Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
kamu harcamalrının ekonomiye etkisi

kamu harcamalrının ekonomiye etkisi

Ratings: (0)|Views: 844 |Likes:
Published by Emre

More info:

Published by: Emre on Aug 27, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/11/2014

pdf

text

original

 
 
 Akdeniz
İ
.
İ
.B.F. Dergisi (1) 2001, 131-139 
KAMU HARCAMALARININ EKONOM
İ
K BÜYÜME ÜZER 
İ
NEETK 
İ
S
İ
 
 THE IMPACT OF PUBLIC EXPENDITURES ON ECONOMICDEVELOPMENTSüleyman ULUTÜRK 
*
 
ÖZET
Kamu harcamalar
ı
ve kamu kesimi büyüklü
ğ 
ünün ekonomik büyüme üzerineetkileri, ekonomi ve maliye yaz
ı
n
ı
nda üzerinde durulan önemli konulardan biriolmu
ş
tur. Buna ba
ğ 
l
ı
olarak kamu kesimi ve özel sektörde üretim sürecinde kullan
ı
lanüretim faktörleri verimliliklerinin birbirinden farkl
ı
oldu
ğ 
u ileri sürülmektedir. Yayg 
ı
ngörü
ş
e göre faktör verimlili
ğ 
i kamu kesiminde daha dü
ş
üktür. Dolay 
ı
s
ı
yla, kamukesiminin görece büyük olmas
ı
kaynaklar
ı
n verimsiz alanlarda kullan
ı
lmas
ı
na nedenolur ki bu da ekonominin büyümesini yava
ş
lat
ı
r.Bu çal
ı
ş
man
ı
n amac
ı
Türkiye’de kamu harcamalar
ı
n
ı
n ekonomik büyümeüzerindeki etkisini ara
ş
t
ı
rmakt
ı
r. Bu amaçla iki sektörlü üretim fonksiyonu modelikullan
ı
lm
ı
ş
t
ı
r. Modelin incelenmesi ve üzerinde yap
ı
lan tart
ı
ş
malar
ı
n ele al
ı
nmas
ı
ndansonra Türkiye verileri kullan
ı
larak model test edilmi
ş
tir. Çal
ı
ş
man
ı
n sonunda, Türkiye’de kamu harcamalar
ı
n
ı
n büyüme yönlü bir etki yaratt
ı
ğ 
ı
ve kamu kesimininbüyük olmas
ı
n
ı
n ekonomik büyümeyi h
ı
zland
ı
rd
ı
ğ 
ı
bulunmu
ş
tur. Bu sonuca, kamukesiminde faktör verimlili
ğ 
inin özel sektöre göre daha yüksek ç
ı
kmas
ı
ile ula
ş
ı
lm
ı
ş
t
ı
r. Ayr
ı
ca, kamu kesiminin özel sektör üzerindeki d
ı
ş
sall
ı
k etkisinin pozitif oldu
ğ 
u dagörülmü
ş
tür.
 Anahtar Kelimeler:
:Kamu Harcamalar 
ı 
 , Ekonomik Büyüme, Kamu Ekonomisi.
 ABSTRACT
 The impact of public expenditures on economic development and the size of public sector have been discussed widely in an economic literature. Also it has beenargued that the productivity of factors used in a production processes were differentboth sectors and it has been generally less in public sector than in private sector This paper attempts to analyse the role of public expenditures in TurkishEconomy. For this purpose Two Sectors Production Function Model have beenused. The conclusion reached at the end of the paper that, public expenditures hadhad positive effect on economic development during the examined period. Also ithad had a positive external effect on private sector during that period. And it wasconcluded that, the production factors had been more productive in public sectorthan the private sector.
 Keywords:
Public Economics, Public Expenditure, Economik Growth, Government Expenditures.
*
Akdeniz Üniversitesi,
İ
.
İ
.B.F. Maliye Bölümü Ö
ğ 
retim Üyesi
 
