Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Economische Berichten - Vrijhandel weerstaat stille opmars protectionisme

Economische Berichten - Vrijhandel weerstaat stille opmars protectionisme

Ratings: (0)|Views: 11|Likes:
Published by KBC Economics
De geschiedenis leert dat protectionisme in tijden van economisch onheil vaak de kop
opsteekt. Tijdens de Grote Depressie van de jaren 30 splinterde de wereldeconomie uit elkaar in verschillende rivaliserende handelsblokken, elk met hun eigen importtarieven en kwantitatieve beperkingen. Na de val van Lehman Brothers in september 2008 werd gevreesd voor een herhaling van dit scenario. Op publieke fora wereldwijd bewezen beleidsmakers lippendienst aan de principes en geneugten van vrijhandel en beloofden zij nadrukkelijk hun bestaande handelsengagementen te respecteren.

Het veerkrachtig herstel van het mondiaal handelsverkeer bewijst dat een forse opstoot van protectionisme achterwege is gebleven. Toch blijft waakzaamheid geboden. Langs de achterdeur gaan overheden op zoek naar creatieve manieren om bepaalde sectoren of bedrijven te vrijwaren van internationale concurrentie en toch binnen de krijtlijnen van bestaande handelsakkoorden te blijven. Dit heimelijk protectionisme lijkt in de lift te zitten. De toegenomen complexiteit van het mondiale institutionele handelskader maakt het vroegtijdig detecteren en aanklagen van dit sluiks protectionisme bovendien lastiger. Vanuit dit oogpunt is het bemoedigend
dat, met het handelsakkoord dat de Wereldhandelsorganisatie in Bali bereikte in december 2013, het multilateraal overleg nieuw leven wordt ingeblazen.
De geschiedenis leert dat protectionisme in tijden van economisch onheil vaak de kop
opsteekt. Tijdens de Grote Depressie van de jaren 30 splinterde de wereldeconomie uit elkaar in verschillende rivaliserende handelsblokken, elk met hun eigen importtarieven en kwantitatieve beperkingen. Na de val van Lehman Brothers in september 2008 werd gevreesd voor een herhaling van dit scenario. Op publieke fora wereldwijd bewezen beleidsmakers lippendienst aan de principes en geneugten van vrijhandel en beloofden zij nadrukkelijk hun bestaande handelsengagementen te respecteren.

Het veerkrachtig herstel van het mondiaal handelsverkeer bewijst dat een forse opstoot van protectionisme achterwege is gebleven. Toch blijft waakzaamheid geboden. Langs de achterdeur gaan overheden op zoek naar creatieve manieren om bepaalde sectoren of bedrijven te vrijwaren van internationale concurrentie en toch binnen de krijtlijnen van bestaande handelsakkoorden te blijven. Dit heimelijk protectionisme lijkt in de lift te zitten. De toegenomen complexiteit van het mondiale institutionele handelskader maakt het vroegtijdig detecteren en aanklagen van dit sluiks protectionisme bovendien lastiger. Vanuit dit oogpunt is het bemoedigend
dat, met het handelsakkoord dat de Wereldhandelsorganisatie in Bali bereikte in december 2013, het multilateraal overleg nieuw leven wordt ingeblazen.

More info:

Published by: KBC Economics on Mar 05, 2014
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/26/2014

pdf

text

original

 
1
Economische Berichten
 nr. 14  13 januari 2014
 
Vrijhandel weerstaat stille opmars protectionisme
De geschiedenis leert dat protectionisme in tijden van economisch onheil vaak de kop opsteekt. Tijdens de Grote Depressie van de jaren 30 splinterde de wereldeconomie uit elkaar in verschillende rivaliserende handelsblokken, elk met hun eigen importtarieven en kwantita-tieve beperkingen. Na de val van Lehman Brothers in september 2008 werd gevreesd voor een herhaling van dit scenario. Op publieke fora wereldwijd bewezen beleidsmakers lippendienst aan de principes en geneugten van vrijhandel en beloofden zij nadrukkelijk hun bestaande handelsengagementen te respecteren. Het veerkrachtig herstel van het mondiaal handelsverkeer bewijst dat een forse opstoot van protectionisme achterwege is gebleven. Toch blijft waakzaamheid geboden. Langs de achter-deur gaan overheden op zoek naar creatieve manieren om bepaalde sectoren of bedrijven te vrijwaren van internationale concurrentie en toch binnen de krijtlijnen van bestaande han-delsakkoorden te blijven. Dit heimelijk protectionisme lijkt in de lift te zitten. De toegenomen complexiteit van het mondiale institutionele handelskader maakt het vroegtijdig detecteren en aanklagen van dit sluiks protectionisme bovendien lastiger. Vanuit dit oogpunt is het bemoedi-gend dat, met het handelsakkoord dat de Wereldhandelsorganisatie in Bali bereikte in decem-ber 2013, het multilateraal overleg nieuw leven wordt ingeblazen. Toenemende globalisering
De drie decennia voor de wereldwijde financiële crisis van 2007-2008 werden gekenmerkt door het onafgebroken inten-sifiëren van de internationale handelsbetrekkingen. Tussen 1980 en 2007 nam de internationale handel van goederen en diensten toe met ongeveer 400%. Het reële wereld-bbp over deze periode nam ‘slechts’ met iets meer dan 150% toe (gra-fiek 1). In het Westen verkondigden politici als Ronald Reagan in de Verenigde Staten en Margaret Thatcher in het Verenigd Koninkrijk het sterke geloof in vrije markten en vrijhandel. Centraal- en Oost-Europa werden mee in het bad van de Europese integratie getrokken na de val van het IJzeren Gordijn in 1989. De hervormingen van Deng Xiaoping in 1978 bete-kenden de start van de stapsgewijze integratie van de Chinese economie in de wereldhandel en het vrijmaken van een reus-achtig arbeidspotentieel voor de wereldeconomie. Samen met de opkomst van China ontstonden er Aziatische productieke-tens die voornamelijk producten aanleveren voor het Westen. Grondstoffenrijke landen zoals Australië, Nieuw-Zeeland en veel economieën in Latijns-Amerika profiteerden eveneens van de door de Chinese groei gedreven grondstoffencyclus. De wereldeconomie plukte de vruchten van de exploitatie van comparatieve voordelen en de doorgedreven arbeidsspeciali-satie leidde tot een periode van robuuste economische groei.
Dreiging protectionisme
Hieraan kwam een einde met het faillissement van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers in september 2008. De wereldeconomie zonk weg in een diepe recessie die later de Grote Recessie werd gedoopt, naar analogie met de Grote Depressie van de jaren 30. Volgens het IMF kromp het wereld-wijde handelsvolume in 2009 met 10,6%. Met een daling van
 
