LA CONSOLACION COLLEGEGraduate SchoolFILIPINO 201MARY JANE A. MANGLAR GNG. EDNA D. FREGILTaga-ulat Propesor PANAHON NG REPUBLIKAA.Kaligirang Kasaysayan :Makaraan ang sampung taong pagkakasailalim ng Pilipinas sa Batas Militar sa tinatamasang bahagyang pagbabago sa kalakarang buhay ng mga Pilipino nanagsimula sa panahon ng Bagong Lipunan,muling inalis ang bansa sa ilalim ngnasabing batas noong ika-2 ng Enero,1981.Ang pagkakaalis ng bansa sa ilalim ng Batas Militar ay isang pagbabago satingin ng mga naglilingkod sa pamahalaan. Sa kanilang pananaw, ang Pilipinas noonay isa na naming bagong bansa,kaya’t ito’y tinawag ng dating Pangulong Marcos na“Ang Bagong Republikang Pilipinas.”Isa naming mananalaysay ang nagsabi na ito ang panahon ng ikatlongRepublika. Ang unang republikang kanyang isinaalang-alang ay ang RepublikangPilipinas sa panahon ni Emilio Aguinaldo; ang ikalawa ay ang paglaya natin sa ilalimng pamahalaang Amerikano; at ang ikatlo,dahil muli na naman daw nagging Malayaang bansa dahil sa pagkakaalis nito sa ilalim na Batas Militar.B.Ang Literatura sa Panahon ng Republika :Sa pagpapatuloy ng ganitong kalagayan nang panahong ito,masasabingmalaki ang naging pagbabago sa ating panitikan. Maraming manunulat angnangagsisulat ng mga paksang nadarama sa buhay tulad ng pakikisama,paggawa,pagdadalamhati,kahirapan,pulitika at imperyalismo.C.Ang Awiting Filipino sa Panahon ng Ikatlong Republika : 1.Laban Na ni Coritha at Eric - unang inawit sa isinagawang National Uni-fication Conference ng Oposisyon noongMarso,1985.- inawit din ito sa idinaos na “PresidentialCampaign Movement for Cory Aquino.” 2.Bayan Ko ni Freddie Aguilar 3. Pilipino ni Freddie Aguilar

D.Ang Pelikulang Filipino :Nagpatuloy pa rin ang pagdiriwang ng taunang Pista ng mga PelikulangFilipino nang panahong ito.Lalong di napigil ang pagkagiliw ng mga tao sa mga pelikulang nahihinggilsa sex.Kaya naman sinamantala ng mga ganitong uri kahit ito’y nakapagpapababa samoralidad ng mga Pilipino.E.Ang mga Pahayagan,Komiks,Magasin, at iba pang Babasahin : 1.“Crony Newspapers” - di-makatotohanang pagpahayag at taliwas samga tunay na nagaganap sa ating kapaligiran.a.Bulletin Today b. Peoples Journalc.Peoples Tonight2.Mga pahayagang tinangkilik ng marami na pinaniniwalaang nagpapa-hayag ng mga totoong pangyayaria.Forum b.Daily Inquirer c.Manila timesd.Malaya3.Mga Komiksa.Lovelife b.Extrac.Aliwand.Hiwagae.Holiday4.Mga Magasina.Kislap b.Modern Magasinc.Bulaklak d.Liwaywaye.Extra Hotf.Jingle SensationF.Ang Timpalak – Palanca sa Panahon ng Ikatlong RepublikaAng mga nagkamit ng unang gantimpala sa mga larangang nabanggit simula Noong 1981 hanggang 1985 ay ang mga sumusunod :TULA :1981 – “Taga Sa Bato” – isang matalinghagang tulang isinulat ni Romulo A.Sandoval na gumamit ng sagisag na “Victor Buen-Viaje.”1982 – “Odyssey ng Siglo” – isang madamdaming tula ni Cresenciano C.Marquez,Jr. na ikinubli ang tunay na pangalan

sa sagisag na “Eva A. Dan.”1983 - “Sa Panahon ng Ligalig” – ni Jose F. Lacaba na gumamit ng sagisagna “Bernardo Makiling.”1984 – “Bakasyunista” - ni Tomas F. Agulto na kumubli sa sagisagna “Sarhento J. de la Cruz.”1985 – “Punta Blangko” - ni Mike L. Bigornia,sa sagisag na “Hara-ya Negra.”MAIKLING KWENTO :1981 – “Di Mo Masilip Ang Langit” – ni Benjamin P. Pascual,sa sagisag na“Radamen.”1982 – “Tatlong Kuwento ng Buhay ni Julian Candelabra” – sinulat niLualhati Bautista de la Cruz,saSagisag na “Joy Marela.”1983 – “Pinagdugtung-dugtong na Hininga Mula sa Iskinitang Pinagpiyes-tahan ng mga Bangaw” - akda ni Agapito M. Lugay na nagtagosa sagisag na “Peping de la Cruz.”1984 – “Sa Kaduwagan ng Pilikmata” – Fidel D. Rillo,Jr. sa sagisag na“Virginia Rivera.”1985 – “Unang Binyag” – ni Ernie Yang sa sagisag na “Homer.”SANAYSAY :1981 – “Sa Sariling Panunuring Pampanitikan; Mga Hamon atPananagutan” – sinulat ni Pedro L. Ricarte, na gumamit saSagisag na “Priscilla R. Moreno.”1982 – “Isang Liham sa Baul ng Manunulat” – ni Fanny A. Garcia, sasagisag na “Simone.”1983 – “Ang Kontemporaryong Nobelang Tagalog” – ni Rogelio TorresYu, sa sagisag na “J. de la Cruz.”1984 – “Mga Tinik sa Dambuhalang Bato” – ni Lilia Q. Santiago sasagisag na “Abante Altamante.”1985 – walang nagkamit ng unang gantimpala sa larangan ng sanaysaynoong taong ito.-Fidel Rillo Jr. - sanaysay na isinulat sa Ingles na “NowFun of the Flowing Gutter.”- nagkamit ng espe-Syal na gantimpala.-Fidel Rillo Jr. - sagisag sa panulat ng may-akda ay si “Don- Miguel del Vino.”Mga Sipi ng mga Maikling Kwento na nagkamit ng unang gantimpala sa Timpalak-Palanca noong 1981-1985. 1.Di Mo Masilip ang Langit – ni Ramaden {Benjamen Pascual}