More From This User
Story From School
จาก เนชั่นสุดสัปดาห์ 1 พ.ค. 2552
A to Z of being a perfect pupil!
From "Bratz Kidz School Survival Guide" published under license by OTTER PRES...
1
ขอความเสริมพลังใจที ่คัดมาบางตอนจาก
การแสดงพระธรรมเทศนา
เรื ่อง
“
สู ชวงชีวิตใหม
เติมพลังใจดวยธรรมะ
”
โดย
พระธรรมโกศาจารย
(
ศ
.
ดร
.
ประยูร
ธมฺมจิตฺ โต
)
อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
เจาอาวาสวัดประยุรวงศาวาส
ธนบุรี
กรุงเทพมหานคร
วันที ่
10
ตุลาคม
2552
ณ
บานยุกตะเสวี
...
การที ่ไดดํารงชีวิตตามรอบนักษัตรมาจนถึงวันนี ้นั ้น
ตามพุทธคติทางพุทธศาสนาถือวา
ไดบําเพ็ญ
บุญบําเพ็ญกุศลเปนปุพเพ
กะตะปุญญะตา
บุญกุศลไดหลอเลี ้ยงรักษาใหชีวิตยืนยาวประสบความสําเร็จใน
หนาที ่การงาน
... ...
วันนี ้ไดปลงภาระเริ ่มศักราชใหม
ชีวิตใหม
ตามคติทางพระพุทธศาสนาถือวาการดํารงชีวิตราบรื ่นปลอดภัยทั ้งในสวนตัวครอบครัวการงานเปนดวยการบําเพ็ญบุญบําเพ็ญกุศลตอเนื ่องบุญ
รักษาใหชีวิตเจริญงอกงาม
การที ่มีชีวิตยืนยาวก็ไดบุญเชนเดียวกัน
ไดยศไดศักดิ ์ก็ไดบุญเชนกัน
โบราณจึงกลาววา
“
บุญหนัก
ศักดิ ์ใหญ
”
บุญทําใหเราไดศักดิ ์ใหญ
แตบุญนั ้นไดใชไปแลวบุญกุศลที ่สั ่งสมพาใหชีวิต
ของเราเจริญงอกงามมียศมีศักดิ ์
เพราะฉะนั ้นตองทําบุญเพิ ่ม
เมื ่ออายุมาถึงวันนี ้
ขณะนี ้
วัยนี ้
ตองการใหมีความเจริญงอกงามรุ งเรืองตอไป
จึงทําบุญเพิ ่มเรียกวา
ฉลองอายุ
โบราณจึงกลาววา
“
ยามบุญมาวาสนาชวย
ที ่ปวยก็หายที ่หนายก็รักบุญไมมาวาสนาไมชวย
ที ่ปวยก็หนักที ่รักก็หนาย
”
เพราะฉะนั ้นบัณฑิตในทางพระพุทธศาสนา
จึงจัดงานฉลองอายุเพื ่อใหบุญใหมรักษาชีวิตใหเจริญงอกงามไพบูลยยิ ่งๆ
ขึ ้นไป
เพราะบุญเกาเราไดใชไปมากแลว
ฉะนั ้นการทําบุญวันนี ้จึงเปนไปตามคติทางพระพุทธศาสนา
เมื ่อมาถึงวาระเชนนี ้
ทําบุญอยางนี ้ก็เปนวาระที ่จะไดทบทวนตรวจสอบชีวิตของเราวา
ไดปฏิบัติบําเพ็ญสิ ่งใดที ่เปนประโยชนก็จะ
ไดเกิดโสมนัสชื ่นชมยินดี
มีปติใจเปนกําลังใจใหขวนขวายทําความดีตอไปได
......
แตขณะเดียวกัน
ก็เปนชวงเปลี ่ยนแหงชีวิต
เพราะวาไดวางภาระตางๆ
ในชีวิต
การทําบุญครั ้งนี ้ใน
คติของจีนเรียกวาการทําบุญแซยิด
ก็จึงเปนชวงชีวิตที ่สําคัญ
บุญก็จะไดรักษาใหเจริญกาวหนา
แตขณะเดียวกันก็เปนชวงเวลาที ่เปลี ่ยนบทบาทแหงชีวิต
เรียกวาหยุดภาระงานสําคัญในสวนราชการซึ ่งเรียกวา
เกษียณ
เกษียณก็คือหยุดยุติบทบาทในสวนที ่เกี ่ยวกับงานประจําตามกฎหมายบานเมือง
ในบางประเทศเชนสหรัฐอเมริกาเรียกผู เกษียณอายุราชการวาเปน
“Senior Citizen
ราษฎรอาวุโส
”
ชวงชีวิตนี ้กําลังจะเปนกาว
ไปสู ความเปนราษฎรอาวุโส
ภาษาพระเรียกวาความ
“
ปาปมุต
”
ทําอะไรไมคอยผิด
วาใครก็ไดเพราะผานรอนผานหนาวมาเยอะแลว
เพราะฉะนั ้นราษฎรอาวุโสนอกจากจะไดสิทธิที ่สังคมตองตอบแทนในฐานะที ่
ทําบุญคุณแกประเทศชาติ
ยังมีบทบาทในฐานะเปนผู ใหคําปรึกษาใหคําแนะนําแกรุ นตอๆ
ไป
ในฐานะที ่
2
อาบน้ ํารอนมากอนผานรอนผานหนาวมาก
มีประสบการณเยอะ
เสียอยางเดียวลืมงาย
เพราะฉะนั ้นก็ตองบันทึกตองพูดเอาไว
ก็จะตองเขาใจวาตอไปนี ้
จะเลาเรื ่องอดีตกันมากขึ ้น
กันลืม
…...
ฉะนั ้นในวัยนี ้เปนวัยที ่มีประสบการณเปนบุคคลที ่มีคุณคาของสังคม
ในคติทางพระพุทธศาสนาและในทางอินเดียนั ้น
ถือเปนชวงที ่
3
ของชีวิต
คือชวงชีวิตนั ้นมี
4
ชวง
เรียกวา
“
อาศรม
4”
ชวงที ่
1
เรียกวา
พรหมจารี
ชวงที ่
2
เรียกวา
คฤหัสถ
ชวงที ่
3
เรียกวา
วานปรัส
ชวงที ่
4
เรียกวา
สันยาสี
ชวงที ่
1
พรหมจารี
หมายถึง
ศึกษาเลาเรียนหาความรู
ชวงที ่
2
คฤหัสถ
หมายถึง
ครองเรือน
เปนวัยมีครอบครัวทํางานไดเงินประสบความสําเร็จกาวหนาในทางโลก
บัดนี ้
ทานทั ้งหลายเขาชวงที ่
3
เรียกวา
“
วานปรัส
”
คําวา
วานปรัส
หมายถึง
ในสมัยโบราณนั ้น
การเกษียณวางภาระงานแลวจะเขาปาปฏิบัติธรรม
ในสมัยนี ้ก็คือวัยเขาวัดปฏิบัติธรรม
ฟงเทศนฟงธรรม
เปนชวงของการศึกษาธรรมะได
เมื ่อศึกษาธรรมไดความรู ก็จะไปถึงชวงที ่
4
คือชวงสุดทายเรียกวา
“
สันยาสี
”
คือ
ถายทอดความรู ประสบการณแกอนุชนคนรุ น
ตอไป
มีหนาที ่ในการสั ่งสอน
ในการสงเคราะหคนอื ่น
เพราะฉะนั ้นจึงกลาววาในชวงที ่
3
นี ้เปนวัยแหงการทําประโยชนตนและประโยชนทาน
ทานทั ้งหลายไดทําประโยชนทั ้งแกตนเอง
ทั ้งแกผู อื ่นดวย
โดยเฉพาะแกผู อื ่นในฐานะทําหนาที ่การงานมากแลว
ตอไปนี ้ใหทําประโยชนตนในสวนที ่ลึกซึ ้งยิ ่งขึ ้นไป
ปลอยวางภาระทั ้งหลายที ่ทําใหเกิด
“
ปลิโพธ
”