2
11,6% kregen de industrielanden de zwaarste schok te verwer-ken, maar ook het exportvolume van goederen en diensten van de opkomende economieën kromp fors met 8,0%.De geschiedenis leert ons dat in tijden van economische crisis protectionisme vaak de kop opsteekt. In deze context wordt ook wel van een ‘beggar-thy-neighbour’-beleid gesproken waarbij een land zijn economische problemen probeert af te wentelen op één of meerdere andere landen. Het is belangrijk te bena-drukken dat protectionisme geen automatisme is dat volgt uit recessies, maar net zoals vrijhandel het resultaat is van politieke keuzes. Veelal komen protectionistische beleidsmaatregelen tot stand onder politieke druk van binnenlandse belangengroe-pen. De binnenlandse sectoren worden geconfronteerd met krimpende winstmarges en werknemersorganisaties vrezen voor banenverlies. De politieke overheid kan dan bijvoorbeeld beslissen hoge importtarieven in te stellen of kiezen voor kwan-titatieve invoerbeperkingen om de pijn te verzachten. Zulke maatregelen kunnen voordelig zijn voor een individueel bedrijf of specifieke sector die zich beschermd weet van internationale competitie. De baten hiervan zijn meestal erg geconcentreerd terwijl de kosten gespreid worden over bijvoorbeeld de consu-menten die zich geconfronteerd zien met onnodig hoge prijzen. Voor de economie als geheel zijn zij nadelig en welvaartsvernie-tigend. Invoerbeperkingen belemmeren de wereldhandel en uit-eindelijk leiden ze tot een lager uitvoervolume. Door een bedrijf of sector te ‘beschermen’, verstoort een overheid de werkelijke comparatieve voordelen. Productiefactoren worden onoordeel-kundig ingezet en het land verliest specialisatiemogelijkheden om zo efficiënt mogelijk te produceren.Het grootste risico van protectionisme ligt in de mogelijke ket-tingreactie van vergeldingsacties door andere landen. De pro-tectionistische spiraal die dan op gang komt maakt de recessie uiteindelijk dieper. Dat was exact wat gebeurde tijdens de Grote Depressie van de jaren 30. De wereldeconomie splinterde uit elkaar in verschillende rivaliserende handelsblokken, elk met hun eigen importtarieven en kwantitatieve beperkingen. Het duurde verschillende jaren voor de internationale handel deze klap te boven kwam. Om een herhaling van dit scenario te vermijden, werd op 15 november 2008 in Washington een bijeenkomst van de G20 georganiseerd. De G20-landen vertegenwoordigen samen ruim drie kwart van het wereldwijde handelsverkeer (grafiek 2). Alle deelnemende landen erkenden de dreiging en gevaren van protectionisme en beloofden nadrukkelijk hun bestaande enga-gementen met betrekking tot vrijhandel te respecteren.
Handel veert op
De initiële schok die de internationale handel in 2009 te ver-werken kreeg was forser dan ten tijde van de Grote Depressie. Het handelsverkeer toonde zich echter veerkrachtig en in okto-ber 2010 bevond de internationale handel zich opnieuw boven het pre-crisis hoogtepunt van april 2008 (grafiek 3). Dit snelle
Economische Berichten
 Reële wereld-bbp Wereldwijd handelsvolume
1001502002503003504004505005506001980 83 86 89 92 95 98 2001 04 07 10 13
 
