62Gracz który pami˛eta o ułomno´sciach swojej postacimo˙ze nabyć sprz˛egni˛et ˛a z konsekwencj ˛a zdolno ´sć,wydaj ˛ac mniej punktów do´swiadczenia ni˙z gdybymiał nabywać j ˛a niezale˙znie. Wi˛ecej informacji naten temat mo˙zna znale´zć w rozdziale po´swi˛econymrozwojowi postaci.

8.3.9. Konsekwencje: pozbywanie si˛e

O ile nie jest ona sprz˛egni˛eta ze zdolno´sci ˛a spec- jaln ˛a, gracz mo˙ze pozbyć si˛e konsekwencji, wydaj ˛acw tym celu tyle punktów do´swiadczenia ile wynosiwarto´sć konsekwencji. Zrobić to mo˙ze jednak tylkona zakończenie sesji.

8.3.10. Konsekwencje: rady praktyczne

Niech gracze przychodz ˛a na sesj˛e z ju˙z wymy´slonymi konsekwencjami: z cał ˛a list ˛a kon-sekwencji gotowych do u˙zycia w grze przy swoichpostaciach, oraz z histori ˛a ka˙zdej z nich. To zdecy-dowanie ułatwi bezproblemowe prze´slizgiwanie si˛eze sceny do sceny.Dobrze jest tak˙ze pami˛etać,˙ze konsekwencje nies ˛a skutkiem otrzymania obra˙zeń: to raczej koszt jaki si˛e płaci za ich wymazanie. W grze niemusi wi˛ec wyst˛epować jaki´s zwi ˛azek przyczynowoskutkowy pomi˛edzy otrzymanymi obra˙zeniami akonsekwencj ˛a; „byłe´s postrzelony w brzuch? wolisz ju˙z by kto´s zabił twoj ˛a˙zon˛e? nie ma problemu�“. Nadodatek konsekwencje nie musz ˛a nawet dotyczyćwydarzeń nie dawnych; nic nie stoi na drodze bykonsekwencja odnosiła si˛e do wydarzeń dawnych,upiorów przeszło´sci które z jakiego´s powodu nanowo nawiedzaj ˛a postać... a nawet je´sli gracz niezapisał nic o upiorach przeszło´sci w historii to prze-cie˙z mo˙zna przymkn ˛ać na to oko stwierdzaj ˛ac,˙zegracz po prostu o tym jeszcze nie wiedział.Zasadnicza zasada nie mówi,˙ze gracz ma wiedziećwszystko o swojej postaci. Gracz ma jedyniewiedzieć to co postać mogłaby powiedzieć komu´sinnemu na swój temat, a s ˛a przecie˙z tematy na którenikt z nikim nie rozmawia.Co sprawia,˙ze MG mo˙ze ustalić wcze´sniej zgraczem jakie konsekwencje mo˙ze wybrać jejpostać, a to otwiera ogromne mo˙zliwo´sci pisaniaporuszaj ˛acych historii.

8.4. Spektrum

Usi ˛ad´z. Na karcie postaci masz plansz˛e, tablic˛e, to jest twoje miejsce na spektrum.Dziwne, co?Spektrum mo˙zna traktować jako kolejny elementz arsenału graczy: w końcu jest to tak˙ze kolejnysposób na pokonywanie problemów, mo˙zna trak-tować je tak˙ze jako fragment opisu postaci ale spek-trum jest jednym i drugim jednocze´snie.By opisać spektrum powinni´smy obrać jaki´s har-monogram.Kogo ja oszukuj˛e.Ja powinienem obrać harmonogram, bo to ja siedz˛eprzed klawiatur ˛a i wystukuj˛e tekst. Zrobi˛e wi˛ec tak: 1. Enigmatyczny wst˛ep dzi˛eki któremu dowiesz si˛e jaki miałem cel gdy tworzyłem te zasady.2. Zasady dzi˛eki którym uzupełnisz plansz˛ewspomnian ˛a na wst˛epie.3. Ogólne zasady u˙zywania obiektów.4. Najwa˙zniejsza z klas obiektów czyli przedmiot.Jak si˛e je opisuje i u˙zywa.5. Inne klasy obiektów: Fanty i katalizatory.6. Strona fabularna: tworzenie opowie´sci, decy-dowanie o efekcie.Od razu napisz˛e te˙z co jest najwa˙zniejsze w tychwszystkich zasadach: — Zasady s ˛a w du˙zej cz˛e´sci bardzo ogólne.Wszystko zale˙zy wi˛ec od ustaleń pomi˛edzy MG aGraczem. — Sercem całego systemu s ˛a przedmioty, to jak daleko od tego serca, zasady wci ˛a˙z b˛ed ˛astosowane zale˙zy od Graczy i MG.Zasady dotycz ˛ace fantów i katalizatorów mo˙znanawet całkowicie pomin ˛ać uznaj ˛ac˙ze takie ele- menty s ˛a zb˛edne i tylko komplikuj ˛a gr˛e. Oczywi ´s-cie nie polecam zbyt daleko id ˛acego odchodzeniaod zasad przedstawionych w podr˛eczniku. — Relacje pomi˛edzy obiektami s ˛a bardzo wa˙zne ipowinny być jasno okre´slone. To samo dotyczysamych obiektów.Bez tego spektrum traci swój sens i staje si˛e tylkopl ˛atanin ˛a strzałek. Oczywi´scie nie wiesz jeszczeczym jest spektrum wi˛ec na razie zapami˛etaj,˙ze gracze zawsze powinien być gotów powiedzieć cosi˛e dzieje w˙zyciu BG i to wła´snie mi˛edzy innymi dotego słu˙zy spektrum.Zapinamy pasy i jedziemy dalej.

8.4.1. Gracz a bohaterowie niezale˙zni

W typowym RPG, gracz ma wpływ tylko na swoj ˛apostać. W Klirrfaktor ma tak˙ze cz˛e ´sciowy wpływ nabohaterów niezale˙znych z otoczenia swojej postacipoprzez regulacj˛e kontaktów BN z postaci ˛a gracza.Gracz nie tylko decyduje o tym co robi jej postać wtrakcie przygody, ale tak˙ze kontroluje cał ˛a postać.Je´sli gracz twierdzi,˙ze jego postać pokłóciła si˛e os-tatnio z˙zon ˛a to z cał ˛a pewno´sci ˛a tak było. Je´sligracz twierdzi,˙ze jego postać ostatnio znalazłanowego znajomego to tak˙ze tak jest. A przynajm-niej byłoby gdyby nie to,˙ze konieczne s ˛a konkretnezasady zapewniaj ˛ace uczciw ˛a gr˛e.

63Dla tego te˙z gracz ma wpływ tylko na niektórych BNa i ten wpływ jestokupionypunktami do´swiadczenia.

8.4.2. Obiekty oraz zasady uzupełnianiaspektrum.

Przejd´zmy do szczegółów, czyli do zasad uzupełni-ania spektrum.Po pierwsze: tablica spektrum powinna być (w teorii)nieskończenie du˙za. Je´sli gracze uwa˙zaj ˛a tablic˛e z karty postaci za zbyt mał ˛a powinni zrobić sobiewi˛eksz ˛a, nawet w formacie A1 je´sli jest im to takpotrzebne. Je´slizarównoMGjakigraczesi˛ezgodz ˛ato mog ˛a pofatygować si˛e i stworzyć jedn ˛a, wspóln ˛atabel˛e dla wszystkich postaci graczy.

W spektrum umieszcza si˛e cztery rodzajeobiektów: podmiot, przedmiot, katalizator i fant.

— Podmiot to postać gracza: centrum i najwa˙zniejsza rzecz w spektrum. — Przedmiot to postać niezale˙zna, organizacja lub jakikolwiek inny byt. — Katalizator to wydarzenie lub jaka´s specyficznyzwi ˛azek postaci gracza (podmiotu) oraz innychobiektów. — Fant jest dodatkiem zwi˛ekszaj ˛acym raz na jaki´sczas mo˙zliwo´sci przedmiotów do których jestprzył ˛aczony.

Obiekty umieszcza si˛e polach spektrum

— Zaczyna si˛e naturalnie od wstawienia podmiotuw jedno z pól, jeszcze przy tworzeniu postaci. — W trakcie gry, wraz z rozwojem postaci w spek-trum pojawiaj ˛a si˛e tak˙ze przedmioty. O „zdobywa-niu przedmiotów“ mo˙zesz przeczytać w rozdzialepo´swi˛econemu tworzeniu i rozwojowi postaci. — Obiekty posiadaj ˛a swój „rozmiar“. Rozmiar toilo´sć pól zajmowanych przez danych obiekt naspektrum i tak podmiot ma rozmiar równy 1. Polazajmowane przez jeden obiekt musz ˛a si˛e stykaćze sob ˛a przynajmniej jednym bokiem i nie mog ˛asi˛estykaćzpolemzajmowanymprzezinnyobiekt. — Gdy zdob˛edziesz ju˙z obiekt mo˙zesz go umie´s-cić w spektrum oraz poł ˛aczyć z innymi obiektami.Jest to jeden krok; w spektrum nie mog ˛a znaj-dować si˛e nie poł ˛aczone obiekty a je´sli z jakiego´spowodu gracz nie mo˙ze znale´zć układu w którymmo˙ze poł ˛aczyć nowy obiekt, nie mo˙ze go umie´s-cić w spektrum.

Poł ˛aczenie jest przedstawianie graﬁcznie zapomoc ˛a strzałki

o jednym grocie. Grot wskazujeobiekt który jest w sytuacji „mniej korzystnej“ a wi˛ecosob˛e zale˙zn ˛a.Poł ˛aczenia symbolizuj ˛a wzajemne relacje pomi˛edzy obiektami, bez nich całe spektrum nie ma zupełnie˙zadnego znaczenia i jest tylko marnowaniem pa-pieru

Obiekty ł ˛aczy si˛e w okre´slony sposób.

1. Poł ˛aczenia mog ˛a być tylko liniami prostymi.2. Poł ˛aczenia nie mog ˛a si˛e przecina ć.3. Poł ˛aczenia nie mog ˛a przechodzić „na wylot“przez obiekty.4. Podmiot mo˙zna poł ˛aczyć tylko z przedmiotem lubfantem.5. Dwa obiekty mog ˛a być poł ˛aczone ze sob ˛amaksymalnie przez dwa poł ˛aczenia o przeci-wnych zwrotach.

Podsumowuj ˛ac:

Na razie wiesz czym jest spek-trum, wiesz jak je uzupełniać, wiesz˙ze o za-sadach nabywania obiektów mo˙zesz dowiedzieć si˛ez rozdziału o tworzeniu i rozwoju postaci.Wszystko to jest jednak pozbawione „˙zycia“; wci ˛a˙znie wiesz jak to wszystko ma działać.

8.4.3. Deklaracje oraz strzałki

Najpierw jest deklaracja gracza, dopiero po tymmo˙zna przej´s´c do nast˛epnego etapu, wi˛ec je´sligracz nie zadeklarował skorzystania ze spektrum,to MG powinien „uziemi´c“ wszelkie wyja´snieniagracza.

A wi˛ec gracz intonuje mantr˛e „Deklaruj˛e wykorzys- tanie spektrum“.

8.4.3.1. Działanie poł ˛acze´n, wykorzystywanieobiektów

Gracz mo˙ze manipulować otoczeniem swojejpostaci poprzez dodawanie nowych poł ˛aczeń orazokre´slaniem ich rodzaju. Najlepiej widać to naprzykładzie:Mo˙ze zadecydować,˙ze przyja´zni si˛e z miejscowymoficerem Stra˙zników: równym kolesiem, choć mo˙zenie kryształowo czystym. O tak lubi brudne sz-tuczki... Ale nie na tyle by nie dać si˛e wykorzystywaćdla postaci gracza. Gracz dodaje wi˛ec nowy obiekt(zaprzyja´znionego Stra˙znika) do swojego spektrum i ł ˛aczy go z podmiotem strzałk ˛a celuj ˛ac ˛a w stra ˙znika.Na marginesie notuje˙ze jest to „kumplowska“ znajomo´sć.

Co jest nie tylko rozrzutne, ale tak˙ze nie ekologiczne.

