"สภาพการจัดการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย" (in Thai)

Embed Doc
Copy Link
Readcast
Collections

CommentGo Back

Download

สภาพการจัดการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ ไทย

บทนำ

ในสังคมไทยนั ้น การบวชเณรและพระเป็นทางเลือกในการแสวงหาโอกาสทางการศึกษาและการไต่เตาทางอาชีพของคนจนในชนบทจำานวนมาก ที ไม่มีโอกาสรับการศึกษา และประเพณีการบวชเรียนซึ งมี ความหมายว่า บวชคู ่กับเรียน เมื อบวชกตองเรียน หรือที บวชกเพื อเรียน (พระราชวรมุนี, 2529 : 3) การศึกษาสงฆ์ถูกแยกออกจากระบบการจัดการศึกษาสำาหรับประชาชน โดยจัดใหอยู ่ในความดูแล ของกรมการศาสนาและมหาเถรสมาคม ดวยเหตุที ผู เรียนอยู ่ใน "ภิกษุภาวะ" แมจะเป็นหลักสูตรเดียวกับ การศึกษาสำาหรับบุคคลทั วไป เช่น หลักสูตรพระปริยัติธรรมศึกษา แผนกสามัญศึกษากตาม เป็นตน โครง หารสรางการบริหารการศึกษาเช่นนี ้จึงก่อใหเกิดปญหาทางการศึกษาของคณะสงฆ์ในดานต่าง ๆ เนื องจาก การจัดการศึกษามิใช่ภาระหนาที หลักของกรมการศาสนาและมหาเถรสมาคมเหมือนเช่นกรมอื น ๆ ในกระทรวงศึกษาธิการ หากพิจารณาโครงสรางการบริหารการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ จะเหนความแตกต่างระหว่างการจัดการศึกษาของฆราวาสและการศึกษาสงฆ์อย่างชัดเจน เพราะในหน่วยงานระดับกรม 14 หน่วยงานของกระทรวงศึกษาธิการ เป็นหน่วยงานที มีหนาที ในการจัดการศึกษาจำาแนกตามระดับอย่าง ชัดเจน 7 หน่วยงาน และเนนเฉพาะการศึกษาของฆราวาส (สุภาพร มากแจง, 2542 : 239) รัฐธรรมนูญและพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติทุกฉบับ มิไดกล่าวถึงการจัดการศึกษาของคณะ สงฆ์ไวเป็นส่วนเฉพาะต่างหากจากการศึกษาของประชาชน ดังนั ้นการศึกษาของคณะสงฆ์จึงควรเป็นส่วน หนึ งของการศึกษาแห่งชาติและใชหลักการในการจัดตามแนวทางการจัดการศึกษาที ปรากฏในรัฐธรรมนูญ และพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติดวย

กรศึกษของสงฆ์

การศึกษาสงฆ์หมายถึง สิ งที พระภิกษุสามเณรตองเล่าเรียนทำาความเขาใจ ส่วนคณะสงฆ์หมายถึง บรรดาพระภิกษุที ไดรับการบรรพชาอุปสมบทจากอุปชฌาย์การศึกษาของคณะสงฆ์เป็นการศึกษาที จัดให แก่ภิกษุสามเณร โดยคณะกรรมการศึกษาของคณะสงฆ์และสภามหาวิทยาลัยสงฆ์เป็นการศึกษาวิชาการพระพุทธศาสนา ไดแก่ การศึกษาพระปริยัติธรรมเป็นหลักโดยมี วัตถุประสงค์สำาคัญคือ ปองกันมิใหเปลี ยนแปลงพระธรรมวินัยใหผิดไปจากพระบาลีในพระไตรปฎก ซึ งปจจุบันประกอบดวยการศึกษาหลักสูตรต่าง ๆ ดังนี ้คือ 1. หลักสูตรพระปริยัติธรรมแผนกธรรม มี 3 ระดับ ไดแก่นักธรรมชั ้นตรี นักธรรมชั ้นโท และนัก ธรรม ชั ้นเอก

