GİRİŞ

Mevcut yapıların deprem güvenliğinin belirlenmesikonusu bölgesel risklerin artması s

ebebiyle yeni bir

boyut kazanmıştır. Mevcut deprem güvenliği beli

leme yöntemlerinde kullanılan parame

reler, yapılanölçümler ve hesaplamalar bina bazında elde edileb

lecek doğruya en yakın sonuçları verebilecek şekildegeliştirilmişlerdir.

eniş alan deprem güvenliği tar

ma çalışmalarında bina sayısı on binlerle ifade edi

diğinden doğruya enyakın sonuçları, az sayıda parametre ile kısa süredeverebilecek yaklaşımlara ihtiyaç duyulmuştur. Bina bazında karar verebilen yöntemler doğruya yakın s

nuçlar verebilmekle beraber ihtiyaç duydukları p

rametreler ve harcanan süre bakımından geniş alandeprem güvenliği tarama çalışmaları için kullanışlıolmamaktadırlar.

ABD ve Japonya başta olmak üzere bazı ülkelerdegeliştirilmiş olan tarama yöntemleri mevcuttur.

apıstokunun oluşmasında bölgesel,

sosyal ve tarihsel

etkenlerin etkili olduğu göz önünde bulunduruld

ğunda, söz konusu yöntemlerin Türkiye’deki yapıkarakteristiğine uygun olmadığı

için doğrudan

uygu-

lanması

mümkün olmamaktadır

[1]. Bu sebeple yap

ı-lan akademik çalışmalarla Türkiye şartlarına uygun

olarak yeni

yöntemler geliştirilmiş ve bazı mevcutyöntemler kalibre edilmişlerdir.

Söz konusu

yönte

lerde kullanılacak hesapların elle yapılması zamankaybına ve hata ihtimalinin artmasına sebep olac

ğından kullanışlı olmamaktadır.

apılardan elde ed

len verilerin bilgisayar ortamında analiz edilmesiyöntemlerin hızlı ve güvenilir sonuçlar verebil

mesi-

ne katkı sağlamakt

dır.

Geniş alan deprem güvenliği tarama çalışmaları içinİstanbul Üniversitesi’nde geliştirilen “Hızlı Durum

Geliştirilmiş Hızlı Durum Tespit Yöntemi

Rasim TEMUR

İstanbul Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat

Mühendisliği Bölümü

ÖZ

Ülkenin yaşadığı hızlı ama sağlıksız sosyal ve ahlaki değişimlerin yanında bilimsellikten uzak uygulam

ların sebep olduğu riskler 90’lı yıllardaki depremlerde yaşanan büyük kayıplarla kendini göstermiştir.

Marmara depremlerinden sonra yapılan hukukî düzenlemeler ve toplumsal zihniyet değişimi ile birlikte yeniüretilen yapıların kalitesinde artış gözlenmekle birlikte 90’lı yılların sonuna kadar üretilmiş olan binalarındeprem güvenliği hakkındaki şüpheler devam etmektedir. Sayısı milyonlarla ifade edilen binalardan oluşanmevcut yapı stokunun deprem güvenliğinin belirlenmesi için yeni yöntemlere ihtiyaç duyulmaktadır.

İstanbul

Üniversitesi’nde geliştirilen Hızlı Durum Tespit (DURTES) Yöntemi mevcut yapı stokunun depremgüvenliğinin belirlenmesi için en az parametre ile doğruya yakın sonuçları kısa sürede verebilmektedir. Yö

n-temin

Bakırköy ilçesinde bulunan 10162

binadaki uygula

ması sırasında hızlı sonuç vermesi amacıyla özelamaçlı bir yazılım geliştirilmiştir. Yazılım, binadan gelen verileri yöntemin esaslarına göre değerlendirerek bina ile ilgili göreceli rapor hazırlayabilmektedir.

Gelişen yazılım teknolojisi ile programlama dillerinin sunduğu yeni imkânlardan faydalanılarak DURTESyöntemi için yeni bir sürüm geliştirilmiştir. Gelişmiş bilgi girişi, raporlama, çizim ve yaygın olarak kullanılanyazılımlarla etkileşim özelliklerini de içeren yazılım, bilgi girişini hızlandırmakta ve kullanıcı hatalarını en

aza indirgemektedir.

Mevcut çalışmada DURTES yöntemi, yöntemin çalışması için geliştirilen yazılımın farklı sürümleri ve bu sü-rümlerin birbirlerine göre üstünlükleri anlatılmaktadır.

Anahtar Kelimeler:

Hızlı değerlendirme yöntemi, deprem güvenliği, yazılım

Tespit Yöntemi”

nin [2-6]

“Bakırköy İlçesi ZeminYapı Etkileşimine Bağlı Risk Analizi Araştırma Pr

jesi”ndeki uygulaması

–

için

BASIC program-

lama diliyle özel amaçlı bir yazılım geliştirilmiştir.

Uygu

lamalar sırasındaki deneyimlere göre yazılımın

amaca uygun çalışmakla birlikte, veri girişi, düzel

me, çizim ve raporlama seçeneklerinin yeni teknol

o- jiler

in sunduğu imkânlara

gun olarak geliştirilm

e-sine ih

tiyaç duyulmuştur.