Do cholery� Nie da si˛e gra´c gdy gracze stwierdzaj ˛a po fakcie,˙ze ich posta´c zrobiła co´s, czego wcze´sniej niezadeklarowano.

64Taki zwi ˛azek pozwala postaci czerpać pewne ko-rzy´sci. Znajomy stra˙znik jest w stanie szepn ˛aćsłówko to tu, to tam, zdobyć gar´sć informacji,przekazać jak ˛a´s przesyłk˛e dla wi˛e´znia... O to na czym polegaj ˛a korzy´sci ze spektrum: gracz mo˙zedeklarować pomoc ze strony swoich przedmiotówa postać lub grupa postaci mo˙ze być dodana jakoprzedmiotdospektrum. Resztajestwzasadzietylkododatkami.

8.4.3.2. Aby u˙zy´c obiektu ze spektrum nale˙zywykorzysta´c poł ˛aczenie

Cała sztuka polega na znalezieniu odpowiedniegoszlaku poł ˛acze´n, id ˛acego zgodnie ze zwrotamipoł ˛acze´n

, tak by doj´sć do odpowiedniego przed-miotu wychodz ˛ac od podmiotu. W powy˙zszymprzykładzie nie ma˙zadnej filozofii; je´sli postać chcedostać si˛e do Znajomego Stra˙znika mo˙ze po prostu zadzwonić. Po fakcie nale˙zy oznaczyć poł ˛aczeniektóre doprowadziło od postaci do stra˙znika. Ja b˛ed˛esprytny i zrobi˛e to na czerwono (i na dodatek lini ˛aprzerywan ˛a; jak szaleć to szaleć) a ty m˛ecz si˛e zołówkiem.Natymjednakniekończysi˛eurokspektrum. Istniej ˛abowiem alternatywne´scie˙zki. Wyobra´z sobie, tak ˛asytuacj˛e; stra˙znik jest bezpo´srednim podwładnymkomendanta, gdy komendant mówi „skacz“ stra˙znik

Nie do ko´nca zawsze zgodnie ale o tym za chwil˛e.

pyta „jak wysoko?“. To tak˙ze mo˙zna łatwo zapisa´cw spektrum:Terazpodmiotmadrug ˛adrog˛edoStra˙znika, komen-dant jest za´s w takim układzie jedynie „po´sred-nikiem“. Je´sli gracz zdecyduje si˛e wykorzysta´c al-ternatywn ˛a drog˛e uzyskamy co´s takiego:

Gracz wykorzystał dwa poł ˛aczenia zamiastjednego,

w tym jedno do wszechmocnego komen-danta... ale wci ˛a˙z ma jeszcze nie wykorzystanepoł ˛aczenie do znajomego stra˙znika.Wykorzystane poł ˛aczenia nie mog ˛a zostać u˙zyteponownie do nast˛epnej sceny, je´sli gracz nie mo˙zeznale´zć wci ˛a˙z nie u˙zytych poł ˛aczeń nie mo˙ze u˙zyćobiektu.

8.4.4. Przedmioty

Przedmioty to zasadniczy i najwa˙zniejszy obiekt wspektrum. Z samej swojej deﬁnicji, przedmiot jestpostaci ˛a lub grup ˛a postaci w jaki´s sposób zwi ˛azan ˛az obiektem z którym jest poł ˛aczony. W ostatnimprzykładzie zarówno Stra˙znik jak i komendant s ˛aprzedmiotami. Ró˙zni ˛a si˛e jednak rozmiarami, nieprawda˙z? To musi mie´c jakie´s znaczenie... i ma.

Ranga dodanego przedmiotu jestodzwierciedlana przez ilo´s´c pól jak ˛a zajmujew spektrum.

Wszystkie przedmioty s ˛a opisanew ten sam sposób, zale˙zny od tego do czegodany przedmiot jest zdolny. S ˛a to trzy parametry:informacje, talent, sprz˛et, znajomo´sci. — Informacje to wiedza jak ˛a posiada, lub mo˙ze zdoby´c dany przedmiot w krótkim czasie. I któr ˛azechce si˛e podzieli´c.