• Embed Doc
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
TUALCHHUNG
&&
 
Vice President Pu Josiah
 pawh Thawhtanni (Ni 12
th
Oct. 09)khan Secunderabad ah 5th AllIndia Congress on Church inMission Conference hmangin a kala, tluang takin nimin Inrinni zingkhan Bangalore a lo thleng.
&&
Kan
Secretary i/c Academic& Human Resources Tv. Alan
 pawh, Zoram lamah nimin Inrinnikhan haw hlen turin a chho. Tin,kan member 
Tv. Ruata
pawh ahaw chho ta bawk. Anni hi UVCEatangin an zir zo a, tunah hianGATE exam pe turin an inbuatsaihleh mek ani.
 
&& Chhinlung Special Edition
achhuak ta e. Lei theuhang. Thuziak tha tak tak te,thlalak thahnemfe mai te dah a ni.Kum 25 chhung BMAchanchin awmna.
&& Tunlai
hian Christ College lehSt. Joseph College a kan member zirlai thenkhatin 1
st
Semester examan nei mek.
&& BMA Directory 2009-2010:
Rs.60 in a lei theih reng e. Tin,
Membership form
a la thehluhtheih reng bawk.
Directory
hi acopy siam tam a ni lova, chanlohawm thei a ni e.
Article
THALAITE CHONA
 
C. Vanlaldika
UTC Library-a lehkhabu thleng thar zingah ka research atanatangkai tur lehkhabu ka dap vel mai mai laiin “
The Crisis in Higher  Education: Competence, delight and the Common Good,
” tih buMarjorie Reeves ziak ka hmu hlauh mai a. Chu lehkhabu chu
The society for Research into Higher Education
ho buatsaih (publish) a nia. Bu pan deuh, phek 98 lek hi a ni a. Bangalore Mizo Zirlaite tantangkaina a neih takah tiin ka hawh chhuak a, Xerox copy ka siamnghe nghe a. He lehkhabu ka zir mek lai hian UTC pa thenkhatte nenkan titi honaah zawhna pawimawh tak kan zinga pakhat chuan a hanchhawp chhuak a, chu chu: “Heti hian
life-style
leh
 fashion
lamahhian changkang ta zel ila, a tawpah Mizote hian tunge/enge kan anang? tih a ni. Chhanna pakhat ka rilrua lo lut nghal chu, “zirchianna(
critical evaluation
) tel lo chuan
life-style
leh
 fashion/dress
lamringawta changkanna kan um chuan a tawpah Sap/hnamdang kan angang.” Hetiang lama ‘changkanna’ kan tih hi,
 strict 
taka ngaihtuahchuan,
development 
emaw
advancement 
lam pawh a ni chiah lova,
 postcolonial 
tawngkam takin
mimicry
a nih zawk hmel hialin ka hria.Kan changkang (
mimic
) telh telh ang a, a tawpah Sap emaw hnamdang kan la ang dawn a ni. Tun apangin Korean, Sap leh Vai kan angtan chu a nih der hi! Mahse, kan rilru putzia (moral development) leh,ei-leh-bar (economic development) lama hmasawnna kan ngaihthah a,chutiang lama hmasawnna chuan kan changkanna a umphak si lohchuan, min ti zaktu mai a la ni dawn tlat. