Embed Doc
Copy Link
Readcast
Collections

CommentGo Back

Download

ITZINSOLASA

“Gaur egungo gazteek oso gaizki hitz egiten dute, izugarripobretzen dute hizkuntza, oso hiztegi murritza erabiltzen dute…”Horrelakoak eta gehiago entzuten dira maiz; baina, ez al litzatekekontrakoa izango? Ikerlari batzuen ustez, bai. Hau da, hiztegi berriasortzen dute eta, beraz, hizkuntzaren modernizazioa eta garapenadakartzate.Gazteen hizkeraz hamaika eztabaida izan dira azken boladahonetan. Egia da inoiz baino hobeto gaudela hizkuntzaren ezagupenean,baina horretan aurrerapauso handia egin bada ere, ezin da gauza beraesan erabileran. Gero eta gazte gehiagok ezagutzen du euskara, bainagero eta gutxiago hitz egiten da. Hainbat arrazoi aipatzen dirahorretarako: ikasitako euskara ez da hizkuntza bizia, euskara etaerdararen arteko nahasketa da…Argi dago, gazteek hizkuntza bizia behar dute. Gizarte guztietaneta belaunaldi guztietan gazteak iraultzaileak izan dira, gurasoen etasistemaren eredua irauli nahian jarrera apurtzaileak eta argot bereziaksortu eta sortzen dituzte. Hala ere, arestian aipatu dugun bezala,hizkuntzari mesede baino ez diote egiten. Gazteen hizkera itxurakeriarikgabeko hizkera da, askotan lotsagabea eta zatarra; baina, tribukohizkera, tribu berekoen arteko komunikazioa ahalbidetzen duena eta,bide batez, nagusiekiko eta sistemarekiko haustura dakarkiena. Halakohizkera motak kritika handiak jasotzen baditu ere, hizkera kolokialaaberasteko modu bat da.Gazteak ez dira gaizki mintzatzen, haien artean mintzo direneanbehintzat. Izan ere, kasu horretan hizkuntzak aberastasun bereziadauka, bestelako egoera arruntetan ez daukana.Gazteen hizkerak kritika zorrotzak jasotzen ditu erakundeofizialetatik, baina kontuan hartu behar dugu “normatik” ihes egitenduen hizkera dela, ezin dela normalizatu eta ez dela normalizatu behar:

gazte hizkeraren ezaugarri nagusia “askatasuna” da eta hori ezin zaioukatu, are gehiago, ez zaio ukatu behar.

1.-S

ARRERA

1.1.-A

URREKARIAK

Ezaguna da oso hizkuntzek sortu eta sortzen duten jakin minahizkuntzalarien artean. Azterketak eta azterketak egin izan dira, bainahorien helburua oso akademiakoa zen, oso zientifikoa.Egoera hori oso nabaria izan da gurean. Garai ez hain urrutibatean euskararen jatorri noblea eta bere paregabeko armonia oztopogertatu dira hizkuntzaren garapenerako –Larramendi eta beste hainbatlagun, kasu-. Europako indioak omen gara. Euskara euskaldunok bihurtugenuen museogai. Hala ere, hori ez zen errealitatea. Euskararenezaugarri nagusienetako bat bere moldagarritasuna izan da. Euskara,kontrakoa behin baino gehiagotan esan badigute ere, ez da inoizisolatuta bizi izan. Erromatarren, arabiarren eta beste hainbat herrireneragina izan du historian zehar eta jakin izan du nortasuna galdu gabebizirauten (eliza, azoka…). Gizartearen gauza berriak bereganatu etaeuskaldundu egin ditu euskarak:

doministiku, jirabuelta, porlana,guardasola…

Tximeletak hamaika izen omen ditu euskaraz, baina gero arazoitzelak ditugu hitz adierazkorrak erabiltzeko. Baliabide falta ote da?Inguruko erdarek daukaten adierazkortasuna euskarak falta ote du? Ez.Hizkuntza eta herri guztietan izan da hiztegi adierazkorrik. Beraz,euskarak ere izan du berea. Baina, non dago? Galera horren errua garaibatean izan genuen uste okerra da. Lehen aipatu dugun bezala, euskarahizkuntza paregabea zen eta, beraz, ezin izango zuen hitz eta esamolde

“zikin eta lizunik”

eduki. Horren adibideak etengabe agertzen zaizkigugure literaturan:

“En nuestro Uskara hay maldiciones de muerte y otrosmales que por ser tan horrorosos no me atrevo a poner”

(Mendigatxa)

“Hay otra expresión más grosera que es tabú”

(Toribio Etxebarria)