GELİŞTİRİLEN YAZILIM

Yazılımın ilk sürümü

nde b

ilgi girişi sıralı soru

-cevap

şeklinde ve yalnızca klavye yardımıyla yapılabilme

k-tedir

(Ş

ekil 1).

Şekil

İlk sürümün b

ilgi

giriş ekranı

İlk sürüm

röleve bilgilerinin girilmesi için önc

e-likle

yöntemde kullanılan

yapısal elemanların sayıl

rı ve eksenler arasındaki en büyük açıklıkların beli

tilmesi gerekmektedir. Yapısal elemanların türleri,

onumları,

boyutları

ve eksenler

yazılımda tanı

landıktan sonra

çizim ekranında binanın kat planışematik olarak kullanıcıya görüntülenmektedir.

zim ekranında farklı yapısal eleman türleri fark

ırenklerde olup yapısal eleman sayılarında ol

abilecek

hataları azaltmak için kullanıcıya olanak sağlama

tadır(Şekil 2)

Şekil

. İlk sürümün çizim ekranı

Girilen verilerin

yöntem esaslarına uygun olarak

analizi

yapıldıktan sonra

elde edilen bina ile ilgilirapor ASCII karakterler

i içeren bir metin dosyası

larak oluşturulmaktadır.

Yöntem için geliştirilen yazılımın ilk sürümü taşın

bilir olup işletim sistemi kök dizinine dosya kurul

u-mu gerekmemektedir.

Yazılımın ikinci sürümü

Visual Basic 6.0 program-

lama diliyle geliştirilmiştir

[10, 11].

Yazılım işletimsisteminin kök dizinine dosya yüklediğinden kur

u-lum

işle

minin

yapılması gerekmektedir.

Kullanıcı

arabirimindeki formlar DURTES anket formundakid

üzene sadık kalınarak

tasarlanmıştır

(Şekil

3). Veri

girişi formların altında bulunan “İleri” ve “Geri” tuş-ları ile sıralı olarak yapılabildiği gibi sol menüde b

lunan düğmeler yardımıyla sıradan bağımsız da yapı-

labilmektedir.

Şekil

İkinci sürümün bilgi

giriş ekranı

Röleve bilgilerinin girilmesi için her yapısal elemantürü

ve eksenlere ait bilgi tabloları oluşturulmuş-tur. Tablolar yeni eleman tanımlandıkça genişleyeb

lecek şekilde tasarlanmışlardır

(Şekil

. İlk sürümdekullanılan yapısal eleman sayıları, tablolardaki el

man bilgilerine göre yazılım tarafından otomatik ol

rak hesaplanmaktadır.

Şekil

. İlk sürümün kolon bilgi tablosu

Geliştirilen yeni sürümün çizim ekranında yapısal

elemanlar

ın

kendi içlerinde ölçekli olarak görüntü-lenmesini sağlayan alt programlar geliştirilmiştir

(Şekil 5). Yapısal elemanların çizimleri dışında ayrı-ca eleman isimleri ve boyutları da çizim ekranındagörüntülenebilmektedir. Bu sayede modelleme aş

masında olabilecek kullanıcı hatalarının tümününazaltılması amaçlanmaktadır.

Şekil

İkinci

sürümün çizim ekranı

Analiz sonucu bina ile ilgili hazırlanan rapor otom

tik olarak MS Word yazılımında oluşturul

abilmekte-dir. Aks, kolon, p

erde duvar ve bölme duvar bilgitablolarındaki veriler yazılımda geliştirilen alt pro

ram aracılığıyla MS Excel yazılımına otomatik ol

rak aktarılabilmektedir.

Ayrıca yazılım kat planı ç

ziminin AutoCAD yazılımında otomatik oluşturula

bilmesine olanak sağlamaktadır.

KARŞILAŞTIRMA VE SONUÇ

Yazılımın ikinci sürümü ilk sürümün kullandığı veridosyasıyla çalışabilmekte ayrıca ilk sürümün kull

nabileceği veri dosyaları oluşturabilmektedir. İkincisürümde programlama dilinin sunduğu imkânlarla

veri girişi ve düzeltme işlemleri daha hızlı olduğu

dan kullanıcıya zaman kazandırmaktadır. İkinci sü-rümde kat planı çizimi kendi içinde ölçekli olduğu

dan ve yapısal elemanların isimlerini ve boyutl

rınıda içerdiğinden modellemede ilk sürüme göre

hata

ihtimali daha azdı

Geliştirilen alt programlar say

sinde yaygın olarak kullanılan yazılımlara veri üret

i-lebil

mektedir. Puanlama ve röleve bilgilerinin girişisırasında olabilecek mantıksal hatalara karşı hata ve

yarı mesajları ile kullanıcı yönlendirilmektedir.Yazılımın ilk sürümü

sistem gereksinimlerinin d

ü-şük ve dosya boyutunun küçük olması sebebiyle

kinci sürüme oranla daha hızlı çalışmak

la beraber

bu üstünlük ilk sürümün tercih edilmesini sağlay

cak kadar belirleyici değildir

. Programlama dilininsun

muş olduğu imkâ

nlar

sebebiyle veri girişi ve dü-

zelt

me işlemleri ikinci sürüme göre daha yavaştır vezaman kaybına sebep olmaktadır.