แปลวา
เครื ่องกังวลมีเวลาวางสําหรับพัฒนาจิตใจ
ความสุขของชีวิตอยู ที ่จิตใจ
เราไมคอยไดดูแลจิตใจของตัวเองในชวงที ่ผานมา
หวงคนอื ่นเสียมาก
ความสุขความทุกขสัมพันธกับคนอื ่น
คนหนุ มสาวมองไปขางหนาดวยความหวัง
คนแกเฒามองกลับขางหลังดวยความอาลัย
บางคนพออายุมากเกษียณราชการกลับไปอาลัยหวงใยกับอดีตมาก
ลืมมองวาในอนาคตยังมีความสําคัญกับชีวิต
คือ
การพัฒนาคุณภาพภายในจิตใจใหสูงยิ ่งขึ ้น
ประโยชนนั ้นมี
2
ประการสําหรับคฤหัสถ
ดังพระบาลีที ่อาตมาภาพไดยกไวเปนนิกเขปบทเบื ้องตนจากทีฆชาณุสูตรวา
จัตตาโร
เม
พยัคฆปชชะ
ธัมมา
เปนตนซึ ่งมาจากพระสูตรนั ้น
โดยที ่
ทีฆชาณุ
ไดกราบทูลถามพระพุทธองควา
ในฐานะที ่เปนคฤหัสถจะดําเนินชีวิตอยางไรใหไดประโยชนเต็มที ่ในฐานะที ่มีชีวิตอยู ในโลกนี ้
พระพุทธเจาก็ไดตรัสดังพระบาลีที ่อาตมาภาพไดยกนั ้นวา
ประโยชนสําหรับคฤหัสถมี
2
ประการ
ทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน
แปลวา
ประโยชนปจจุบันเฉพาะหนา
2
สัมปรายิกัตถประโยชน
ประโยชนในภายหนา
หรือประโยชนชั ้นสูง
ประโยชนปจจุบันเฉพาะหนา
เปนเรื ่องของการแสวงหาทรัพยภายนอก
มีลาภ
มียศ
มีสุข
มีสรรเสริญ
นี ่เปนประโยชนที ่คฤหัสถผู ถือครองเรือนพึง
แสวงหา
แตยังมีประโยชนที ่สูงไปกวานั ้น
นั ่นคือประโยชนในภายหนาประโยชนระดับสูงดังพระบาลี
นิกเขปบทนั ้นวา
มี
4
ประการ
1.
สัทธาสัมปทา
มีสมบัติเปนศรัทธา
2.
สมบัติคือศีล
3.
สมบัติคือ
จาคะ
4.
สมบัติคือ
ปญญา
ชีวิตไดแสวงหาสมบัติภายนอกมามากแลว
บัดนี ้เปนเวลาแหงการแสวงหาสมบัติภายใน
เรียกวา
3
“
อริยทรัพย
”
ทรัพยอันประเสริฐแหงชีวิต
ชีวิตไดทรัพยภายนอกแสวงหาเกียรติลาภยศมาพอสมควรแตยังไมสมบูรณ
เพราะชีวิตนั ้นก็เปนไปตามกฎแหงอนิจจัง
เมื ่อถึงวัยหนึ ่งก็ไมสามารถที ่จะทํางานมีกิจกรรม
มากมายได
ตองผองงานเรียกวา
“
เกษียณ
”
เกษียณแลวยังทําอะไร
เกษียณแลวยังปลิโพธ
หวงใยตําแหนง
หวงใยอํานาจ
หวงใยลาภยศ
ทานเรียกวาเปนเครื ่องถวง
ไมพัฒนา
ภาษาพระเรียกวา
“
ปลิโพธ
”
เพราะฉะนั ้นทานๆ
ทั ้งหลายไดตัดปลิโพธไปทีละนอยๆ
เพื ่อที ่จะทําการใหญ
คือพัฒนาจิตใจ
ในสมัยกอนพระพุทธเจาตรัสชาดกชื ่อวา
“
มฆเทวชาดก
”
เลาถึงพระเจาแผนดินพระองคหนึ ่งสั ่งชางกัลบกคือชางตัดผมทุกครั ้งเมื ่อใด
พบผมหงอกบนศีรษะของเรา
ใหบอกดวย
ชางกัลบกก็ไดมาแตงผมตัดผมของพระราชาองคนี ้เปนประจํา
จนกระทั ่งวันหนึ ่งไดกราบทูลพระองควา
