Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword or section
Like this
49Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
bIOLOGJIA

bIOLOGJIA

Ratings: (0)|Views: 17,037 |Likes:
Published by Heroid

More info:

Published by: Heroid on Oct 02, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/08/2013

pdf

text

original

 
1.QELIZA
Qeliza
është njësia thelbesore, funksionale dhe strukturale e të gjitha organizmave tëgjalla, bartëse e jetës: në të zhvillohen të gjitha proceset jetësore (funksionet). Qeliza perbehet nga membrana citoplazmike dhe citoplazma ne te cilen janë të vendosuraorganelet qelizore të cilat permbushin funksione të ndryshme jetësore.Qelizat jane te formave të ndryshme. Qelizat shtazore mund të kenë formë tëdrejtkëndëshit, pllakore dhe cilindrike (qelizat epiteliale), zgjatore (q. Muskulore), yjore(q. Eshtrore), të degëzuara (q. Nervore) etj.Qelizat shtazore janë më të vogla se sa ato bimore. Të mëdhatë janë disa qeliza speciale,siç janë vezet e shpendëve. Ndër to vigan i vërtëtë është veza e struthit, e cila është e madhe sa 36 vezë të pulës.Qelizen e zbuloi shkencetari anglez ROBERT HUKU ne vitin 1665 me prejen e holle teqepes ai verejti disa vrima te cilat i quajti celula (qeliza).
1. Llojet e qelizave
Qelizat ndahen në:
 Eukariote
 Prokariote
Organizmat e gjallë përbëhen (trupi i njeriut përbëhet prej rreth 100 trilion qelizash tëndryshme) nga disa llojë qelizash të cilat biologët dhe kimistët i klasifikojne në disagrupe:
 janë si fluska shumë të vogla ku secila mban një rruazë të vetmetë vyer si rezerve energjie.
 përbëjnë thuaj se gjysmën e qelizave të trupit të njeriut. Qelizat ekuqe të gjakut shpërndajnë oksigjenin në organizëm. Qelizat e bardha të gjakut] janë si një lloj ushtrie të cilat i luftojnë mikrobet. Organizmi i njeriut prodhon nëçdo sekondë rreth 2 milion qeliza të reja.
 janë telat e trupit, d.m.th nëpërmjet tyre bëhet shpërndarja esinjaleve elektrike me një shpejtësi prej qindra kilometrave në orë.Trurii njeriutka rreth 100 milliardë qeliza nervore.1.
 
. Edhe pse në shikim të parë kocka duket e vdekur dhe është e fortë sishkëmbi ajo ndërtohet nga qëliza të gjalla. Qelizat e rrethojnë veten me minerale nëmënyrë që ta bëjnë kockën të fortë.
të cilat në pjesëne syrit të njeriut kapin dritën me të cilen imundësojnë atij që të shohë;
 përbëjnmukusine hollë në hundë dhe zorrët;
,qeliza mashkullore dhe qeliza vezë
, i mbrojnë pjesët e brendshme të organizmit nga ngacmimet e jashtme;Qelizat primitive më të thjeshta janë qelizat prokariote- greq. pro-para, karyo-berthamë,te cilat kanë një ndërtim relativisht mjaft të thjeshtë dhe nuk kanë bërthamë të diferencuar dhe të vetmen bazë që kanë ështëADNdhe nuk kanë membranë. Qelizat që kanë formë,funksion dhe ndërtim të njejtë e përbëjnë njëind.
2. Vetitë
Çdo qelizë ka veti të ndryshme, disa nga këto veti janë:- Riprodhimi - me anë të ndarjes binare, mitozës ose mejozës- Metabolizmi -- Reagimi ndaj ngacmimeve të jashtme, si ndryshimi i tempëraturës apo pH-së.
2. ADN
Acidi desoksiribonukleik 
, shkurt
ADN
(
anglisht - DNA
) është njëacid nukleik  (bërthamor) zakonisht në formën e një spirali (dredhe) të dyfishtë që përmban udhëzimegjenetikepërcaktuese për zhvillimin biologjik të të gjitha formave qelizore të  jetës, dhe të shumë vireve. ADN është një polimer i gjatë inukleotidës dhe kodon renditjen e acidit aminoik i gjendur ndër  proteinaduke përdorur  kodin gjenetik , njëkod trinjak i nukleotideve. Në tërësinë eqelizave eukariotikesi të atyre të bimëve, kafshëve,kërpudhavedhe  protistëve,shumica e ADN-ve është e vendosur në bërthamë. Në dallim me qelizat ethjeshta të quajtura prokariote, duke përfshirë eubakteriandhearkaean,ADN nuk është e ndarë ngacitoplazmame një cipë bërthamore. Organelet qelizore të njohura sikloroplaste dhemitokondrigjithashtu përmbajnë ADN. 2.
 
