Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Armenians in Tiflis | Հայերը Թիֆլիսում

Armenians in Tiflis | Հայերը Թիֆլիսում

Ratings: (0)|Views: 85 |Likes:
Published by Ruben Ter Minasian
Հայոց ներկայությունը Թիֆլիսում հարուստ անցյալ ունի։ Հայկական տարրը դարեր շարունակ եղել է Թիֆլիս քաղաքի ակտիվ, շինարար ու ստեղծագործ հատվածը։ Պատահական չէ, որ այսօր տեղի հայերը հպարտությամբ են շեշտում, որ իրենք Վրաստանում պետականաստեղծ ազգ են։ Միջնադարում վրաց թագավորները սիրով էին ընդունում հատկապես հայ առևտրականներին ու արհեստավորներին, բնակեցնում թագավորական տիրույթներում՝ խոշոր քաղաքներում, որպեսզի նպաստեն հյուսիսային առևտրական մայրուղիների աշխուժացմանը և քաղաքային արհեստների զարգացմանը։ Իրենց հերթին՝ վրաց հողատեր-կալվածատերերը շահագրգռված էին Թիֆլիսի արվարձաններում հայ գյուղացի-հողագործներին բնակեցնելու մեջ:
Հայոց ներկայությունը Թիֆլիսում հարուստ անցյալ ունի։ Հայկական տարրը դարեր շարունակ եղել է Թիֆլիս քաղաքի ակտիվ, շինարար ու ստեղծագործ հատվածը։ Պատահական չէ, որ այսօր տեղի հայերը հպարտությամբ են շեշտում, որ իրենք Վրաստանում պետականաստեղծ ազգ են։ Միջնադարում վրաց թագավորները սիրով էին ընդունում հատկապես հայ առևտրականներին ու արհեստավորներին, բնակեցնում թագավորական տիրույթներում՝ խոշոր քաղաքներում, որպեսզի նպաստեն հյուսիսային առևտրական մայրուղիների աշխուժացմանը և քաղաքային արհեստների զարգացմանը։ Իրենց հերթին՝ վրաց հողատեր-կալվածատերերը շահագրգռված էին Թիֆլիսի արվարձաններում հայ գյուղացի-հողագործներին բնակեցնելու մեջ:

More info:

Published by: Ruben Ter Minasian on Nov 12, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/17/2014

