Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
14Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
sentencje łacińskie

sentencje łacińskie

Ratings:

5.0

(1)
|Views: 21,632 |Likes:
Published by Akasora

More info:

Published by: Akasora on Sep 16, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/11/2014

pdf

text

original

 
a - ach!; och!; biada!a bene placito - dowolnie; jak komu pasuje; w muzyce: dowolnie; por. ad libituma capite - od głowy; od początkua capite ad calcem - dosł. od głowy do pięty; od stóp do główa cappella - w kościele: tylko śpiew (bez instrumentów)a casu ad casum - od wypadku do wypadkua contrario - z przeciwnej strony (założenia); przeciwniea cuspide corona - dosł. korona z włóczni; zaszczyt/honor za zasługi wojennea dato (a.d.) - od dnia oznaczonego na dokumencie; od czasu wystawieniaa Deo et Rege - od Boga i Króla; podpis władcy rządzącego "z woli bożej"a dextra [parte] - z prawej [strony]; po prawej stronie; po prawicya die - od (tego) dniaA diis quidem immortalibus quae potest homini maior esse poena, furore atque dementia? - Czy bogowie nieśmiertelni mogą naczłowieka większą nałożyć karę niż furia czy szaleństwo? (Cicero, De Haruspicum Responsis, XVIII, 39)A doctis pretium scelus est sperare poetis. - Oczekiwać złota od poetów to zbrodnia. (Ovidius)a fortiori - dosł. od silniejszego; tym bardziej; w logice: argumentacja od mocniejszej do słabszej stronya fronte praecipitium a tergo lupi - z przodu przepaść, z tyłu wilki; w trudnym położeniua latere - z boku; przy boku; przyboczny (człowiek zaufany)a mari usque ad mare - od morza do morza (motto Kanady)a maximis ad minima - od [rzeczy] największych do najmniejszycha mensa et thoro - dosł. od stołu i łoża; w prawie: separacja małżeństwaa mille passibus - o milę daleja minori ad majus - od mniejszego do większegoA pactis privatorum publico iuri non derogatur. - Prywatne umowy nie mogą zmieniać prawa publicznego.a pedibus usque ad caput - od stóp do główa posse ad esse - od możliwości do rzeczywistościa posteriori - od późniejszego (obserwacja); z doświadczenia; odwrotność a priori; w matematyce i logiceA prima descendit origine mundi causarum series. - Od zarania świata wywodzi się łańcuch przyczyn. (Lukan, Pharsalia, VI, 608)a primo - od pierwszegoa principio - od początkua priori - od wcześniejszego (założenie); z góry; odwrotność a posteriori; w matematyce i logicea priori assumptione - założenie o prawdziwości czegoś bez dowoduA proximis quisque minime anteiri vult. - Każdy najmniej chce być wyprzedzonym przez bliskich. (Liwiusz, Historiae, VI, 34)a pueris - od chłopięctwa; od czasów chłopięcych; od dzieciństwa; to samo co a pueroa quo - od którego (przeciwieństwo ad quem)A se suisque orsus primum domum suam