 Kamu Harcamalar 
ı
n
ı
n Ekonomik Büyüme Üzerine Etkisi
132
 G
İ
İŞ
 
Modern ekonominin kurucusu olarak kabul edilen Adam Smith’den bugüne kadar, serbest piyasa ekonomisi, ekonomik ba
ş
ar
ı
ve büyümenin en do
ğ 
ruarac
ı
olarak kabul edilmektedir. Serbest piyasa ekonomisi sisteminde her
ş
ey piyasa taraf 
ı
ndan belirlenmektedir. Özellikle devletin piyasaya hiçbir biçimdemüdahale etmemesi gerekti
ğ 
i önemle vurgulanmaktad
ı
r. Devletin ekonomik faaliyetlerde bulunmas
ı
, piyasa sistemine bir müdahale olarak kabul edildi
ğ 
inden,piyasa dengesi bozulacak, dolay 
ı
s
ı
yla ekonomik ba
ş
ar
ı
ve büyüme bundanolumsuz etkilenecektir. Smith’in bu görü
ş
leri Friedman, Hayek, Kuznets, Lewis,Myrdal ve Schultz gibi bir çok iktisatç
ı
taraf 
ı
ndan da benimsenmi
ş
tir. Buiktisatç
ı
lar
ı
n temel görü
ş
leri devletin ekonomik hayattan tamamen çekilmesi vepiyasan
ı
n i
ş
lemesine hiçbir biçimde müdahale etmemesi noktas
ı
ndayo
ğ 
unla
ş
maktad
ı
r. Ancak, yukar
ı
da sözü edilen iktisatç
ı
lar
ı
n bu görü
ş
lerinekar
ş
ı
n,
İ
kinci Dünya Sava
ş
ı
ndan sonra, özellikle az geli
ş
mi
ş
ve geli
ş
mekte olanülkelerde devletin ekonomik faaliyetleri ve özel sektör için düzenleyici rolününgiderek artt
ı
ğ 
ı
gözlenmeye ba
ş
lanm
ı
ş
t
ı
r (Landau, 1986(a), 35). Devletin ekonomiüzerinde artan etkisi bu ülke ekonomileri üzerinde nas
ı
l bir etki yaratm
ı
ş
t
ı
r? Yap
ı
lan ekonomik düzenlemeler piyasa ba
ş
ar
ı
s
ı
zl
ı
ğ 
ı
na neden olaca
ğ 
ı
na göre azgeli
ş
mi
ş
ve geli
ş
mekte olan ülke ekonomilerinin büyümesi devletin müdahalelerisonunda yava
ş
lam
ı
ş
m
ı
d
ı
r? Bu sorular
ı
n yan
ı
tlar
ı
bir çok ampirik çal
ı
ş
ma ileara
ş
t
ı
r
ı
lm
ı
ş
t
ı
r.
1
 Kamu kesimi büyüklü
ğ 
ü ekonomi üzerinde ne kadar etkilidir sorusununara
ş
t
ı
r
ı
ld
ı
ğ 
ı
bu çal
ı
ş
mada, yukar
ı
da sözü edilen, devletin ülke ekonomisindekipay 
ı
na ili
ş
kin tart
ı
ş
malar üzerinde durulmayacakt
ı
r. Bunun yerine kamukesiminin ekonomik performans ve büyüme üzerinde nas
ı
l bir etkidebulundu
ğ 
unun belirlenmesi amac
ı
yla geli
ş
tirilen model, Türkiye verilerikullan
ı
larak test edilecektir. Modelin test sonuçlar
ı
, kamu kesimi büyüklü
ğ 
ününekonomik büyüme üzerindeki genel etkisini belirlemenin yan
ı
nda, bu kesiminözel sektör üzerindeki “d
ı
ş
sall
ı
k” etkisinin pozitif/negatif oldu
ğ 
unun saptanmas
ı
 ile de faktör verimlili
ğ 
inin hangi sektörde daha fazla oldu
ğ 
unu da ortayakoymaktad
ı
r.Kamu kesiminin, ekonomik performans ve büyüme üzerindeki etkisiönemlidir. Teorik olarak, üzerinde durulan konulardan biri, büyük bir kamukesiminin verimlilik ve ekonomik büyümeyi yava
ş
lataca
ğ 
ı
n
ı
ileri sürmektedir. Bugörü
ş
e göre, kamu sektörünün büyük olmas
ı
verimlili
ğ 
i azaltacak ve ekonomik büyümeyi yava
ş
latacakt
ı
r. Bunun nedenleri: a) kamu sektörü genellikle dü
ş
ük  verimle çal
ı
ş
maktad
ı
r. Faaliyetlerin düzenlenme süreci genellikle a
ş
ı
r
ı
yük olu
ş
mas
ı
na ve ekonomik sistemin maliyetinin artmas
ı
na yol açmaktad
ı
r. b)devletin ekonomik sisteme müdahale etmek için kulland
ı
ğ 
ı
bir çok maliye vepara politikas
ı
araçlar
ı
, ekonomik te
ş
 viklerin bozulmas
ı
na ve sistemin
1
Bu çal
ı
ş
malardan baz
ı
lar
ı
; R.Ram 1986(a),1986(b),1989; Daniel Landau 1983; Jack Carr1989; V.V. Bhanoji Rao 1989; Singh, Balvir ve Balbir Sahni 1984a ve 1984b.
 
