• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
ÐÔI L
Ờ 
I V
Ề
 ÐÍNH GI
Ả
I GI
Ả
TRUY
Ệ
N KIM VÂN KI
Ề
U:THÂN PH
Ụ
CHÚNG TÔIC
Ụ
 
Đ
ÀM DUY T
Ạ
O (1896-1988)
Th
ư
a quý
độ
c gi
ả
,Khi hai anh em chúng tôi,
Đ
àm Trung Pháp và
Đ
àm Trung Phán, vi
ế
t nh
ữ
ngtrang này chúng tôi
đ
ã quá n
ử
a l
ứ
a tu
ổ
i “l
ụ
c th
ậ
 p nhi nh
 ĩ 
thu
ậ
n.” Ngoài ý ngh
 ĩ 
a“t
ớ 
i l
ớ 
 p tu
ổ
i sáu m
ươ 
i thì l
ẽ
tr 
ờ 
i nghe
đ
ã thu
ậ
n tai,” th
ờ 
i
đ
i
ể
m này c
ũ
ng là lúcchúng tôi
đ
ã b
ớ 
t làm vi
ệ
c và có thì gi
ờ 
suy ng
ẫ
m v
ề
cu
ộ
c
đờ 
i và nh
ớ 
l
ạ
i nh
ữ
ngngày th
ơ 
 
ấ
u bên c
ạ
nh thân ph
ụ
chúng tôi.Thân ph
ụ
chúng tôi, húy danh
Đ
àm Duy T
ạ
o, sinh n
ă
m Bính Thân (1896) t
ạ
ilàng H
ươ 
ng M
ặ
c, ph
ủ
T
ừ
S
ơ 
n, t
ỉ
nh B
ắ
c Ninh. C
ụ
có thi h
ươ 
ng khoa Nhâm Tý(1912), nh
ư
ng ngay sau khi các k 
ỳ
thi ch
ữ
nho b
ị
bãi b
ỏ
, c
ụ
theo h
ọ
c ch
ữ
Pháp m
ộ
tth
ờ 
i gian và tr 
ở 
thành m
ộ
t giáo viên ti
ể
u h
ọ
c vào kho
ả
ng n
ă
m 1920. Tuy ki
ế
m
ă
n b
ằ
ng ch
ữ
qu
ố
c ng
ữ
và ch
ữ
Pháp, c
ụ
su
ố
t
đờ 
i t
ự
trau gi
ồ
i ch
ữ
Hán và ch
ữ
Nôm vàs
ố
ng trong phong cách c
ủ
a m
ộ
t nhà nho. C
ụ
góa v
ợ 
hai l
ầ
n và hai l
ầ
n c
ụ
s
ố
ng trongc
ả
nh “gà tr 
ố
ng nuôi con” mà ch
ẳ
ng bao gi
ờ 
than thân trách ph
ậ
n. C
ụ
bà th
ứ
nh
ấ
th
ọ
Ngô, quê
ở 
làng Cói L
ộ
c Hà, sinh ra ng
ườ 
i anh c
ả
chúng tôi n
ă
m 1921, r 
ồ
i vàin
ă
m sau
đ
ó qua
đờ 
i lúc m
ớ 
i 26 tu
ổ
i. C
ụ
bà th
ứ
hai h
ọ
Nguy
ễ
n, quê
ở 
làng Lim, làthân m
ẫ
u c
ủ
a b
ố
n anh em trai và ng
ườ 
i ch
ị
gái l
ớ 
n c
ủ
a chúng tôi. Thân m
ẫ
u chúngtôi m
ấ
t n
ă
m 1955 t
ạ
i Saigon khi m
ớ 
i 50 tu
ổ
i. Lúc
ấ
y thân ph
ụ
chúng tôi
đ
ã 60 tu
ổ
ivà nh
ấ
t quy
ế
t
ở 
v
ậ
y m
ộ
t mình nuôi d
ưỡ 
ng hai anh em chúng tôi và chú em út hãycòn th
ơ 
d
ạ
i. Ngày qu
ố
c h
ậ
n 30-4-1975,
ở 
tu
ổ
i 80, c
ụ
di t
ả
n qua M
ỹ
cùng chú em út
 
