• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • 1
    CommentGo Back
Download
 
POSMATRAWEPROMENQIVE
Z
VE
Z
 DECEFEJA
Bojan BESEDNIK
Rezime 
U ovom radu se koriste dve metode posmtrawa promenqivih zvezda: fotografska ivizuelna Pikeringova metoda. Fotografskom metodom je izra~unat period varirawa sjajaposmatrane promenqive zvezde Cefeja i nacrtan grafik promene wenog sjaja. Fotografisawepromewive Cefeja je vr{eno iz Istra`iva~ke stanice Petnica u periodu od 29. 10. do 02. 11.2002. godine uz pomo} fotoparata
Minolta X-700
sa foto-objektivom od 28
mm
 
i filmom
 
Forte Pan400 ASA
.
U vizuelnom posmatrawu kori{}ena je Pikeringova metoda, koja se zasniva naprocewivawu prividnog sjaja promenqive zvezde uz pomo} dve poredbene zvezde. Posmatrawa suvr{ena svake vedre ve~eri od sredine septembra do kraja oktorbra 2002. godine iz Vaqeva. Uzpomo} rezultata dobijenih obradom fotografija promenqive zvezde Cefeja nacratan je grafikpromene wenog sjaja sa koga je na|en period promene sjaja i maksimalna i minimalna magnitudazvezde. Dobijeni period varirawa sjaja zvezde Cefeja je 5.41 dan, na osnovu ~ega je zakqu~eno da seradi o promenqivoj zvezdi tipa cefeida. Zatim je nacrtan i drugi grafik na koji su naneti podacivizuelnog posmtrawa i kombinovani sa onim iz fotografskog.Dobijene vrednosti za period i kriva sjaja zvezde Cefeja pokaziju da se fotografskametoda zajedno sa vizuelnom Pikeringovom mo`e veoma uspe{no koristiti u amaterskojastronomiji za posmtrawe sjajnijih promenqivih zvezda.Kqu~ne re~i: promenqive zvezde, cefeide, Cefeja, kriva sjaja, period promene sjaja
Bojan Besednik,
maturant Vaqevske gimnazije,Astronomska grupa Dru{tva istra`iva~a “Vladimir Mandi} - Manda”
9
Observing of Cepheus variable star 
Two methods of observation of variable stars are used in this paper: photographic and visual – Pickering method. Luminosity variability period of the observed variable Cepheus has beenmeasured and its light curve has been drawn by using photographic method. The photographs of thevariable Cepheus were taken in Petnica Science Center between 29/10/ - 02/11/2002 by Minolta X-700 with photo-objective of 28. mm and 400 ASA film. In visual observation Pickering method wasused, which is based on identification of apparent shine of the variable star compared to tworeferential stars. The observations were done every clear evening from mid September until the end of October in Valjevo. Using the results gained by analysis of the photographs of the variable Cepheusthe graphic of luminosity curve has been made which shows period of its oscillation and maximum and minimum stars magnitude. The calculated period luminosity variability is 5.41 days on the basis of which it was calculated that it is variable star of the Cepheid type. Then, the another graph was madeonto which the estimated data were inserted and they were combined with these from the photographicobservations.The period results and luminosity curve of Cepheus approves that photographic togetherwith Pickering method can be successfully used in amateur astronomy for observing shiny variablestars.
 O A S T R  N O M I J  A
d
dddddddddd
d
 
UVOD
Promenqive zvezde su one zvezde ~iji se sjaj mewa, mawe ili vi{epravilno u jednici vremena (Dimitrijevi}, Tomi}
[
3.
]
). Prvi put su uo~ene usredwem veku od strane arapskih astronoma. Oni su primetili da zvezda Persejamewa svoj sjaj periodi~no u intervalu od oko tri dana i zbog toga su je nazvaliAlgol (vra`ja zvezda). Postoji vi{e razloga za{to sjaj neke zvezde varira uvremenu i na osnovu toga je napravqena podela promenqivih zvezda. Osnovnapodela je na unutra{wo i spoqa{no promenqive zvezde
[
9.
]
. Kod unutra{wopromenqivih, zvezda mewa sjaj usled niza fizi~kih promena u samoj zvezdi iliwenom zvezdanom sistemu i tu spadaju pulsiraju}e i eruptivne promenqive. Sadruge strane, promenu sjaja kod neke spoqa{no promenqive zvezde izaziva wenopomra~ewe sa zvezdom pratiocem ili neki fenomeni u wenoj rotaciji, i tu spadajueklipsne i rotiraju}e promenqive.Cefeja, koja je i obra|ena u ovom radu. Zvezde ovog tipa imaju nestabilnustruktura koja ih primorava da se non stop nadimaju i ispumpavaju, tolikointezivno, ~ak i do 10% svoje veli~ine. Do pojave dolazi jer se pritisak pove}avau unutra{wosti i nadima zvezdu dok se pritisak ne oslobodi. Tada se zvezda skupqai ciklus kre}e ponovo izpo~etka
Turner
 