“
เห็นผมหงอกเกิดขึ ้นแลวบนศีรษะ
”
เพราะฉะนั ้นพระราชาก็บอกวา
“
ถอนมาใหดูหนอย
”
เมื ่อถอนมาแลวไดประกาศวา
“
อุตะมังคะลุหามัยหัง
ผมหงอกเกิดขึ ้นบนศีรษะของเราแลว
วัยลวงเลยไปเทวทูตปรากฏแลว
บัดนี ้ถึงเวลาบรรพชา
”
ทานก็ไปลาออกจากตําแหนงที ่เปนอยู
คือกษัตริย
แลวไปถือศีลปฏิบัติธรรมอยู ในสวนมะมวง
ตั ้งทายาทเปนผู รับตําแหนงหนาที ่กษัตริยตอไป
คนก็ถามวา
“
ทําไมพระองคจึงทําอยางนี ้
”
พระราชาก็ตอบวา
“
เพราะเทวทูตปรากฏ
ผมหงอกนั ้นบอกเราวา
ชีวิตอยู อีกไมนาน
แสวงหาสมบัติภายนอกมามากแลว
แตยังขาดสมบัติภายใน
ยังขาดอริยทรัพย
เพราะฉะนั ้น
ชีวิตจะตองกาวตอไปสูงขึ ้น
”
ซึ ่งคตินี ้เอง
แมในประเทศไทยก็ถือกัน
ดังโคลงโลกนิติ
ไดประพันธไววา
“
ปางนอยสําเหนียกรู
เรียนคุณ
ครั ้นใหญยอมหาทุน
ทรัพยไว
เมื ่อกลางแกแสวงบุญ
ธรรมชอบ
ยามหงอมทําใดได
แตลวนอนิจจัง
”
ทานทั ้งหลายไดผานในชวงปางนอยสําหนียกรู เรียนคุณ
ครั ้นใหญแสวงทุนทรัพยไว
สองชวงชีวิตนี ้ดําเนินอยางประสบความสําเร็จมาแลว
มาถึงชวงตอไปที ่จะเอาใจใส
เมื ่อกลางแกแสวงบุญธรรมชอบ
พัฒนาจิตใจดูแลชีวิตปลอยวางภาระไมตองหวงกังวลมากนักกับเรื ่องอื ่น
เพราะเหตุที ่วา
“
วัฒนธรรม
อารยธรรมทั ้งหลายเกิดจากจิตใจที ่มีเวลาวาง
”
เวลาวางตางหากที ่สรางอารยธรรมของโลก
วัฒนธรรมบริโภคนั ้นทําใหคนหมกมุ นหมดเวลา
และไมไดสรางสิ ่งที ่เปนสาระแกโลกเทาใด
อารยธรรมของกรีกเปนตัวอยาง
อารยธรรมของกรีกนั ้นฝากเปนมรดกของโลกเพราะคนที ่อยู ในยุคของกรีกนั ้น
ถูกแบงเบาภาระในการทํางานโดยมีระบบทาส
และไมไปหมกมุ นกับการบริโภคหรือลัทธิยุคบริโภคนิยม
กลับแสวงหาสติปญญาอยางยิ ่ง
......
คนที ่ไดรับอิทธิพลจากโลกตะวันตกสมัยใหมมักจะไมเขาใจ
เมื ่อเห็นทานผู สูงวัยไปวัดไปสวดมนต
นั ่งกรรมฐาน
ก็บอกวาไปเสียเวลาทํางานทําการ
หาไดรู ไมวาสิ ่งเหลานั ้นแหละที ่ทําใหเกิดคนอยาง
“
เลาจื ๊อ
”
อยาง
“
พระพุทธเจา
”
ที ่สรางสันติภาพ
ที ่สรางความสุขใหมนุษย
เพราะมนุษยเอาแตแกงแยงแขงขัน
วัดกันดวยอํานาจวาสนาไมใชหรือ
?
โลกจึงเรารอนแบงเปนพรรคเปนพวกเปนสี
เขาวัดกันใหมากขึ ้นและไม
of 00
ข้อความเสริมพลังใจที่คัดมาบางตอนจากการแสดงพระธรรมเทศนา
3,717 Reads
Info and Rating
| Category: | |
| Rating: | |
| Upload Date: | 10/15/2009 |
| Copyright: | Attribution Non-commercial |
| Tags: |
Leave a Comment