pdf

text

original

 
70
ԹԻՖԼԻՍԱՀԱՅՈՒԹՅՈՒՆ
.
ԺԱՄԱՆԱԿԻ
 
ՄԱՐՏԱՀՐԱՎԵՐՆԵՐՆ
 
ՈՒ
 
ՀԱՄԱՅՆՔԻ
 
ՀԵՌԱՆԿԱՐՆԵՐԸ
 
Թամարա
 
Վարդանյան
 
Ներածություն
 
Հայոց
 
ներկայությունը
 
Թիֆլիսում
 
հարուստ
 
անցյալ 
 
ունի։
 
Հայկական
 
տար
-
րը
 
դարեր
 
շարունակ
 
եղել 
 
է
 
Թիֆլիս
 
քաղաքի
 
ակտիվ 
,
շինարար
 
ու
 
ստեղծա
-
գործ
 
հատվածը։
 
Պատահական
 
չէ
,
որ
 
այսօր
 
տեղի
 
հայերը
 
հպարտությամբ
 
են
 
շեշտում
,
որ
 
իրենք
 
Վրաստանում
 
պետականաստեղծ
 
ազգ
 
են։
 
Միջնադարում
 
վրաց
 
թագավորները
 
սիրով 
 
էին
 
ընդունում
 
հատկա
-
պես
 
հայ
 
առևտրականներին
 
ու
 
արհեստավորներին
,
բնակեցնում
 
թագավո
-
րական
 
տիրույթներում՝
 
խոշոր
 
քաղաքներում
,
որպեսզի
 
նպաստեն
 
հյուսի
-
սային
 
առևտրական
 
մայրուղիների
 
աշխուժացմանը
 
և
 
քաղաքային
 
ար
-
հեստների
 
զարգացմանը։
 
Իրենց
 
հերթին՝
 
վրաց
 
հողատեր
-
կալվածատերերը
 
շահագրգռված
 
էին
 
Թիֆլիսի
 
արվարձաններում
 
հայ
 
գյուղացի
-
հողագործ
-
ներին
 
բնակեցնելու
 
մեջ
1
։
 
1
Առավել 
 
մանրամասն
 
տե՛ս
 
П 
.
Мурадян 
,
 
Армянская
 
эпиграфика
 
Грузии
.
Тбилиси
,
Ереван
, 1988,
с
. 8-11
։
 
Աղյուսակ 
 1
26,4%21,5%16,9%14,5%10,0%7,6%30,0%
1897 1939 1959 1970 1979 1989 2002
 այերը
 
իֆլիսում
 
 
 