 Süleyman Ulutürk
133
 verimlili
ğ 
inin dü
ş
mesine neden olmaktad
ı
r.Öte yandan, kamu mallar
ı
genellikle, de
ğ 
erinin belirlenebilece
ğ 
i düzenlii
ş
leyen bir piyasa mekanizmas
ı
ndan geçmeden tüketime sunulmaktad
ı
r. Bunedenle, ulusal gelir hesaplamalar
ı
yap
ı
l
ı
rken kamu mallar
ı
n
ı
n üretim maliyetide
ğ 
erlemelerinde hatal
ı
ve belirsiz çözümler benimsenmektedir. Bunun sonucuolarak da, kamunun mal ve hizmet üretiminin maliyeti do
ğ 
ru olarak ölçülememektedir. E
ğ 
er, özel sektör hata yapar ve mallar
ı
n fiyat
ı
n
ı
piyasade
ğ 
erinin alt
ı
nda saptarsa, gayri safi yurtiçi has
ı
la (GSY 
İ
H) oldu
ğ 
undan dahaküçük ç
ı
kacakt
ı
r. Oysa, kamu sektörü hata yaparak mallar
ı
s
ı
ı
r fiyatla piyasayasürse bile, hesaplanan GSY 
İ
H bundan etkilenmeyecektir (Carr, 1989:268).Kamusal mallarda birimleri birbirinden ay 
ı
rmak mümkün de
ğ 
ildir. Dolay 
ı
s
ı
yla,etkinlik ve üretkenli
ğ 
in ay 
ı
rt edilmesi de güçle
ş
mektedir. Kâr amaçl
ı
davran
ı
ş
lar ve devletin ekonomiyi düzenlemeye yönelik çabalar
ı
ise, devletin ekonomik faaliyetlerinden elde edilecek fayday 
ı
azaltabilece
ğ 
i gibi, faktörlerin etkinkullan
ı
m
ı
da engelleyecektir (Carr, 1989:267).Di
ğ 
er yandan, bu görü
ş
ün kar
ş
ı
s
ı
nda olan yakla
ş
ı
ma göre de devlet,ekonomik büyüme sürecinde güçlü bir etkiye sahiptir. Kamu kesimi, ekonomik büyümenin motor gücünü olu
ş
turmaktad
ı
r. Devlet, özel ve toplumsal ç
ı
karlar
ı
nuyumla
ş
t
ı
r
ı
lmas
ı
nda önemli bir görev üstlenir, ülke kaynaklar
ı
n
ı
n yabanc
ı
lartaraf 
ı
ndan kötüye kullan
ı
lmas
ı
n
ı
(sömürülmesini) önler, verimli yat
ı
r
ı
mlar
ı
nartmas
ı
n
ı
güvence alt
ı
na al
ı
r ve ekonominin büyümesi ve ülkenin kalk 
ı
nmas
ı
içinsosyal olarak optimal yönlendirmeler yapar (Ram, 1986(b), 191).
 
Bir çok ampirik çal
ı
ş
ma ile büyüme sürecini etkileyen çe
ş
itli faktörlerinbirbirinden ay 
ı
rt edilmesine çal
ı
ş
ı
lmaktad
ı
r. Bu faktörlerden en önemlilerindenbiri, devletin ekonomik faaliyetleridir. Devletin ekonomideki pay 
ı
n
ı
n artmas
ı
n
ı
nbüyümeyi yava
ş
lat
ı
p yava
ş
latmayaca
ğ 
ı
yine bu amaçla tart
ı
ş
ı
lan konular
ı
nba
ş
ı
nda gelmektedir. Ancak bu konudaki teorik altyap
ı
henüz ampirik çal
ı
ş
malarla yeterince desteklenmemi
ş
tir. Yap
ı
lan çal
ı
ş
malar ku
ş
kulu sonuçlar vermektedir. Ampirik bulgular
ı
n bir k 
ı
sm
ı
artan kamu pay 
ı
n
ı
n ekonomik büyümeyi h
ı
zland
ı
rd
ı
ğ 
ı
yönünde iken bir k 
ı
sm
ı
ise bunun tersi sonuçlar vermektedir
2
 
MODEL
Bu çal
ı
ş
mada, Türkiye’de kamu sektörü büyüklü
ğ 
ü ile ekonomik büyümearas
ı
ndaki ili
ş
ki, ekonomik büyümenin göstergesi olarak kabul edilen gayri safimilli has
ı
lan
ı
n (GSMH) büyüme oran
ı
ile kamu sektörü büyüklü
ğ 
üne ili
ş
kin
2
Yap
ı
lan çal
ı
ş
malar
ı
n sonuçlar
ı
; Daniel Landau (1983 ve 1986(a)) devletin tüketimharcamalar
ı
n
ı
n GSY 
İ
H üzerinde ve ki
ş
i ba
ş
ı
na GSY 
İ
H’n
ı
n art
ı
ş
ı
üzerinde negatif etkilioldu
ğ 
unu göstermi
ş
tir. Richard Rubinson (1977) ise, GSY 
İ
H’n
ı
n oran
ı
olarak ölçülenkamunun ekonomi içindeki pay 
ı
n
ı
n artmas
ı
ile ekonomik büyümenin de h
ı
zland
ı
ğ 
ı
n
ı
ortayakoymaktad
ı
r. Rati Ram (1986), kamunun pay 
ı
n
ı
n ekonomik büyüme ile pozitif ili
ş
kilioldu
ğ 
unu bulmu
ş
tur.

Activity (2)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->