Comprensión, interpretación e imaginación Luis Hernando Mutis Ibarra3
1. LA COMPRENSIÓN
Lacomprensióneselprocesoporelcualtransformamosunasituacióndesconocidaenunasituaciónconocida,parasaberconpropiedadcómoreaccionaranteella.Estatransformaciónseefectúaenlamenteamedidaquevamospasandodeunaideaaotra,hastapercibirquelasituacióndesconocidasepareceosederivadeotrassituacionesfamiliares.Estepasardeunaideaaotraeselpensamiento.Comprenderespensar.Eslainformaciónorganizadabajounamismacategoríaqueproponenuevasmanerasdeorganizarlosdatos;eslaformadedescribirdemanerasintéticaelconjuntodeaspectosyrelacionescentralesdelarealidadobservadayestudiada;eslarepresentaciónconceptualdeunaredderelacionesmásabstractas.Esirmásalládelanálisisdedatosparaconectarlainformaciónorganizadaanalíticamenteyelconocimientoteóricoacumuladosobreeltemaencuestión,paraconstruirunnuevoordenlógicodeltemaestudiado.Puededecirsequesoninterpretaciones:lasprácticas,estructuras,discursos,decisionesinvestigativas(temas,referentesconceptuales,fuentes,técnicas,recolección,análisisdeinformación,redaccióndeinformes);asímismo,existendecisionesinterpretativascomo:privilegiarunaspectodeltema,optarporunosreferentesconceptualesiniciales,priorizarfuentesytécnicas,decidirsisehaceunamatrizcausalounmodelodescriptivo.Tambiéneslatraduccióneinterpretacióndeuncontenidoqueseestátrabajando.Relacionarloqueestamosatendiendoconelmundo.Implicalaposibilidaddereconstruirelobjetodeconocimientoparasabercualessonlasdecomposición.Eselcaminoqueserecorreparacomprenderlascaracterísticas,valoryfuncióndeloscontenidosdelasáreasdeconocimiento.Enelaprendizajedeprimera(directo)osegunda(indirecto)manolasrespuestasseadecuanasituacionesdeterminadas.Lassituacionessetornan"familiares"porquesabemoscómoreaccionaranteellas.Pero¿ysisetratadesituacionesnuevas?¿Quésucedecuandoloquesenospresentaesunasituacióndesconocida,paralaquenohayunarespuestaformuladadeantemano?Porejemplo,enelumbraldelapuertaapareceunamujerdesconocida.InmediatamenteIntentamoscaracterizarlasituaciónencasillándolaenalgunadelascategoríasquenossonfamiliares,yparalasqueconocemoslarespuesta.¿Estárealizandounaencuesta?¿Mevaapedirunacontribuciónparaalgunacolecta?¿Selehadescompuestoelauto?¿Seráqueseencuentraperdida?¿Setratarádeunaantiguaconocidacuyorostroheolvidado?Enotroejemplo,sienmediodelanochevemosondularunasábananosasustamos,porquesetratadeunasituacióndesconocida;peroencuantocomprendemosquesetratadeunasábanapuestaasecarenlacuerda,sabemoscómodebemosreaccionar;nohaciendonada.Alencontrarnosenunrestauranteextranjero,tratamosderelacionarlostérminosdesconocidosqueleemosenlalistadeplatosconotraspalabrasqueyaconocíamosdesdeantes,conelobjetodeconocercuálessonlascomidasquepodemosordenar.Yluegodescubrimosquealgunosdelostérminosmásexóticosserefierenaplatosquenossonmuyconocidos.Sielprocesodelacomprensiónestanimportante,esosedebeaquerepresentaelinstrumentopormediodelcualelhombremultiplicasusconocimientos.Sólopuedeaprenderlasrespuestasparaunaspocassituacionesconcretaspero,graciasalacomprensión,logratransformarunnúmeroindefinidodesituacionesnuevasensituacionesyaconocidasydeesemodosabeinmediatamentecómoreaccionaranteellas(sinnecesidaddetenerqueapelaralaprendizajedirectoparaformularunarespuesta,odetenerquesolicitarlaaalgunafuentederivada).Lacomprensiónnospermitemultiplicarloaprendido,alutilizarlasviejasrespuestasparaenfrentarsituacionesnuevas;nosposibilitaexplicaraotroslasnuevas
Add a Comment