chúng tôi là
Đ
àm Trung Thang lúc
ấ
y s
ắ
 p hoàn t
ấ
t n
ă
m chót ch
ươ 
ng trình bác s
 ĩ 
ykhoa t
ạ
i
Đạ
i H
ọ
c Saigon. C
ụ
m
ấ
t vào mùa hè n
ă
m M
ậ
u Thìn (1988) t
ạ
i Montréal,Gia Nã
Đạ
i, th
ọ
93 tu
ổ
i.T
ừ
1920
đế
n su
ố
t th
ế
chi
ế
n th
ứ
hai, c
ụ
d
ạ
y h
ọ
c
ở 
Giai L
ạ
c, Phúc Yên. Theotruy
ề
n th
ố
ng “
đạ
i gia
đ
ình”
đẹ
 p
đẽ
thu
ở 
tr 
ướ 
c, c
ụ
mang theo m
ộ
t s
ố
con cháu
để
c
ụ
 
đ
ích thân d
ạ
y d
ỗ
và trông nom. Ng
ườ 
i v
ề
sau thành
đạ
t nh
ấ
t trong s
ố
môn sinh
đặ
c bi
ệ
t
ấ
y là c
ố
 
Đạ
i Tá C
ả
nh Sát Qu
ố
c Gia
Đ
àm Trung M
ộ
c (1917-1982), ng
ườ 
i cháuru
ộ
t gi
ỏ
i giang và hi
ế
u th
ả
o mà c
ụ
h
ế
t m
ự
c th
ươ 
ng yêu. (Anh M
ộ
c chúng tôi t
ố
tnghi
ệ
 p Tr 
ườ 
ng Lu
ậ
t Hà N
ộ
i, t
ừ
ng làm th
ẩ
m phán, và gi
ữ
ch
ứ
c v
ụ
Vi
ệ
n Tr 
ưở 
ngH
ọ
c Vi
ệ
n C
ả
nh Sát Qu
ố
c Gia t
ạ
i Saigon). Sau n
ă
m 1945, c
ụ
ph
ả
i ng
ư
ng d
ạ
y h
ọ
c
để
tr 
ở 
v
ề
B
ắ
c Ninh trông nom ru
ộ
ng v
ườ 
n v
ớ 
i thân m
ẫ
u chúng tôi. R 
ồ
i vì th
ờ 
i cu
ộ
c, ph
ả
i t
ả
n c
ư
nay
đ
ây mai
đ
ó, hai anh em chúng tôi không
đượ 
c
đ
i h
ọ
c nh
ư
nh
ữ
ngh
ọ
c trò cùng l
ứ
a tu
ổ
i
ở 
n
ơ 
i khác. May thay có b
ố
là nhà giáo lúc nào c
ũ
ng k 
ề
bên,chúng tôi
đượ 
c c
ụ
d
ạ
y d
ỗ
k 
ỹ
càng
đế
n n
ơ 
i
đế
n ch
ố
n. Tr 
ướ 
c h
ế
t là ph
ầ
n “vi
ế
t t
ậ
 p”:c
ụ
vi
ế
t b
ằ
ng bút chì làm m
ẫ
u
để
hai anh em Pháp và Phán dùng bút m
ự
c “
đồ
” lên ph
ầ
n bút chì c
ủ
a c
ụ
. C
ụ
nghiêm l
ắ
m,
đứ
a nào mà “
đồ
” sai là c
ụ
cho “
ă
n th
ướ 
c k 
ẻ
”vào tay ngay!Trong kho
ả
ng 1950-1952, hai anh em chúng tôi
đượ 
c c
ụ
mang theo lên t
ỉ
nhl
ỵ
Phúc Yên theo h
ọ
c, khi c
ụ
 