coercuit, quod plerisque haud minus arduum est quam provinciam regere. - Rozpoczął oduczynienia siebie władcą we własnym domu, co często jest nie mniej trudne, niż zarządzanie prowincją. (Tacitus, Agricola, XIX)a sinistra [parte] - z lewej [strony]; po lewej stroniea teneris annis - dosł. od delikatnych lat; od dzieciństwa; od młodościa tergo - od tyłu; z tyłuA tuo lare incipe. - Zaczynaj od siebie.a verbis ad verbera - od słów do rękoczynówA verbis legis non est recedendum. - Należy się trzymać słów ustawy.a vinculo matrimonii - dosł. więzów małżeństwa; w prawie: całkowity rozwódab - odab absurdo - (wychodząc) od fałszywego założenia; od niedorzeczności (w logice); ten kto dowodzi ad absurdo próbuje uzasadnićswoje stanowisko przez dowiedzenie niedorzeczności stanowiska przeciwnikaab aeterno - od wieczności; od zarania dziejów; z dawien dawnaAb alio exspectes, alteri quod feceris. - Co zrobisz drugiemu, oczekuj od niego. (Publilius Syrius, 1)ab ante - od stanu poprzedniegoab asino lanam - wełna z osła; coś niemożliwego do osiągnięciaAb assuetis non fit iniuria. - Nie popełnia czynu bezprawnego, kto działa zgodnie z długotrwałą tradycją.ab epistulis - dosł. dotyczące listów; obowiązki sekretarzaab equis ad asinos - z koni na osły; z deszczu pod rynnęab extra - z zewnątrz (przeciwieństwo ab intra)ab hinc - odtąd; z tego miejsca; od tego czasuab hoc et ab hac - o tym i owymab igne ignem - z ognia ogień (Cicero)ab imo pectore - dosł. z dna piersi; od serca; szczerze (przypisywane Juliuszowi Cezarowi)ab inconvenienti - dosł. od niedogodności; o prawie które nie powinno zostać uchwalone ze względu na potencjalne niedogodnościab incunabulis - od kołyski; od kolebki; od dzieciństwaab infima ara - z dna ołtarzaab initio - od (samego) początku (por. in media res); skrót ab init.ab initio nullum, semper nullum - z początku nic, zawsze nicAb inito semper nullum. - (co jest) od początku nieważne, zawsze (jest) nieważne.ab integro - na nowoab intestato - bez (sporządzenia) testamentu (odziedziczenie spadku)ab intra - od wewnątrz; (przeciwieństwo ab extra)ab invito - z niechęci; niechętnieab Iove principium - początek od Jowisza; (zaczynać) od osoby lub sprawy najważniejszej (Vergilius)ab Iove surgat opus - od Jowisza niechaj zaczyna się dzieło; pracujmy z Bogiem (Ovidius)ab irato - dosł. od gniewnego (człowieka); w gniewie (nie należy traktować tego poważnie)ab latere - z bokuab officio et beneficio - od urzędu i dochodu (zwolniony kapłan)Ab omni lege necessitas exempta est. - Konieczność uwalnia od (szanowania) wszelkiego prawa.ab origine - od początku; stąd aborygenab ovo [usque ad mala] - dosł. od jajka [aż do jabłek]; od początku [do końca]; rzymski posiłek tradycyjnie rozpoczynał się daniem z jaj a kończył owocami (Horacy)
1
 
