Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Абай Кунанбаев

Абай Кунанбаев

Ratings: (0)|Views: 1,928 |Likes:
Published by Sultan777

More info:

Published by: Sultan777 on Oct 13, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/13/2009

pdf

text

original

 
АБАЙ ҚҰНАНБАЕВ(1845-1904) Ахмет Байтұрсынов 1913 жылы "Қазақ" газетіндежарияланған мақаласында Абайды "қазақтың бас ақыны"деп бағалады. Шынында да, Абай қазақ әдебиетітарихында теңдесі жоқ суреткер ақын. Оныңшығармаларында өз тұсындағы қазақтың қоғамдық өмірінің,халық тіршілігінің шытырман шындығы терең де көркембейнеленген.Абай өлеңдері "қиыннан қиысып", "айналасы жұп-жұмыртегістілігімен" көңілге ұялайды. Жаңаой, мазмұнына лайық өзгеше көркемдікқуатқа ие Абай қазақ сөзін ұстартып,әдеби тілдің негізін салды. Өлеңді өмірсыры туралы кемеңгерлікойтолғамдармен, адам сезімін, оныңкөңіл күйін әсерлі бейнелейтін жоғарысапалы лирикамен жаңартты.Кіршіксіз, адал махаббаттыжырлайтын, табиғат жарасымын суреттейтін ғажайыпөлеңдер тудырды.Абайдың композиторлық шығармашылығы да қазақ өнерітарихында үлкен жаңалық болып табылады. Оның өзөлеңдеріне шығарған әндерінде заман ауыртпалығынтартқан адамның мұңы да, сүйіскен жастың жалынды сезіміде айқын көрінеді. Абай адам өмірін мағыналы етуді, нұрлыақыл, адал еңбекке сүйеніп өмір сүруді, жамандықжасамауды, адамгершілікті, имандылықты ұрпағына өсиететті, адамның рухани азаттығын жырлады.Сондықтан да ұлы жазушы М.Әуезов Абайды: "Қазақтың
1
 
классик әдебиетінің атасы, қазақ поэзиясының күн шуақтыасқар биігі", – деп бағалады.
"Аталарындай атақты болсын!"
Кең-байтақ қазақ жерінің шығысындағы бір құтты қоныс,қасиетті аймақ ол кезде Семей облысы аталатын. Соныңтөскей төрінде көне тарихтың үнсіз куәсі – әйгілі Шыңғыстауы жатыр мұнартып. Сол таудың көп бұлақ, көк өзендіжал-жоталары ақбоз үйлер мен төрт түлік малға толы жазкезі-тін. Осы қалың ел ішіндегі көкмайса көркем қоныстағыбір ауылдың сәулеті өзгеше, сонысынан да ма, аздапсұстылау көрінетін. Міне, сол ауылда, 1845 жылдың тамызайында нәресте дүниеге келді. Нәрестенің өмірге келуі, оныңүстіне – ұл болуы – ол заманның қазағы үшін тіптен ерекшеқуаныш еді. Ел молдасы азан айтып, баланың құлағына үшрет айқайлап, атын қойды. Былайғы қалың қазақтыңқарапайым тілімен Ыбырайым демей, нәресте туған үйдіңөзгешелігіне бейімдеп арабшасына жақындата Ибраһимдеп атады. Құрметті ақсақалдар мен ажары ашықбәйбішелер бала туған үлкен ақ үйге кіріп: ауы берікболсын! Ата-бабаларындай атақты, абыройлы болсын!" десіп жатты. Шынында да, бұл баланың ата-бабалары өтеатақты болатын. Арғы түбін айтпағанның өзінде, жасИбраһимнің туған атасы әйгілі Өскенбай би еді. Ол кісі бұкүнде дүниеден қайтқан. Шыр етіп түскен сәбиді етегінеорап, көтеріп алған мейірбан жүзді қарт әйел, әне, солқадірлі бидің бәйбішесі, яғни мына сәбидің туған әжесі Зереболатын. Әкесі — Өскенбай бидің өжет баласы, жасында жаутүсіргіш қарулы жігіт болған, бүгінде ел "қарадан ханболған" деп марапаттайтын аға сұлтан Құнанбайын.Шешесі мінезге бай, ауылға жайлы, сонысымен аса сыйлы
2
 
 Ұлжан бәйбіше еді. Бұл кісі де текті жерден шыққан. Әсіресеөткір сықақ-мысқылға жүйріктігімен аты шыққан елдің қызы.Абайдың біреудің мінін ащы тілмен, ажуаысқылменмінегіштігі шешесінің төркіндерінен нағашы жұртынанжұққан десетін жұрт. Әлгінде үлкендер жаңа туғаннәрестеге "ата-бабаларындай атақты, абыройлы болсын!" –дегенде, меңзеп отырғандары осылар болатын.Иә, бұл бала кейін атақты болды, бірақ ата-бабаларындайөз ру-тайпасы мен іргелес елдерге ғана емес, тіпті бүкілқазаққа ғана емес, күллі әлемге Абай деген айтуға жұмсаққазақы есіммен мәшһүр атақты ақын, ойшыл болды.Абай туғанда "бауы берік болсын" айтушылардың: "Ата-бабаларындай атақты болсын!" – деулерінің мәнісі не еді?
Әкенің саясы, ананың аясында.
Абайдың бала кезінде әкесі Құнанбай ел басқаружұмысымен жүріп, үйінде сирек болатын. Соның өзінде онысәлем беріп немесе әр алуан шаруамен келген ел кісілерібосатпайтын. Әйтсе де сол қысқа әрі сағыныштыкездесулерден алғыр Абай әке мінезін танып, сезімталжанымен аңғарып өсті. Оның бойына әкесінің батылдығы менкызу қандылығы, жігерлілігі мен алғырлығы дарыды. Алайдаболашақ ақынның балалық шағы, негізінен, қос ананың – әжемен шешенің бауырында, тәрбиесінде өтті. Қайныларыныңатын атамайтын қазақ салты бойынша бұл ауылдың жасәйелдерінің оны Телғара деп кетулері де сол екі енені тел(қатар) еміп өскен дегенді білдіретін. Тіпті сүйікті немересініңазан айтып қойған Ибраһим деген атына тілі келмей, оны"ойлы болсын, аңдағыш болсын, абайлағыш болсын" дегентілекпен Абай атандырған да сол аяулы кәрі әже-тұғын.Өзара өте тату екі ана әже мен шеше жаратылысынан
3

Activity (2)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->