đượ 
c chính ph
ủ
qu
ố
c gia tái tuy
ể
n. Trong th
ờ 
i giannày, chúng tôi
đượ 
c c
ụ
d
ạ
y r 
ấ
t k 
ỹ
v
ề
môn “tính
đố
”
để
bù l
ạ
i cho nh
ữ
ng thi
ế
u h
ụ
tv
ề
h
ọ
c hành trong th
ờ 
i k 
ỳ
t
ả
n c
ư
. Nh
ờ 
th
ế
mà chúng tôi không g
ặ
 p tr 
ở 
ng
ạ
i gì trongnh
ữ
ng n
ă
m h
ọ
c k 
ế
ti
ế
 p. Có nh
ữ
ng bu
ổ
i chi
ề
u tà nh
ớ 
m
ẹ
, chúng tôi trèo lên thanggác c
ủ
a nh
ữ
ng c
ă
n nhà b
ị
b
ỏ
hoang vì chi
ế
n tranh, ngó nhìn vào nh
ữ
ng chuy
ế
n xe“ca” t
ừ
Hà N
ộ
i lên Phúc Yên v
ớ 
i hy v
ọ
ng mong manh có m
ẹ
ng
ồ
i trong
đ
ó. Nh
ư
ng t
ấ
t c
ả
ch
ỉ
là hy v
ọ
ng hão huy
ề
n mà thôi!
 
R 
ồ
i c
ụ
 
đượ 
c thuyên chuy
ể
n v
ề
Hà N
ộ
i ti
ế
 p t
ụ
c d
ạ
y h
ọ
c. Nh
ư
th
ườ 
ng l
ệ
, c
ụ
 d
ạ
y tr 
ườ 
ng nào chúng tôi theo h
ọ
c tr 
ườ 
ng
đ
ó. Vì các th
ầ
y d
ạ
y chúng tôi
đề
u là
đồ
ng s
ự
c
ủ
a c
ụ
, chúng tôi không có ch
ọ
n l
ự
a nào khác là ph
ả
i h
ọ
c hành h
ế
t s
ứ
cmình! May thay, c
ả
hai
đứ
a
đề
u là “h
ọ
c trò c
ư
ng” c
ủ
a các th
ầ
y. Trong nh
ữ
ng n
ă
mnày, c
ụ
b
ỏ
nhi
ề
u thì gi
ờ 
d
ạ
y chúng tôi ti
ế
ng Pháp. C
ụ
b
ắ
t chúng tôi chia
độ
ng t
ừ
,làm phân tích câu (analyse logique) và phân tích v
ă
n ph
ạ
m (analyse grammaticale),và vi
ế
t chính t
ả
(dictée). Th
ờ 
i gian ng
ắ
n ng
ủ
i 1952-1954 v
ớ 
i toàn th
ể
gia
đ
ình
đ
oànt
ụ
t
ạ
i Hà N
ộ
i trong m
ộ
t c
ă
n nhà trên
đườ 
ng Kim Liên bên c
ạ
nh H
ồ
B
ả
y M
ẫ
u làth
ờ 
i k 
ỳ
h
ạ
nh phúc nh
ấ
t cho gia
đ
ình chúng tôi.Cu
ộ
c di c
ư
1954 x
ả
y ra vào lúc gia
đ
ình chúng tôi
đ
ang g
ặ
 p nhi
ề
u khó kh
ă
n.Thân m
ẫ
u chúng tôi
đ
ang
đ
au y
ế
u, em trai út m
ớ 
i h
ọ
c l
ớ 
 p n
ă
m, và thân ph
ụ
chúngtôi s
ắ
 p t
ớ 
i tu
ổ
i ph
ả
i v
ề
h
ư
u! R 
ồ
i thân m
ẫ
u chúng tôi
độ
t ng
ộ
t qua
đờ 
i vào
đ
úng
đ
êm trung thu n
ă
m 1955, lúc ba anh em út chúng tôi m
ớ 
i 14, 13, và 7 tu
ổ
i. Ch
ị
 
