Read without ads and support Scribd by becoming a Scribd Premium Reader.
See Premium Plans
 
EBOLUSYON NG WIKANG FILIPINO
Bawat bansa ay may kaniya-kaniyang pagkakakilanlan. Maaring ito ay sa porma ngwatawat, sa himig ng pambansang awit, o sa wikang sinasalita. Tulad din ng ibangbansang malaya, ang Pilipinas ay may sarili ding wika. Ngunit saan nga banagsimula ang wikang Filipino? Kusa lamang ba itong sumibol? Ito ba ay isangwikang hiram? O ito ba ay pinagsama-samang mga salita mula sa iba’t-ibangkultura?May siyam na pamilya ng wika sa buong daigdig at kinabibilangan ito ng humigit-kumulang 3,000 pangunahing wika. Isa sa siyam na ito ay kinabibilangan ng wika saPilipinas. Ang ating wika ay nasasaklawan ng pamilyang Austronesian o Malayo-Polynesian na kinabibilangan ng mga kawikaan sa Timog Silangang Asya gaya ngIndonesia at Malaysia.Sawaiori at Jahori, Mela-nesia, at Malay ay ang tatlong subpamilyang nasa ilalim ngpamilyang Malayo-Polynesian. Sa mga sub-pamilyang ito, ang ating wika aynapapaloob sa Malay bilang sangay na Tagala.Itinuturing pangunahing wikang katutubo ang Tagalog, Ilocano, Pangasinan, Kapam-pangan, Bicol, Waray o Samar-Leyte, Cebuano, Hiligaynon o Ilongo, Maranaw, Tausug, at Maguindanao, batay sa dami ng populasyon o porsyento ng mga tao nagumagamit, nagasalita, nagsusulat, at nakakaunawa rito. Halos lahat ng mgawikang ito ay may kanya-kanyang dayalekto, gaya ng Tagalog (Tagalog-Rizal, Tagalog-Bulacan, Tagalog-Batangas, Tagalog-Marinduque, Tagalog-Cavite, at iba pa.Gauyundin sa Cebuano, na kung saan ay may Cebuano-Cebu, Cebuano-Bohol,Cebuano-Surigao, at iba pa. Ang Hiligaynon naman ay mayroong Aklanon, Kiniray-a,Cuyunon, Palaweño, Ilongo, at iba pa. Ang Bicol ay mayroong Naga, Legaspi, Bato,Buhi, Catanduanes, Sorsogon, Masbateño, at iba pa. Samantala ang Ilocano namanay may Ilocos, Abra, Cagayan, Samtoy, Ibanag, Bulubundukin, at iba pa.Ang alif-ba-ta at abecedarioBago pa dumating ang mga banyaga dito sa Pilipinas tulad ng mga Kastila, ang mgakatutubong Pilipino ay may sarili ng alpabeto at sistema ng pagbabaybay na maskilala sa tawag na “alibata” o alif-ba-ta sa Arabo. Ang matandang alpabeto ng mgakatutubo ay syllabic at binubuo ng tatlong patinig (vowels) at labing-apat na katinig(consonants). Ang patinig ay mayroong a, e, at i, samantalang ang o at u naman aymay iisa lamang tunog na lubhang nakalilito. Bawat isa sa mga katinig ay binabasana may kasama na patinig a, kapag ito ay walang marka sa itaas o sa ibaba na maskilala sa tawag na “kudlit,” o isang uri ng marka na ginagamit sa mga matatandangsistema ng pagsusulat. Kapag ito naman ay may kudlit sa ibaba, ang patinig a, aynapapalitan ng patinig o o di kaya ay u. Ngunit kung ang kudlit naman ay nasaitaas, ang patinig ay nagiging e o i.Nang sinakop ng mga Kastilang mananakop ang Pilipinas, pilit na binago ng mga itoang kulturang pangkatutubo ng mga sinaunang Pilipino. Binura ng mga Espanyolang mga paganong pag-uugali ng mga katutubo, kabilang na ang pag-iiba sasistema ng pag-susulat, pagbasa at mga salita ng mga ito. Ipinakilala ng mgaKastila ang kanilang sariling bersyon ng alibata, ang abecedario o ang alpabetongEspanyol.
 
Nang dumating naman ang mga Amerikano sa Pilipinas, ipinatupad ang patakarangalinsunod sa ilang patakarang ipinatupad ng mga mananakop na Kastila. Ang mgaito ay ang pagyakap sa Kristyanismo at ang pagiging sibilisado ng mga pamayanan.Ipinalaganap ng mga Amerikano ang pam-publikong sistema ng edukasyon. Ginamitang wikang Ingles bilang pangunahing instrumento sa pagtuturo kaya angHispanisasyon ng mga Kastila ay napalitan ng Amerikanisasyon.Ang Surian ng Wikang PambansaNang manungkulan si Manuel L. Quezon bilang Pangulo ng Komonwelt at si SergioOsmeña bilang pangalawang Pangulo, binig-yan pansin ang isyung “nasyonalismo.”Naniniwala ang mga liderato ng bansa noon na dapat magkaroon ng isangpangkalahatang pambansang wika na siyang mahalaga sa pagtataguyod ngpangkabuuang unawaan at pagkikintal ng pambansang pagmamalaki ngsambayanan. Ayon sa Artikulo XIV, Sekyon 3 ng Konstitisyong 1935, ang magigingbagong wika ay ibabase sa mga kasalukyang katutubong wikang meron sa atingbansa.Ang Unang Pambansang Asemblea noong ika-13 ng Nobyembre, 1937, ang siyangbumuo sa Institusyon ng Wikang Pambansa. Ang mga naging kasapi sa komiteng itoay sina Jaime de Veyra (Hiligaynon), Santiago Fonacier (Ilocano), Casimiro Perfecto(Bicol), Felix Rodriguez (Samarnon), Felix Sotto (Cebuano), Cecilio Lopez (Tagalog),Hadji Butu (Maranao-Maguindanao), Isidro Abad (Cebuano), Zoilo Hilario(Pampango), Jose Zulueta (Pangasinan), at Lope K. Santos (Tagalog).Nang binuo ang Commonwealth Constitution, ang wikang “Tagalog” ang siyangnaging pambansang wika ng Pilipinas, ayon na rin sa Executive Order Bilang 134.Ang mga naging batayan nito ay ang: pagiging lingua franca nito, o paggamit ng Tagalog sa maraming sangay ng komersyo at kalakalan; ang dami ng katutubongnagsasalita nito, sa dahilang ang wikang ito ay ang pangunahing ginagami
Search
Search History:
Searching...
Result 00 of 00
00 results for result for
  • p.
    • Notes
    Load more