Actiepunten voor een overheid 2.0

Web 2.0 betekent een fundamentele verandering voor de overheid, stelt TNO. Er worden watexperimenten gestart, maar ondertussen verandert er niet zoveel. Waar zouden we moetenbeginnen te bouwen aan een overheid 2.0? Hoe geven we ambtenaren en overheidsorganisatieshandvatten om met deze veranderingen van start te gaan? Daarover gaat dit document metactiepunten voor een overheid 2.0.

Inhoudsopgave

Actiepunten voor een overheid 2.0...........................................................................1

Gesprekken. Tussen mensen. Online.......................................................................2

Internet is een platform voor gesprekken.................................................................3

Gesprekken zijn de basis voor kennisuitwisseling, samenwerking en processen....................3

De relatie tussen overheid en samenleving op internet.................................................4

Tegenstelling tussen overheid en samenleving?..........................................................5

Drie online werelden voor gesprekken en samenwerking...............................................5

Hoe zien die drie werelden eruit?..........................................................................6

A.

De online wereld van burgers: internet......................................................7

B.

De online wereld voor de overheid ligt grotendeels braak................................7

C.

Een online wereld voor participatie bouwen................................................8

Samenvattend.................................................................................................8

A.

De overheid participeert op internet................................................................9

Participeren in gesprekken in de samenleving.........................................................10

Luisteren, deelnemen en mogelijk maken..............................................................10

De tien internetprincipes voor overheidsorganisatie 2.0:.......................................11

Actiepunt 1.

Breng in beeld waar gesprekken plaatsvinden....................................11

Actiepunt 2.

Wees aanwezig op drukke plekken..................................................12

Actiepunt 3.

Vertrouw je medewerkers............................................................12

Actiepunt 4.

Begeleid medewerkers online.......................................................12

Actiepunt 5.

Zorg voor goede voorzieningen......................................................13

Actiepunt 6.

Investeer in online platforms........................................................14

Actiepunt 7.

Zoek problemen op....................................................................14

Actiepunt 8.

Stel vragen en initieer gesprekken..................................................15

Actiepunt 9.

Wees menselijk........................................................................15

Actiepunt 10.

Interpreteer online data..............................................................16

B.

Een platform voor interne samenwerking.........................................................16

Een cultuurverandering binnen organisaties............................................................17

De tien organisatieprincipes voor overheidsorganisatie 2.0:...................................17

Actiepunt 11.

Informatie is open en ieders werk is zichtbaar....................................18

Actiepunt 12.

Faciliteer online gesprekken en groepsvorming van medewerkers.............18

Actiepunt 13.

Investeer in ambtenaren 2.0.........................................................19

Actiepunt 14.

Ondersteun medewerkers in hun manier van werken............................20

Actiepunt 15.

Maak medewerkers ondernemers op hun werkgebied............................20

Actiepunt 16.

Benut het potentieel van je medewerkers.........................................21

Actiepunt 17.

Flexibiliteit als organisatiestructuur................................................21

Actiepunt 18.

Maak ruimte voor innovatie..........................................................22

Actiepunt 19.

Leiderschap 2.0 is randvoorwaardelijk.............................................23

Actiepunt 20.

Maak het leuk..........................................................................23

Samenvattend...............................................................................................24

C.

Een participatieplatform om gezamenlijk taken op te pakken................................24

Wat is een participatieplatform?.........................................................................25

Iedere overheidsorganisatie een participatieplatform................................................26

Een interactieve gereedschapskist voor ambtenaren..................................................27

Tien actiepunten voor participatie.......................................................................27

De tien participatieprincipes voor overheidsorganisatie 2.0:..................................27

Actiepunt 21.

Zorg dat de organisatie kan beschikken over een participatieplatform.......28

Actiepunt 22.

Maak overheidsinformatie online beschikbaar....................................28

Actiepunt 23.

Laat burgers bijdragen aan beleidsvormingsprocessen..........................29

Actiepunt 24.

Betrek burgers bij de uitvoering van overheidstaken............................30

Actiepunt 25.