[
8.
]
. Gotovo sve zvezde sa masom oko ive}om od tri mase Sunca }e jednog dana pro}i kroz ovaj stadijum i tako postaticefeide. Cefeide su svetle `ute gigantske zvezde koje emituje deset hiqada putavi{e energije od Sunca, tako da se mogu uo~iti na velikim daqinama
Henbest
[
6.
]
.Ta osobina im je dodelila ulogu standardnih sve}a za odre|ivawe velikihudaqenosti do nekog objekta (druge glakasije) u savremenoj astronomiji
Freedman
 
[
4.
]
. Druga velika grupa promenqivih zvezda su pomra~uju}e promenqive zvezde.Kod wih do promene sjaja dolazi zbog periodi~nog prelaska jedne zvezde prekodruge u dvojnim sistemima. promenqive pokazuju male promene sjajausled pojave tamnih ili svetlih povr{ina na zvezdinom disku
[
9.
]
.Mentor ovog rada je Nikola Bo`i} (Astronomska grupa Dru{tvaistra`iva~a “Vladimir Mandi} – Manda”, Istra`iva~ka stanica Petnica).Rotiraju}e
 10Zbornik radovaBroj 16
    A    S    T    R    O    N    O    M    I    J    A
b
 
LISTA SIMBOLA
Nv
– osvetqenost promenqive zvezde na fotografijama
Na
– osvetqenost poredbene zvezde A na fotografijama
Nb
– osvetqenost poredbene zvezde B na fotografijama
N
– relativan razlika u osvetqenosti poredbenih A i B na fotografijama
mv
[
m
]
– magnituda promenqive zvezde
ma
[
m
]
– magnituda poredbene zvezde A
mb
[
m
]
– magnituda poredbene zvezde B
T
[
JD
]
– trenutak posmtrawa promenqive zvezde
Me
 
[
JD
]
– najbli`i efemeridski trenutak maksimuma
[
JD
]
– faza posmatrawa
MATERIJAL I METODE RADA
U periodu od 29. 10 do 02. 11. 2002. godine vr{ena su fotografisawapromenqive zvezde Cefeja fotoaparatom
Minolta X 700
sa tele-objektivom od 28
mm
, crno-belim filmom
Forte Pan 400 ASA
i du`inom ekspozicije od 15 minuta.Sjaj promenqive zvezde upore|ujemo sa sjajem dve proedbene zvezde ( Cefeja iGu{tera) ~iji nam je sjaj poznat iz literature. Neki osnovni podaci opromenqivoj Cefeja i poredbenim zvedama dati su u
Tabeli 1
.
[
11.
]
.
Tabela 1. Fizi~ki podaci o promenqivoj zvezdi Cefeja i poredbenim zvezdama
Film sa dobijenim fotografijama je skeniran i obra|en u kompjuterskomprogramu
Photoshop 7.0.
Da bi pro~itali magnitudu promenqive zvezde sa ovakodobijenih fotografija, moramo prvo odrediti osvetqenost piksela koji odgovarajutragu zvezde na fotografiji. Zbog du`ine ekspozicije od oko petnaest minutazvezde na fotografiji izgledaju kao crtice zbog rotacije Zemqe oko svoje ose, takoda sam uzimao vrednost za osvetqenost sa sredine tog zvezdinog traga. Tako sudobijeni podaci za promenqivu Cefeja i poredbene zvezde Cefeja i Gu{tera,koje }emo u daqem tekstu nazivati poredbenim A i B, izra`eni brojevima od 0 do255. Sjaj promenqive sam izra~unavao posebno preko dve poredbene zvezde, prvopreko poredbene A, pa onda preko poredbene B.
 11Broj 16
 O A S T R  N O M I J  A
Zbornik radova
j
D
d
d
Cefeja
 
h
Cefeja
 
b
Gu{tera
 
Ime zvezde
 
Magnituda
 
Rektascenzija
 
Deklinacija
 
Spektarska klasa
 
var.22
h
29’ 16”
0
+58 25’ 46”
G220h
45’ 20”+61 50’ 54”
0
K0
22
h
23’ 40”+52 14’ 35”
0
G9
3.424.44
h
b
d
d
d
h
b
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
01 / 04 / 2011<span class="translation_missing">en_US, this_document_made_it_onto_the</span>Rising List!
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...