1

2. หลักสูตรพระปริยัติธรรมแผนกบาลี มี 8 ระดับ ไดแก่ ประโยค 1-2 และเปรียญธรรม 3-4-5-6-78-93. หลักสูตรปริญญาตรีในมหาวิทยาลัย ไดแก่พุทธศาสตรบัณฑิตของมหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณ์ราช วิทยาลัย และศาสตรบัณฑิตของมหาวิทยาลัยมหามกุฎราชวิทยาลัย 4. หลักสูตรพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษาจัดการเรียนการสอนตามหลักสูตรมัธยมศึกษาทั ้งตอน ตนและตอนปลายของกระทรวงศึกษาธิการ หลักสูตรทั ้ง 4 ประเภทสามารถจำาแนกไดเป็น 2 กลุ ่ม กล่าวคือ กลุ ่มหลักสูตรที ศึกษาเฉพาะ วิชาการพระพุทธศาสนา ไดแก่ หลักสูตรพระปริยัติธรรมแผนกธรรมและหลักสูตรพระปริยัติธรรมแผนกบาลีจัดเป็น การศึกษาปริยัติธรรม กลุ ่มที 2 เป็นหลักสูตรที ศึกษาวิชาการพระพุทธศาสนาร่วมกับวิชาสามัญ อื น ๆ ไดแก่ หลักสูตรมหาวิทยาลัยสงฆ์และหลักสูตรพระปริยัติธรรมแผนกสามัญจัดเป็น การศึกษาพระปริยัติธรรมประยุกต์ (สุภาพร มากแจง, 2542 : 2-4) เมื อพิจารณาเป็นส่วนใหญ่ 2 ส่วน คือ คันธธุระ 1 วิปสสนาธุระ 1 คันธธุระนั ้น เรียนหนัก เริ มตน ดวยการเรียนภาษาบาลี และแปลพระไตรปฎก พยายามใหอ่านออกแปลไดคนควาใหแตกฉาน ส่วนวิปสสนาธุระนั ้น ไม่หนักนัก โดยการเรียนทางสมาธิวิปสสนากรรมฐาน ทำาใหใจสะอาดปราศจากกิเลศทั ้ง ปวง (กองแผนงานการศึกษา, 2526 : 5)การศึกษาเมื อแบ่งออกเป็นลำาดับชั ้น คือ ปริยัติการศึกษาเล่าเรียนหลักทฤษฏีคัมภีร์ต่างๆ เช่น พระ ไตรปฎก อรรถกถา ฯลฯ ปฏิบัติ การประพฤติปฏิบัติใหถูกตองตามหลักคำาสอนที ไดเล่าเรียนมาอย่างดีแลว ปฏิเวธ คือ การรู แจงภายหลังจากบรรลุผลการปฏิบัติ

กรศึกษพระปริยัติธรรมแผนกบลี

ภาษาบาลี (ภาษาบาลี : ปาลิ) (

पाि

) เป็นภาษาที เก่าแก่ภาษาหนึ ง ในตระกูลอินเดีย-ยุโรป (อินโด- ยูโรเปยน) ในสาขาย่อย อินเดีย-อิหร่าน (อินโด-อิเรเนียน) ซึ งจัดเป็นภาษาปรากฤตภาษาหนึ ง เป็นที รู จักกัน ดีในฐานะเป็นภาษาที ใชบันทึกคัมภีร์ในพระพุทธศาสนานิกายเถรวาท (มี พระไตรปฎก เป็นตน) โดยมีลักษณะทางไวยากรณ์ และคำาศัพท์ที คลายคลึงกับภาษาสันสกฤต ไม่มีอักษรชนิดใดสำาหรับใชเขียนภาษา บาลีโดยเฉพาะ มีหลักฐานจารึกภาษาบาลีดวยอักษรต่างๆ มากมายในตระกูลอักษรอินเดีย เช่น อักษรพราหมี อักษรเทวนาครี จนถึง อักษรขอม อักษรไทย อักษรมอญ แมกระทั งอักษรโรมัน (โดยมีการเพิ มเครื องหมายเลกนอย) กสามารถใชเขียนภาษาบาลีได รอยกรอง และงานประพันธ์อื นๆ แมกระทั งการพูด เพื อสื อสารระหว่างผู รู ภาษาบาลีดวยกัน