İlk sürümün taşı-nabilir olması ikinci sürüme göre en belirgin üstü

lüğüdür.Hızlı durum tespit yönteminde kullanılan yazılımözel amaçlı olarak geliştirildiğinden yöntemin ya

dımcı elemanı

değil

bir

parçası olarak kabul edi

mektedir. Bakırköy ilçesinde 10162 bina üzerindekiç

lışmalarda elde edilen deneyimlere göre yöntemdekullanılan yazılımın ikinci sürümü geliştirilmiştir.İlk sürüme göre kullanıcı dostu olarak tasarl

anan bu

sürüm

araziden toplanan verilerin bilgisayar ortam

ı-na aktarılmasındaki zaman kaybını ve kullanıcı ka

naklı hata ihtimalini azaltmaktadır. Bu sayede yö

temin daha kısa sürede daha az hata ile uygu

lanmasına imkân

sağlamaktadır.

KAYNAKLAR

[

1] Ulusal Deprem Konseyi, 2002, Deprem Zararlarını Azaltma

Ulusal Stratejisi, Ankara[2

] Damcı.,

E.,

Yıldızlar,

B.,

Gürsoy,

G.,

Öztorun,

N. K.,

Çelik,

T.,

“Bakırköy Özelinde, Türkiye Genelinde Yapı

Durum

Tespiti İçin Bir Algoritma”,

Beşinci Ulusal Deprem Mü-hendisliği Konferansı, İ.T.Ü. Süleyman

Demirel Kültür Merkezi, İ

tanbul. Mayıs 2003,

] Yıldızlar,

B.,

Gürsoy,

M.G.,

Öztorun,

N.K.,

Çelik,

T.,

“Mevcut Yapı Stoğunun Deprem Riski Açısından Durum

Tespiti İçin Bakırköy İlçesi Örneği İle Önerilen Yöntem”,

Deprem Sempozyumu, Kocaeli 2003, Kocaeli, Mart 2003.[4

] Yıldızlar, B., Gürsoy, G., Damcı, E., Öztorun, N., Çelik, T.,“Mevcut Yapı Stoğunun Deprem Riski

Açısından DurumTespiti İçin Bir Yöntem ve Sonlu Elemanlar Yöntemi İleKıyaslanması”, Gümüşhane ve

Yöresinin Kalkınması Se

pozyumu, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Gümüşhane Mü-hendislik Fakültesi,

Gümüşhane Atatürk Kültür Merkezi,Gümüşhane, Ekim 2002.

] Gürsoy, G., Yıldızlar, B., Öztorun, N. K., Çelik, T., “Me

cut Yapı Stoğunun Deprem Riski Açısından

Durum Tespiti

İçin Önerilen Yöntem ile Bakırköy İlçesi Verileri”, Mühe

dislik Bilimleri Genç

Araştırmacılar I. Kongresi MBGAK’2003, İstanbul Üniversitesi Avcılar Kampüsü, İstanbul, Ş

u-bat 2003.[6

] Gürsoy,

M.G.,

Yıldızlar,

B.,

Öztorun,

N.K.,

Çelik,

T.,

“Mevcut Yapı Stoğunun Deprem Riski Açısından DurumTespiti İçin Bakırköy İlçesi Örneği İle Önerilen Yöntem”,Küçü

çekmece ve Yakın Çevresi Teknik Kongresi, Deprem

ve Plan

laması, Küçükçekmece Belediyesi, İstanbul, 2003.

] Yıldızlar, B., Gürsoy, G., Damcı, E., Öztorun, N., Çelik, T.,“Bakırköy İlçesi Yapı Stoğunun Deprem Riski

Analizi”,Gümüşhane ve Yöresinin Kalkınması Sempozyumu, Kar

deniz Teknik Üniversitesi, Gümüşhane

Mühendislik Fakü

l-tesi, G

ümüşhane Atatürk Kültür Merkezi, Gümüşhane,

Ekim 2002.[8

] Keleşoğlu,

M.K.,

Öztorun,

N.K.,

Çinicioğlu,

S.F., Bozbey,

İ.

Öztoprak,

S.,

Özyazgan,

C.,

Çelik,

T.,

“Deprem Risk

Analizi : Bakırköy İlçesi Örneği”, Küçükçekmece ve Yakın

Geliştirilmiş Hızlı Durum Tespit Yöntemi

Download this Document for Free Print Mobile Collections Report Document

This is a private document.

Info and Rating

Reads:

1,353

Uploaded:

09/18/2009

Category:

Research>Science

Rated:

Ülkenin yaşadığı hızlı ama sağlıksız sosyal ve ahlaki değişimlerin yanında bilimsellikten uzak uygulama- ların sebep olduğu riskler 90’lı yıllardak... (More)