Grafiek 1 - Intensifiëren handelsbetrekkingen
(1980=100)
50607080901001100 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50
Grafiek 3 - Spoedig herstel van de wereldhandel
(volume, aantal maanden sinds begin daling)
December 1929 = 100 April 2008 = 100
Bron: Almunia et al. (2009); CPB (Werelhandelsmonitor)
 EU28 China Rest van G20 VS Japan niet-G20
Grafiek 2 - Aandeel in de wereldhandel
(in %, 2013)
Bron: IMFBron: IMF
 
3
herstel illustreert dat de schok cyclisch was en geen gevolg van wijzigingen inzake handelspolitiek. De vrees dat het herstel van de wereldeconomie gefnuikt zou worden door een protectio-nistische reflex bleek dus ongegrond en de G20-landen leken daarmee hun belofte gestand te doen.Dat wordt bevestigd door de Wereldhandelsorganisatie (WHO), die de opdracht kreeg het handelsbeleid van de G20-leden onder de loep te nemen om te controleren of de afspraak gehonoreerd wordt. In haar halfjaarlijkse rapporten over han-delsmaatregelen van de G20-landen concludeerde zij dat er in de nasleep van de Grote Recessie weliswaar een lichte toename van het aantal handelsbarrières werd waarge-nomen, maar dat er geen sprake was van een sterke opstoot van protecti-onisme. De WHO noteerde ook geen forse opsprong van het aantal betwis-tingen die werden aangespannen (gra-fiek 4). De Europese Commissie, die op geregelde tijdstippen rapporteert over het handelsbeleid van de belangrijkste han-delspartners van de Europese Unie, komt tot een gelijkaardige conclusie. Deze rapporten laten echter het handelsbeleid van de EU-lidstaten zelf buiten beschouwing, waardoor we deze conclusie omzichtig moeten benaderen. De Europese Unie is immers goed voor ongeveer een derde van de totale wereld-handel en de Europese Commissie heeft met haar landbouw-beleid (Common Agricultural Policy) in het verleden bewezen niet vrij te zijn van zonde wat protectionisme betreft. Royale landbouwsubsidies leidden tot overproductie (de zogenaamde boterbergen en melkplassen) die later werden verkocht op de wereldmarkt aan dumpingprijzen. De Wereldbank berekent voor alle landen het gemiddeld toe-pasbaar importtarief voor alle producten. Een analyse leert dat de invoertarieven sinds de crisis eerder lager zijn komen te liggen. Tussen 2007 en 2011 zette de daling van het gemid-delde importtarief zich voort, waarbij de vier Europese G20-leden (Duitsland, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk) wereldwijd het laagste gemiddeld importtarief hanteren. Enkel Zuid-Korea en Brazilië kenden een substantiële stijging van het gemiddeld tarief (grafiek 5).
Verklaringen
Verschillende verklaringen zijn naar voren geschoven voor het achterwege blijven van een opstoot van protectionisme. Veel waarnemers wijzen op de cruciale rol van sterke internatio-nale instituties en bijhorende wetge-vende verplichtingen. Tijdens de Grote Depressie ontbrak een mondiaal functi-oneel handelskader. Het internationale handelsverdrag ‘General Agreement on Tariffs and Trade’ (GATT) dateert van kort na de Tweede Wereldoorlog. Pas in 1995, met de Uruguay-ronde werd een formele organisatie, de WHO opgericht. Sinds de toetreding van China in 2001 vertegenwoordigt deze meer dan 95% van de wereldhandel. Een tweede verklaring ligt in de gewijzigde structuur van het wereldwijde handelslandschap. Toegenomen internationale arbeidsspecialisatie heeft geleid tot steeds sterker gefragmen-teerde productieprocessen. Als gevolg hiervan werd de toele-veringsketen steeds internationaler. Tegen de achtergrond van deze verticale integratie van productieketens is de uitvoer van een land meer dan ooit afhankelijk van zijn invoer, waardoor de oprichting van handelsbarrières zich onvermijdelijk zal vertalen in hogere uitvoerprijzen. Bedrijven die over landsgrenzen heen opereren zullen daarom minder snel politieke druk uitoefenen op de verantwoordelijke beleidsmakers omdat ze beseffen dat ze in eigen vlees dreigen te snijden.
Tegen de achtergrond van de vertica-le integratie van productieketens is de uitvoer van een land meer dan ooit afhankelijk van zijn invoer, waardoor handelsbarrières zich onvermijdelijk vertalen in hogere uitvoerprijzen.
0 5 10 15 20BraziliëIndiaZuid-KoreaArgentiniëChinaRuslandMexicoZuid-AfrikaIndonesiëSaoedi-ArabiëCanadaAustraliëVerenigde StatenJapan TurkijeDuitslandFrankrijk ItaliëVerenigd Koninkrijk 32,5 
Grafiek 5 - Gemiddeld toegepast importtarief
(in %)
2011 2007 1999
Bron: Wereldbank
 
01020304050601995 96 97 98 992000 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13
Grafiek 4 - Aantal betwistingen bij de WHO
(per jaar)
Bron: WHO

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->