χθαμαλώτεροντόπον κατανοήσας ἐκεῖθι μεττῶν συνεφεπομένων αὐτλοχῶν ἦν. Οἱ δὲ ἡγεμόνες τῶν ῥωμαϊκῶν ταγμάτων͵ ὁπηνίκαβασιλεὺς προλοχίσειν͵ ὡς εἴρηται͵ ἐπειγόμενος τὴν τοΛιβοτανίου κλεισούραν διέρχεσθαι ἔμελλε͵ τηνικαῦταἀποσπάδα τινὰ τῶν ῥωμαϊ κῶν ἀποδιελόμενοι ταγμάτων κατὰτῶν Κελτῶν ἐξέπεμψαν͵ ἐφ΄ ᾧ πρὸς ἑαυτοὺς ἑλκύσαι͵ ὡς μὴἐκεχειρίαν ἔχοιεν φωρᾶσαι τὸν αὐτοκράτορα ὅπη πορεύεται. 
Η μόνη περίπτωση που αναφέρεται στην Αλεξιάδα κάποιος Βαρδαλής είναιστο παρακάτω απόσπασμα, από το οποίο όμως δεν προκύπτει κάτι που ναστηρίζει την άποψη αυτή ναφέρεται στον βασιλιά των ΙεροσολύμωνΒαλδουίνο).
11.7.3 δὲ βασιλεὺς τὴν κατὰ τὸ Ῥάμελ τῶν Λατίνων ἧττανμεμαθηκώς, περιαλγήσας ἐπὶ τῇ τῶν κομήτων αἰχμαλωσίᾳ, ἅτεγινώσκων αὐτοὺς κατά τε ὥραν καῥώμην σώματος κα
 
περιφάνειαν γένους τῶν πάλαι ὑμνουμένων, οὐκ ἔφερεν ἐπ
 
πλέον τούτους δορυαλώτους ἐπξένης εἶναι. Ἔνθεν τοιμεταπεμψάμενός τινα
Βαρδαλ ν
καλούμενον χρήματά τε ἱκανὰ
 

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->