Đ
àm Th
ị
 
Đ
án ph
ả
i
đ
i làm xa nhà
để
có thêm ti
ề
n cho gia
đ
ình. Anh
Đ
àm TrungThao thì
đ
ã “t
ự
l
ự
c t
ự
c
ườ 
ng” khi thi
đượ 
c h
ọ
c b
ổ
ng
để
theo h
ọ
c ngành nông lâmsúc t
ạ
i Blao. Giúp b
ố
trong c
ả
nh “gà tr 
ố
ng nuôi con,” Pháp và Phán ph
ả
i
đ
i ch
ợ 
vàn
ấ
u c
ơ 
m cho gia
đ
ình g
ồ
m m
ộ
t cha già và ba con trai nh
ỏ
, trú ng
ụ
trong c
ă
n nhàkhiêm t
ố
n trong m
ộ
t h
ẻ
m
đườ 
ng Võ Di Nguy r 
ồ
i
đườ 
ng Yên
Đổ
, Saigon. N
ế
 p s
ố
ngv
ấ
t v
ả
và cô
đơ 
n th
ờ 
i niên thi
ế
u
ấ
y
đ
ã khi
ế
n hai anh em ru
ộ
t thân th
ươ 
ng Pháp vàPhán c
ũ
ng tr 
ở 
thành tri âm tri k 
ỷ
t
ừ
 
đ
ó
đế
n nay.Thân ph
ụ
chúng tôi là m
ộ
t thành trì kiên c
ố
che ch
ở 
, nuôi n
ấ
ng, u
ố
n n
ắ
n, vàd
ạ
y d
ỗ
ba con trai nh
ỏ
c
ủ
a c
ụ
. Lúc này c
ụ
 
đ
ã v
ề
h
ư
u, nh
ư
ng v
ẫ
n d
ạ
y m
ộ
t s
ố
gi
ờ 
 Hán v
ă
n m
ỗ
i tu
ầ
n t
ạ
i tr 
ườ 
ng N
ữ
Trung H
ọ
c Gia Long và có kh
ế
 
ướ 
c d
ị
ch sách ch
ữ
 Hán sang ti
ế
ng Vi
ệ
t cho B
ộ
Qu
ố
c Gia Giáo D
ụ
c. Chi
ề
u t
ố
i, c
ụ
ng
ồ
i
đọ
c sách v
ớ 
iThang t
ạ
i m
ộ
t bàn, trong khi Pháp và Phán l
ặ
ng l
ẽ
ng
ồ
i h
ọ
c bài ho
ặ
c làm bài t
ạ
im
ộ
t bàn bên c
ạ
nh. C
ụ
th
ườ 
ng b
ắ
t chúng tôi
đọ
c to nh
ữ
ng
đ
o
ạ
n v
ă
n, nh
ữ
ng bài th
ơ 
  b
ằ
ng ti
ế
ng Vi
ệ
t và ti
ế
ng Pháp. V
ớ 
i ch
ủ
tr 
ươ 
ng “
đ
ã h
ọ
c
đ
i
ề
u gì thì ph
ả
i hi
ể
u cho
đế
n n
ơ 
i
đế
n ch
ố
n,” c
ụ
gi
ả
i thích t
ậ
n t
ườ 
ng nh
ữ
ng ch
ỗ
nào anh em chúng tôi hãycòn “l
ơ 
t
ơ 
m
ơ 
” khi c
ụ
h
ỏ
i
đế
n. Nào là
đ
i
ể
n tích, nào là thi pháp, nào là t
ạ
i sao
đ
o
ạ
nv
ă
n này hay,
đ
o
ạ
n v
ă
n kia không ch
ỉ
nh. C
ụ
th
ứ
c khuya l
ắ
m, và ch
ắ
c
để
gi
ả
i khuây,c
ụ
th
ườ 
ng ngâm nga nho nh
ỏ
nh
ữ
ng câu bu
ồ
n não nu
ộ
t trong Truy
ệ
n Ki
ề
u nh
ư
:Bu
ồ
n trông c
ử
a b
ể
chi
ề
u hôm,
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...