Թ 
.
Վարդանյան 
 
71
2002
թ
.
պաշտոնական
 
մարդահամարի
 
համաձայն՝
 
Վրաստանում
 
բնակվում
 
է
 
մոտ
 250.000
հայ
,
ոչ 
 
պաշտոնական
 
աղբյուրները
 
նշում
 
են
 460.000
թիվը։
 
Ինչպես
 
և
 
անցյալում
,
այսօր
 
էլ 
 
հայերի
 
մի
 
զգալի
 
մաս՝
 
մոտ
 82.000
հոգի
,
կենտրոնացած
 
է
 
Թբիլիսիում
,
որտեղ
 
մի
 
շարք
 
թաղամասերում
 (
Հավլաբար
,
Վազիսուբանի
,
Գլդանի
,
Վարկեթիլի
 
և
 
այլն
)
մեր
 
հայրենակից
-
ները
 
բնակվում
 
են
 
համախումբ։
 
Այնուամենայնիվ 
,
հայերի
 
թիվն
 
ամբողջ
 
Վրաստանում
 
և
 
մասնավորապես՝
 
Թիֆլիսում
 
անընդհատ
 
նվազում
 
է
 (
տե՛ս
 
Աղյուսակ 
 1) 
։ 
 
Եթե
 1989
թ
.
մարդահամարի
 
տվյալներով՝
 
հայերը
 
կազմում
 
էին
 
Վրաստանի
 
բնակչության
 8%-
ը
,
ապա
 2002
թ
.
՝
 5.7%-
ը։
 
1.
Հայ
-
վրացական
 
հարաբերությունները
 
Թբիլիսիում
 
Ներկայումս
 
հայ
-
վրացական
 
միջէթնիկ
 
հարաբերություններում
 
որոշակի
 
ան
-
վստահության
 
աճը
 
լուրջ
 
անհանգստություն
 
է
 
առաջացնում
 
հայ
 
հասարա
-
կական
-
քաղաքական
 
շրջանակներում։
 
Անզեն
 
աչքով 
 
էլ 
 
արդեն
 
նկատելի
 
է
 
անբարյացակամ
 (
երբեմն՝
 
անթաքույց
 
թշնամական
)
վերաբերմունքը
 
Վրաս
-
տանի
 
քաղաքացի
 
էթնիկ
 
հայերի
 
նկատմամբ
,
ինչը
 
չի
 
կարող
 
անտարբեր
 
թող
-
նել 
 
ՀՀ
 
քաղաքական
 
ընտրանուն
 
և
 
հասարակական
 
ակտիվ 
 
շրջանակներին։
 
Կարելի
 
է
 
անվերջ
 
խոսել 
 
տարածաշրջանի
 
երկու
 
քրիստոնյա
 
ժողո
-
վուրդների՝
 
հայերի
 
ու
 
վրացիների
 
դարավոր
 
բարեկամության
 
մասին՝
 
հղե
-
լով 
 
հատկապես
 11-12-
րդ
 
դդ
.
հայ
-
վրացական
 
զինակցության
 
փայլուն
 
օրի
-
նակներին։
 
Ցավոք
,
այսօրվա
 
զարգացումներն
 
այլ 
 
տրամաբանություն
 
ունեն
 
և
 
միայն
 
պատմական
 
անցյալով 
 
չէ
,
որ
 
պայմանավորված
 
են։
 
Վրացալեզու
 
մամուլում
 
հաճախ
 
կարելի
 
է
 
հանդիպել 
 
հակահայ
 
հրա
-
պարակումներ։
 
Անշուշտ
,
մեր
 
հայրենակիցները
 
համոզված
 
չեն
,
որ
 
դրանց
 
հետևում
 
կանգնած
 
չեն
 
որոշակի
 
շահագրգիռ
 
ուժեր
 
թե՛
 
Վրաստանում
,
թե՛
 
երկրից
 
դրսում։
 
Ինչպես
 
նշում
 
է
 
փորձագետ
 
Պաատա
 
Զաքարեիշվիլին
,
Վրաստանն
 
իրեն
 
դեռ
 
պետություն
 
չի
 
զգում
,
այդ
 
պատճառով 
 
առկա
 
է
 
ինք
-
նահաստատման
 
քաղաքականություն
,
որը
 
ենթադրում
 
է
 
ազգայնականու
-
թյուն։
 
Այն
 
ավելի
 
շատ
 
արտահայտվում
 
է
 
կենցաղային
 
հարթությունում
,
բայց
 
վրացիների
 
համար
 
անհրաժեշտ
 
է
 
թշնամու
 
կերպար
,
և
 
հայերը
 
դար
-
ձան
 
այդպիսին
1
։
 
Իր
 
հերթին՝
 
վրացիների
 
կամ
 
Վրաստանի
 
իշխանությունների
 
հաս
-
ցեին
 
Երևանից
 
հնչած
 
ցանկացած
 
մեղադրանք
 
վրացական
 
կողմն
 
ընկալում
 
է
 
որպես
 
երրորդ
 
ուժերի
 (
հիմնականում՝
 
ռուսական
)
կողմից
 
հրահրվող
 
հռետորականություն
 
կամ
 
սադրանք։
 
Եթե
 
փորձենք
 
հասկանալ 
 
ներկայիս
 
իրողությունները
,
ապա
 
կարելի
 
է
 
1
Закареишвили
 
Паата
:
Грузия
 
никогда
 
не
 
пойдет
 
против
 
Армении
,
տե՛ս
 http://www.panarmenian.net/interviews/rus/?nid=75
 
Թ 
.
Վարդանյան 
 
72
տեսնել 
,
որ
 
հայ
-
վրացական
 
հարաբերությունների
 
բարելավումը
 
ձեռնտու
 
է
 
միայն
 
հենց
 
