• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
GYÖRGY LUKACS- LEO
KOFLER
BİREY VE
TOPLUM,
KOFLER
— Son derece karmaşık sorunlara ulaş-
mak
içia en basit şeyîerden yola çıkmanız dün beni çoketkiledi. Buna benzer bir yöntem kullanmak ve en ba-sit sorunlarla işe başlamak istedim ben
de..-.
LUKACS
— Ne güzel...
KOFLER
— ...buradan daha karmaşık sorunlarageçmek isterdim. Çoktandır bir sorun kurcalıyor ka-
famı,
beni uğraştırıyor. İdeolojiyi yanhş bilinçle, öz-gür bilinci de, sözde özgür bilinci de bağırnlanmamışbilinçle özdeşleştirmek ve buradan burjuva ideolojisi
için
bazı belli sonuçlar çıkarmaya yönelmek »hşkanlık
oldu..
Buradan şu sorun çıkıyor: halkın her zamanyarısını oluşturan işçi sınıfını burjuvalaşmakla suçlu-yorlar. Demek istedikleri şu: işçinin eskiden yanlış birbilinci vardı, şimdi doğru bir bilinci vardır, çünkü tam
tamına-
bir burjuva bilincine ulaşmıştır. Burada birçelişki var, çünkü işçi sınıfına doğru bir sınıf bilinciyakıştırıyorlar, buradan giderek doğru bilinci bağımlı-
Janmamış
biliçle özdeşleştiriyorlar. Bu çelişki burju-va Heolojisi için gerekli midir yoksa tam anlamındageldi geçti bir şey midir?
LUKACS—7
İzninizle yeniden şeyin belli bir ölçü-
de
basitleştirilmesi sorununa döneyim. Sanırım genel-
likle
ideoloji sözcüğünü iki ayrı anlamda kullandığı-
mızı
bildirirken haklıydı Gramsci. Bir yandan şu Marx'
cı
olgu sözkonusudur; her
kişi
toplumda belli bir sı-nıfsal durum içindedir, bu duruma da doğal olarak
—
16 — •
 
çağının tüm kültürü karşılıktır; buna göre, sonuç ola-rak, çağın durumuyla şu ya da bu biçimde belirlen-miş olmayan bir bilinç içeriği yoktur. Öte yandan, so-
runu
bu biçimde koyusun sonucunda bazı çarpıtma-lar ortaya çıkıyor; bir de, ideolajiyi gerçeklik karşı-sında saptırılmış belli bir tepki diye almak alışkan-
lığı
var. Sanırım, ideoloji kavramını kullandığımız za-
man
bu iki
şeyi
birbirinden ayırmamız gerekiyor, ay-
nca
—şimdi ideoloji sorununa dönüyorum— insan, ta-
nım
olarak, her organizma gibi, çevresini yanıtlayanbir varlıktır olgusundan yola çıkmakta yarar vardır.
Demek
ki, insan- sorunsal gerçekliğinin koyduğu so-
runları
dönüştürür, bunları yanıtlar, ama özgür deni-
len
bilinç yoktur, kendi kendine çalışan, bir anlamda
tam
tamına içsel olarak çalışan bilinç yoktur ve böylebir bilincin varlığım kimse kamtfayamaz. Sanırım, öz-gür olduğu söylenilen zeka da bugün çok kullanılan ide-olojiden arındırma sloganı da tam tamına kurgusa? şey-lerdir ve bunların gerçek toplumdaki gerçek insanıngerçek durumuyla hiç
ilgisi
yoktur.
KOFLER
— Bu konuda bazen şu sorunu ortaya ko-yuyorlar: sınıfsal özellikleri olmayan ideolojik olgularolabiiir mi? Profesör Lukacs, sjz de yakın zamanlarda'yaptığınız çalışmalarda ideoloji sorununun sınıfla doğ-
rudan
doğruya
ilişkili
bir sorun olmadığını, ama smıfU
toplumun
bütünüyle
ilişkili
bir sorun olduğunu açıkaçık belirttiniz. Ama bununla birlikte gerçekte her-
hangi
bir smif özelliği taşımayan bazı olguların
varlığı
gösterilebilir, öyle ki bunlar hem burjuva sınıfına hem
de
işçi sınıfına, küçük burjuva sınıfına bağlanabilenolgulardır, dil alanında, özellikle şeylerle
ilgili
dilde gö-
rünüyor
bu. Örneğin, «Teknik bize egemen oldu» di-yoruz, «Atom bombası bizi tehdit ediyor» diyoruz,
«Enf-
lasyon fiyatları yükseltiyor» diyoruz. Marx alaylı bir
17
 
biçimde,
«Yoksulluk
'yoksulluk'un sonucudur» derdi.Şeylerle
ilgili
olan bu tür konuşmalar gerçekte yalnız-ca belli bir sımfla
ilgili
olan konuşma biçimleri arası-
na
konmalı, ama herhangi bir smıf özelliği taşımayankonuşma biçimleri olarak alınmalıdırlar, her ne kadarsmıfîı toplumlardan bağımsız olmayan şeyler olsalarda. Çünkü bunlar maddeleşmiş ve tapıncaklaşmış birtoplumsal durum içindeki belli bir
tutumun
yansıla-rıdırlar.LUKACS — Yeniden biraz gerilere gideceğim. İn-san, yaşamı doğayla organik alışverişler üzerine kurul-muş olduğundan, elbette bu organik alışverişlerin ger-çekleştirilmesi sırasında elde ettiğimiz bazı doğrularıngenel bir değeri vardır; matematiğin doğruları, geo-
metrinin
doğrulan, fiziğin doğruları
gibi
doğrular br'v-ledir. Ama bu doğrulan burjuvaya uygun bir yönde ta-pmcaklar durumuna getirdiler, çünkü bunlar ancak ba-zı koşullar altında sınıf kavgasına
sıkı sıkıya
bağlana-bilen şeylerdir, ve bugün biz gökbilimin doğruları her-hangi bir sınıfsal Özellik taşımaz diyorsak doğrudur bu.Ama Kopernik ve Galilei üzerine tartışmalarda Galiler-
den
yana mı çıkılacağı yoksa Galilei'ye karşı
mı
oluna-cağı sorunu sınıf açısından en önemli Öğelerden biri-dir. Toplumun doğayla organik
alışverişi
toplumsal birsüreç olduğuna göre bu süreçten çıkan kavramların
toplumda
sınıf kavgalarını etkilemesi olasılığı vardır
her
zaman. Şimdi ben evrim
gibi
süreç
gibi
kavramla-
rı
kullanırken daha az tamuyar olan terimler kullanmışoluyorum; evrim öyle bir olgudur ki, biz ondan söz-ederken sınıfsal özelliği olmayan bir kavramdan soz-etmiş oluruz, örneğin Darwin'de türlerin evrimindensözett
:
ğimizi düşünün, öte yandan Darwin'cüik soru-
nu
toplumsal bir tartışmanın konusu olmuştur yıllar-ca. İnsanlığın evrimi birbiçim bir evrim midir, kültür
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...