ab re - od rzeczyab uno ad omnes - od jednego do wszystkichAb uno disce omnes. - Po tym jednym (przykładzie ich łajdactwa) sądź ich wszystkich. (Vergilius)ab urbe condita (A.U.C.) - od założenia miasta (Rzymu) tj. od 753 r. p.n.e.; skrót A.U.C. może też oznaczać anno urbis conditiaeabest - jest nieobecny/nieobecnaabierunt ad majores - odeszli/odeszły do większości (o zmarłych)abierunt ad plures - odeszli/odeszły do liczniejszych (o zmarłych)abiit ad majores - odszedł/odeszła do większości (o zmarłym)abiit ad plures - odszedł/odeszła do liczniejszych (o zmarłym)abiit, excessit, evasit, erupit - odszedł precz, umknął, wyrwał się (Cicero)abiit, non obiit - odszedł, ale pamięć o nim nie zaginęłaAblue, pecte canem, canis est et permanet idem. - Umyj, uczesz psa, (i tak) psem jest i psem pozostanie.abnormis sapiens - nadzwyczajnie mądry; urodzony filozof abscissio infiniti - odcięcie nieskończoności; w logice: dowodzenie prawdy przez systematyczne odrzucanie kolejnych hipotezAbsens carens. - Nieobecny [sam sobie] szkodzi; nieobecny traciAbsens heres non erit. - Nieobecny nie będzie dziedziczył.absente reo - pod nieobecność oskarżonego; skrót abs. re.Absentem in criminibus damnari non oportet. - Nie należy skazywać za przestępstwo nieobecnego.Absentem laedit, qui cum ebrito litigat. - Kto spiera się z pijanym, obraża nieobecnego (jest to równie bezcelowe) (Publilius Syrus, 3)Absentem, qui rodit amicum, qui non defendit alio culpante, solutos qui capiat risus hominum famamque dicacis, fingere qui non visapotest, commissa tacere qui nequit, hic niger est, hunc tu, Romane, caveto! - Kto obmawia przyjaciela, kto go nie broni wobecoskarżeń innych, kto cieszy się z wyśmiewań ludzkich i łowi plotki gadułów, kto potrafi zmyślać rzeczy nie widziane, a nie potrafizmilczeć zawierzonej tajemnicy, jest czarnym charakterem, tego wystrzegaj się, Rzymianinie! (Horatius)Absentes tinnitu aurium praesentire sermones de se receptum est. - Przyjęło się uważać, że nieobecni dzwonieniem w uszachprzeczuwają, gdy się o nich mówi. (Pliniusz Starszy, Historia naturalna, XXVIII, 5)absit - oby nie; uchowaj Boże (służy odwróceniu mocy sprawczej złego słowa/znaku, jak w jęz. pol. tfu, odpukać w niemalowanedrewno, wypluj to słowo itp.)Absit dicto invidia. - Niechaj słowo wolne będzie od nienawiści; niechaj słowo nie budzi nienawiści.absit invidia - dosł. niech zła wola będzie nieobecna; bez obrazy (por. absit)absit omen - dosł. niech omen będzie nieobecny; niech się nie spełni zła wróżba (por. absit)Absoluta sententia expositore non indiget. - Doskonale jasne słowa nie wymagają wyjaśnienia.absolutum dominium - absolutna władza monarchyAbsolutus sententia iudicis praesumitur innocens. - Uwolniony na mocy wyroku sądowego uchodzi za niewinnego.absolvi animam meam - przyniosłem ulgę mej duszyabsolvo - uniewinniam; wypowiadane przez sędziego zamykającego w ten sposób proces; ironicznieabsonus - niezgranyabsque [ulla] nota - bez [żadnego] oznaczenia; skrót a.u.n.; książka bez daty wydania i miejscaAbsque suo non est et parva casa lare. - I mały domek ma swego ducha