ADN-ja përmendet shpesh si një molekulë e trashëgimisë, si përgjegjëse për përhapjen e shumicës së veçorive të trashëguara. Tek njerëzit këto veçori mund të shtrihen nga ngjyrae flokëve deri tek sëmundjet prekëse. Gjatë ndarjes qelizore, ADN dyfishohet dhe mund të tejçohet të pjellë gjatëriprodhimit. Studimet që merren me prejardhjen mund të bëhenduke u bazuar në faktin se ADN mitokondrinore rrjedh vetëm nga nëna, dhe kromozomi Ymashkullor rrjedh nga babai.ADN-ja e çdo njeriu, pragjenete tyre, trashëgohen nga të dy prindërit.ADN mitokondrinoree nënës së bashku me njëzetetre kromozomanga secili prind bashkohen të formojnë gjenin ezigotës,veza e pllenuar . Si përfundim, me përjashtim të qelizave të kuqe të gjakut, shumica e qelizave njerëzore përmbajnë 23 palë kromozomesh, së bashkume ADN mitokondrinore të trashëguar nga nëna.
1. Kodi gjenetik 
Bazat e azotuara [Adenina (A), Citozina (C), Timina (T), Guanina (G)] mund teimagjinohen si kater shkronja te alfabetit. Duke përdorur grupe me nga tre shkronja mundte formohen 64 kombinime të ndryshme të cilat formojnë 20 aminoacidet ekzistuese.Me që ekzistojnë 64 tripleta dhe 20aminoacidenë kodin gjenetik disa aminoacide mundtë kodifikohen nga disa tripleta të ndryshme por jo anasjelltas, një tripletë i përket vetëmnjë aminoacidi.
2. Riprodhimi
ADN-ja është një reaksion polimerizimi që ka si reaktante katër tipet edezoksiribonukleosideve trifosfate. Megjithëse në fijet e saj ndodhet vetëm një fosfat,nukleotidet fillestare duhet të jenë trifosfate në mënyrë që të përdorin hidrolizën e dylidhjeve fosfodiesterike (ku njëra është e nevojshme për shtimin e një monomeri dhenjëra e katalizuar nga pirofosfataza inorganike mbi pirofosfatin dalës) për ta bërëreaksionin ekzotermik.Reaksioni katalizohet nga ADN polimeraza, enzime në gjendje të krijojë një tjetër fijeADN-je në kahun 5'-3' e zbuluar ngaArthur Kornberg 1958nëpërmjet një eksperimenti. Reaksioni i ADN polimerazes drejtohet nga fija udhëzuese e ADN-së sepsekrijon një fije të re ADN-je që është komplementare me atë që shërben si udhëzuese.ADN polimeraza nuk është në gjendje ta filloj sintezën e një fijeje pa asnjë pikë fillimi.Për të filluar dyfishimin struktura helikore e ADN-ës duhet të denatyrohet nga disa proteina. Këto janë helikazat, proteinat që ndajnë dy fijet duke përdorur energjinëe ATP-së, dhe proteinat denatyruese, ose proteinat destabilizuese të helikes, jo enzimatike që3.

Activity (49)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
Mejdi Musliu liked this
Rehtona liked this
Rehtona liked this
Gjon Djegsina liked this
Gona Hoxha added this note
shum bukur e pasket punuar a mundeni mem ndihum rretun sistemit imunitar diqka...ok flm shum
pigmarn liked this
Albert Lekaj liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->