Creëer digitale wachtkamers bij online dienstverlening.........................30

Actiepunt 26.

Faciliteer communities rond de werkgebieden van je organisatie.............31

Actiepunt 27.

Maak deelname zo makkelijk mogelijk.............................................31

Actiepunt 28.

Zorg dat alles gedeeld en verspreid kan worden op internet...................32

Actiepunt 29.

Organiseer dynamiek..................................................................33

Actiepunt 30.

Gebruik alle inbreng en koppel terug over het resultaat........................33

Samenvattend...............................................................................................34

Een strategie voor overheid 2.0.............................................................................35

Elke overheidsorganisatie.................................................................................35

Op nationaal niveau........................................................................................36

Gesprekken. Tussen mensen. Online.

In 1999 werd de Cluetrain Manifesto geschreven door o.a. David Weinberger, ook de schrijver vanEveything is miscellaneous. In 95 thesen wordt uiteengezet wat de impact van internet zal zijn opde economie (de samenleving) en op organisaties. De eerste these luidt: “Markets areconversations.” Conversaties, interacties, gesprekken, dat is waar het om draait.

Clay Shirky onderschrijft dat uitgangspunt in zijn boek Here comes everybody. Mensen zijn socialewezens en communicatie (gesprekken) is een belangrijk aspect van hoe we die sociale interactieinvullen. Gesprekken leiden tot de uitwisseling van kennis en ideeën en tot samenwerking omgezamenlijk iets te bereiken. En internet maakt deze gesprekken makkelijker dan ooit.

Internet is een platform voor gesprekken

Internet bestaat volledig uit gesprekken. In heel abstracte vorm is eigenlijk elke link op eeninternetpagina een interactie met een andere internetpagina. Daarom telt Google al dieverbindingen, zodat ze hun zoekresultaten kunnen verbeteren. Elke link is immers door iemandaangebracht en vertelt dus iets over de pagina daarachter.Maar internet is ook letterlijk een platform voor gesprekken. E-mailconversaties zijn natuurlijk eenduidelijk voorbeeld, maar ook discussies in online forums, weblogs (en eventuele reacties daarop),Twitter, alle gesprekken die worden gevoerd en verbindingen die worden gelegd op netwerksites alsHyves en LinkedIn, filmpjes op YouTube, wiki’s, etc. Internet is één grote conversatie.Deze gesprekken gaan over alle onderwerpen waar mensen interesse in hebben. Over demeerwaarde van sommige van die gesprekken kun je een mening hebben, maar blijkbaar was diemeerwaarde er op dat moment voor die personen. Of je zelf wil deelnemen aan die discussie, dat isje eigen keuze. Maar dat die gesprekken plaatsvinden is een gegeven.

Gesprekken zijn de basis voor kennisuitwisseling, samenwerking en processen

Deze gesprekken kunnen allerlei vormen hebben: gesprekken zoals bij de koffieautomaat, maar ookvergaderingen. Gesprekken om gezamenlijk iets te organiseren noemen we samenwerking. Heeft desamenwerking een duidelijke richting, dan heet het een proces. Groepen van mensen (bijv.organisaties) stemmen hun werkzaamheden dus af door middel van gesprekken, en wel in drievormen:

•

kennisuitwisseling:

zelfs vrijblijvende gesprekken zijn een vorm van kennisuitwisseling.Elke interactie bevat informatie en kennis. Niet alleen de inhoud van het gesprek, maar ooktijd en plaats, de vorm, wie de gesprekspartners waren, etc. Uit gesprekken kun je ietsleren over meningen, over omstandigheden, over betrokkenen en netwerken, etc. Allesbegint met een gesprek;

•

samenwerking:

als uit gesprekken en de uitwisseling van kennis en ideeën blijkt dat er eenaanleiding is om gezamenlijk iets te organiseren, dan worden activiteiten afgestemd om tekomen tot samenwerking. Om een doel te bereiken worden de juiste personen betrokken enafspraken gemaakt over taakverdeling;