opiekuńczego. (J. Kochanowski)absunt - są nieobecni/nieobecneAbusus non tollit usum. - Nadużycie nie wyklucza (prawa) korzystania (z tego uprawnienia).Abyssus abyssum invocat. - Piekło wzywa na pomoc piekła.Academia - Akademia; zagajnik niedalego Aten w którym nauczał Platonaccedas ad curiam - abyś podszedł do sądu; w prawie angielskim: rozporządzenie o przeniesiu sprawy do wyższej instancjiAccendamque animos insani Martis amore. - Rozpalę ich dusze szaloną żądzą walki. (Vergilius, Eneida, VII, 550)accentus - część mszy intonowana przez kapłana i jego pomocnika przy ołtarzu; w przeciwieństwie do concentusaccepta - dosł. rachunki; podziękowaniaAcceptissima semper munera sunt auctor quae pretiosa facit. - Najmilsze są zawsze te prezenty, które czyni drogimi osoba dającego.(Ovidius, Heroidy, XVII, 71)Accessio cedit principali. - Rzecz przyłączona przypada głównej.accessio initium regni - wstąpienie na tronaccessit - dosł. podszedł/podeszła, był/była blisko; honorowe wyróżnienie dla osoby która była bliska zdobycia głównej nagrody(głównie na uczelni)accessit - przystał, przyłączył sięaccessus et recessus - przypływ i odpływAccipere praestat quam inferre iniuriam. - Lepiej doznawać krzywd, niż je wyrządzać. (Cicero, Tusculanae disputationes)Accipiat cineres terra paterna meos. - Niechaj ziemia przyjmie prochy moje. (Ovidius)Accusare nemo se debet. - Nikt nie ma obowiązku oskarżać samego siebie.acerbus et ingens - hardy i potężnyAcerrima proximorum odia. - Najdotkliwsza [jest] nienawiść bliskich. (Tacitus, Dzieje, IV, 70)acervatim - dosł. w stosach; bezładnie; ogólnie rzecz biorąc; podsumowującAcheronta movebo - poruszę Acheront (piekło) (Vergilius)Acherontis pabulum - pokarm Acherontu (jedna z siedmiu rzek opływających Piekła); niegodziwiec; nikczemnikAcribus initiis, incurioso fine. - Pilny na początku, [ale] na końcu niedokładny. (Tacitus, Roczniki, VI, 17)Acta Apostolorum - Dzieje apostolskie; Nowy TestamentActa deos nunquam mortalia fallunt. - Czyny śmiertelników nigdy nie zwodzą bogów. (Ovidius, Tristia, I, 2, 79)acta est fabula [plaudite!] - dosł. sztuka odegrana [klaskajcie!]; popularne wyrażenie kończące sztukę (w starożytnym teatrze niebyło kurtyny); później tradycyjnie o smutnym końcu (życia); wszystko skończoneActa est fabula. - Opowiadanie (temat) zostało skończone.acta haec res est - stało się, przegrałemacta martyrum - czyny/dzieje męczenników; żywoty męczenników; zbiór tekstów hagiograficznychActa ne agamus; reliqua paremus. - Nie róbmy tego, co zostało zrobione; przygotujmy się na to, co nadejdzie. (Cicero, Ad Atticum,IX, 6, 7)Acta probant se ipsa. - Czyny świadczą same za siebie.acta sanctorum - czyny/dzieje świętych; żywoty świętych; zbiór tekstów hagiograficznychActi labores iucundi. - Przyjemnie jest mieć pracę zakończoną. (mieć ją za sobą)Actio personalis moritur cum persona. - Skarga przeciw konkretnej osobie ginie wraz z osobą.Actiones heredi et in heredem competunt. - Skargi przysługują dziedzicom i przeciwko dziedzicom.Actiones semel inclusae iudicio salvae permanent. - Skargi raz wytoczone przed sądem pozostają w mocy.
2
 