հայերին
 
ու
 
վրացիներին։
 
Միաժամանակ
,
թերևս
,
տարածա
-
շրջանում
 
և
 
նրա
 
սահմաններից
 
դուրս
 
չենք
 
գտնի
 
մեկ
 
այլ 
 
կարևոր
 «
դերա
-
կատարի
»,
որին
 
նույնպես
 
ձեռնտու
 
է
 
հայ
-
վրացական
 
հարաբերություննե
-
րի
 
սերտացումը
 (
ինչ 
 
վերաբերում
 
է
 
արևմտյան
 
դրամաշնորհներով 
 
գործող
 
տարածաշրջանային
 
ինտեգրացիոն
 
ծրագրերին
,
ապա
 
դրանք
 
բոլորովին
 
այլ 
 «
օպերայից
»
են
 
և
 
ոչնչով 
 
չեն
 
շաղկապվում
 
մեր
 
ընդհանուր
 
ազգային
 
շա
-
հերին
,
քանի
 
որ
 
այդ
 
ինտեգրումը
 
ենթադրում
 
է
 
Թուրքիային
 
և
 
Ադրբեջանին
 
նույնպես
,
որոնց
 
հետ
 
Հայաստանն
 
ունի
 
քաղաքական
 
խնդիրներ
)
։
 
Հետևաբար
,
հայ
-
վրացական
 
հարաբերություններում
 
առկա
 
կնճիռնե
-
րի
 
հարթումը
 
մնում
 
է
 
միայն
 
երկու
 
հարևան
 
ժողովուրդների
 
խնդիրը։
 
Նախ՝
 
հայերի
 
շրջանում
,
որոնց
 
մեջ
 
արմատացած
 
է
 
հայ
-
վրացական
 
դարավոր
 
բարեկամության
 
կարծրատիպը
,
տարակուսանք
 
է
 
հարուցում
 
այն
,
թե
 
ինչու
 
է
 
Վրաստանի
 
ազգային
 
անվտանգության
 
հայեցակարգում
 
այսօրվա
 
անկախ
 
Հայաստանը
 
դիտվում
 
որպես
 «
պրագմատիկ
 
համագոր
-
ծակից
»,
իսկ
 
Ադրբեջանը՝
 «
ռազմավարական
 
դաշնակից
»
։
 
Թիֆլիսահայերի
 
հետ
 
մեր
 
ունեցած
 
զրույցներից
 
կարելի
 
է
 
եզրակացնել 
,
որ
 
նրանց
 
մոտ
 
իշխում
 
է
 
այն
 
կարծիքը
,
թե
 
Վրաստան
-
Ադրբեջան
-
Թուրքիա
 
խորացող
 
մեր
-
ձեցման
 
պայմաններում
 
հնարավոր
 
չէ
 
Վրաստանում
 
հօգուտ
 
հայոց
 
պետա
-
կան
 
շահերի
 
որևէ
 
լոբբիստական
 
գործունեություն
 
ծավալել։
 
Արդյունքում՝
 
թիֆլիսահայությունն
 
իր
 
դերն
 
ու
 
նշանակությունը
 
համահայկական
 
ծրագ
-
րերում
 
գրեթե
 
չի
 
տեսնում։
 
Այս
 
հանգամանքը
 
լուրջ
 
հոգեբանական
 
անկման
 
պատճառ
 
է
 
դառնում
 
և
 
խորացնում
 
սեփական
 
անօգտակարության
 
մասին
 
մտայնությունը
,
գոնե
 
քաղաքականապես
 
հասուն
 
և
 
ազգային
 
հարցերով 
 
մտահոգված
 
անձանց
 
շրջանում
,
որոնց
 
թիվը
 
տարեցտարի
 
նվազում
 
է։
 
Այսպիսով 
,
արդի
 
փուլում
 
արտաքին
 
կողմնորոշումներում
 
և
 
արտա
-
քին
 
քաղաքական
 
դաշնակիցների
 
ընտրության
 
հարցում
 
Հայաստանն
 
ու
 
Վրաստանը
 
հայտնվել 
 
են
 
քաղաքական
,
տնտեսական
 
տարբեր
 
խմբավո
-
րումներում։
 
Այս
 
ամենին
 
գումարվում
 
և
 
օրի
 
օրի
 
ի
 
հայտ
 
են
 
գալիս
 
նորանոր
 
խնդիրներ
,
որոնք
 
առկա
 
են
 
միջէթնիկ
 
ընկալումներում
,
միջէթնիկ
 
կամ
 
միջ
-
համայնական
 
հարաբերություններում։
 
Քննարկելով 
 
վրաց
 
ազգայնականության
 
որոշ
 
հակահայ
 
դրսևորում
-
ները՝
 
պետք
 
է
 
խոստովանենք
,
որ
 
վրաց
 
ազգայնական
 
ընտրանու
 
շրջանակ
-
ներում
 
վիրահայությունն
 
ընկալվում
 
է
 
որպես
 
հնարավոր
 
մրցակից
 
Վրաս
-
տանում
 
և
 
հատկապես
 
մայրաքաղաք
 
Թբիլիսիում
 
վրացական
 
ամբողջա
-
կան
 
գերակայության
 
հաստատման
 
հարցում։
 
Սա
 
միջէթնիկ
 
հարաբերու
-
թյունների
 
համար
 
շատ
 
կարևոր
 
գործոն
 
է։
 
Հայկական
 
տարրը
 
դիտվում
 
է
 
որպես
 
Թիֆլիսի
 
նկատմամբ
 
հավակնություններ
 
ունեցող
,
քանի
 
որ
 
վրացի
-

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->