2

ความสำาคัญของภาบาลีนั ้น

เทวประภส มกคล้ย

(2551 : 135) อธิบายว่า ภาษาบาลี หรือภาษามคธ เป็นภาษาที จารึกพระไตรปฎก ดวยเป็นภาษาที คนชมพูทวีปในสมัยพุทธกาลนิยมใชกันทั วไป จึงเป็น ภาษาที พระพุทธเจาใชเผยแพร่พระพุทธศาสนาในสมัยนั ้น หลังจากพุทธปรินิพพานมีการทำาปฐมสังคายนา พระเถระไดตกลงกันใชภาษาบาลีสำาหรับจดจำาพระไตรปฎก พระสงฆ์สายเถรวาทจึงตองศึกษาภาษาบาลีใหเขาใจลึกซึ ้งและสามารถเทียบเคียงสอบทานกับพระไตรปฎกที เกบไวในสถานที ต่างกันไดเพื อรักษาการ แปลความหมายจากพระพุทธพจน์ในพระไตรปฎกใหถูกตองไม่บิดเบือน และหนาที นี ้กเป็นหนาที ของพระ สงฆ์ในประเทศไทยเช่นเดียวกัน การจัดการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกภาษาบาลี เป็นพระราชภาระของพระมหากษัตริย์ ทรงจัดใหพระภิกษุสามเณรไดศึกษาเล่าเรียนตามกำาลังสติปญญา สืบเนื องเป็นพระราชกรณียกิจมา ตั ้งแต่สมัยกรุง ศรีอยุธยา ครั ้งถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนตนนับแต่สมัยรัชกาลที  1 ถึงสมัยรัชกาล ที  5 พระมหากษัตริย์ ทุกพระองค์ทรงรับพระราชภาระอยู ่โดยสมำ าเสมอ โดยเฉพาะในรัชกาลที  2 คือ พระบาทสมเดจพระพุทธ เลิศหลานภาลัย นอกจากพระองค์จะทรงมีพระราชดำาริให สมเดจพระสังฆราช (มี) วัดพระเชตุพนฯ จัดพิธี วิสาขบูชาขึ ้นเป็นครั ้งแรกเมื อ พ.ศ. 2360 แลว ยังทรงโปรดใหสมเดจพระสังฆราช ขยายหลักสูตรบาลีจาก บาเรียนตรี โท เอก ซึ งสืบเนื องมาจากกรุงศรีอยุธยาเป็น เปรียญ 9 ประโยค ยังคงสืบเนื องมาจนบัดนี ้ (บา ลีดิค. ออน-ไลน์. 2551) พระสงฆ์ไทยน่าจะมีการศึกษาภาษาบาลีมาตั ้งแต่สมัยเริ มแรกที พระพุทธศาสนาเขามาเผยแผ่ใน ประเทศไทย มีหลักฐานปรากฏในสมัยทวารวดี มีหลักฐานการจัดการศึกษาพระปริยัติธรรมบาลีอย่างเป็นระบบในสมัยอยุธยาการศึกษาบาลีรุ ่งเรืองยิ งในสมัยลานนา มีการแต่งคัมภีร์บาลีขึ ้นมากมาย คัมภีร์ที แต่งในครั ้งนั ้นยัง ใชเป็นหลักสูตรในการเรียนการสอนพระปริยัติธรรมของคณะสงฆ์ไทยในปจจุบันดวย ส่วนรูปแบบการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีในปจจุบัน มีรูปแบบและพื ้นฐานการจัดการศึกษามาตั ้งแต่สมัยรัชกาลที  2 คือ เป็นการศึกษาที เนนการสอบวัดผลความรู  หรือที เรียกว่า สอบบาลีสนาม หลวง เป็นหลัก โดยมีแม่กองบาลีสนามหลวง เป็นผู ดำาเนินการจัดการสอบพรอมกันทั วประเทศ ส่วนการ เรียนการสอนนั ้น จะอยู ่ที ผู เรียน หรือแต่ละสำานักเรียนจะดำาเนินการ โดยมีเจาสำานักเรียน เป็นผู รับผิดชอบ ทั ้งเรื องการเรียนการสอน การจัดการเรื องสถานที  อุปกรณ์การเรียนการสอน ครูผู สอน ตลอดถึงงบ ประมาณในการดำาเนินการ (กีรติ ศรีวิเชียร, 2541 : 18)

เทวประภส มกคล้ย

(2551 : 135-136) อธิบายถึงการศึกษาภาษาบาลีของไทยว่า การศึกษาภาษา บาลีตั ้งแต่สมัยสุโขทัยนั ้น มีองค์พระมหากษัตริย์เป็นองค์อุปถัมภ์ใหการสนับสนุนตลอดมา มีการอุทิศพระ ราชมณเฑียรเป็นที เล่าเรียนศึกษาของพระสงฆ์มีการยกย่องและถวายนิตยภัตรแก่พระสงฆ์ผู มีความรู ภาษา

3

You're Reading a Free Preview
Pages 10 to 16 are not shown in this preview.

of 00

Leave a Comment