Actioni non natae non praescribitur. - Nie ulega przedawnieniu skarga, która nie została wniesiona.activum - strona czynna; strona aktywna lub działającaActor rei forum sequitur. - Powód idzie do sądu [właściwego dla] pozwanego.Actor sequitur forum rei. - Dla powoda właściwy jest sąd pozwanego.Actor venire debet instructior quam reus. - Powód powinien przyjść do sądu bardziej przygotowany niż pozwany.Actore non probante reus absolvitur. - Gdy powód nie udowodni swoich roszczeń, pozwany zostaje zwolniony (od zarzutu).Actori incumbit probatio. - Przeprowadzenie dowodu spoczywa na powodzie.actum agere - robić to co już zostało zrobioneactum est - skończoneactum est de nobis - z nami skończoneactum est de pelle mea - chodziło o moją skóręActum ne agas. - Nie rób tego, co zostało już zrobione; nie wyważaj otwartych drzwi.actum ut supra - dokonane jak wyżejactus Dei - czyn BogaActus omissa forma legis corruit. - Nieważna jest czynność prawna z naruszeniem formy przepisanej przez prawo.actus purus - dosł. czysty czyn; w teologii: odniesienie do Boga jako istoty kompletnej i doskonałejactus reus - w prawie: czyn przestępczy; przestępstwoActus simulatus nullius est momenti. - Czynność pozorna jest nieważna.acu rem tetigisti - dotknąłeś rzeczy igłą; trafiłeś w sednoad absurdum (reductio) - (= reductio ad absurdum) (sprowadzenie) do niedorzecznościad amussim - według przepisu, reguły; dokładnie; dosłowniead annum - [od dziś] za rokad aperturam libri - z otwarcia książki (gdziekolwiek się otworzy); bez przygotowania; improwizującad arbitrium - dobrowolnie; z własnej woli; por. arbitrio suoad arma concurrere - pospieszyć do broniAd astra per aspera. - Do gwiazd przez ciernie; motto stanu Kansas. (Seneca)Ad augusta per angusta. - Do (rzeczy) wzniosłych (idzie się) trudną, ciasną ścieżką. (Wiktor Hugo)ad baculum - dosł. do kija; argument uciekający się do siły zamiast do rozsądkuad calendas Graecas - do greckich Kalend (Grecy nie mieli Kalend); na czas nieokreślony; na zawsze (Oktawian August)ad captandum [vulgus] - dla zdobycia poklasku [tłumu] (o populistach)ad captandum benevolentiam - dla pozyskania życzliwościad clerum - (przeznaczone) dla duchowieństwa; przeciwieństwo ad populumad crumenam - dosł. do sakiewki; argument apelujący do czyichś prywatnych interesówad deliberandum - do rozważenia; do namysłuAd ea, quae frequentius accidunt, iura adaptantur. - Prawa dostosowane są do tych przypadków, które zdarzają się bardzo często.ad eundem [gradum] - do tego samego [stopnia]; w tym samym stopniu; tak samo; skrót ad eund.ad exemplum - dla przykładuad exiguum tempus - na krótki czasad extra - na zewnątrzad extremum - do końca; do ostatecznościad extremum tumulum - na krawędzi wzgórzaad feliciora tempora - do lepszych czasówad filum aquae - do środka strumieniaad filum viae - do środka drogiad finem - do końca; skrót ad fin.ad finem fidelis - wierny do końcaad fontes - do źródeł (motto humanizmu renesansowego)ad fundum - do dna (do końca) (podczas spełniania toastu)ad futuram rei memoriam - na przyszłą rzeczy pamiątkęad gloriam - dla chwałyad gustum - do smaku; wyrażenie z przepisów kucharskichad hanc vocem - na to słowo; skrót a.h.v.ad hoc - (specjalnie) do tego; do rzeczy (do tego); w tym wypadku; zaimprowizowanyad hominem - (= argumentum ad hominem) dosł. do człowieka; argument atakujący sprawy osobiste dyskutanta zamiast jegopoglądy; por. ad remad horam compositam - o ustalonej godziniead huc sub iudice lis est - w prawie: sprawa sądowa jest w dalszym ciągu w sądziead hunc locum - do tego miejsca; w tym miejscu; skrót a.h.l.ad idem - do tego samego (miejsca)ad ignorantiam - dosł. do ignorancji; argument nie biorący pod uwagę ważnych faktówAd impossibilia nemo obligatur. - Nikt nie jest zobowiązany do rzeczy niemożliwych.ad inf. - ad infinitum; do nieskończoności; w nieskończonośćad inferos descendere - zstąpić do piekieład infin. - ad infinitum; do nieskończoności; w nieskończonośćad infinitum - do nieskończoności; w nieskończoność; skrót ad inf. lub ad infin.ad initium - do początku, na początku; skrót ad init.ad inquirendum - do zbadaniaad instar - na modłę; podobniead int. - ad interim; "w międzyczasie"; tymczasowo; w zastępstwiead intende - Z sercem, dosadniead interim - "w międzyczasie"; tymczasowo; w zastępstwie; skrót ad int.ad internecionem - do zagładyad invidiam - do zazdrości; argument apelujący do uprzedzenia lub zazdrościad iudicium - do osądu; argument apelujący do rozsądkuad Kalendas Graecas - do greckich Kalend; na święty Nigdy; wg. Swetoniusza wypowiedziane przez Augusta w znaczeniu "nigdy"(Grecy nie mieli Kalend)ad lib. - ad libitum; dowolnie; improwizując; zwł. w muzyce lub teatrzead libitum - dowolnie; improwizując; zwł. w muzyce lub teatrze; skrót ad lib.
3

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->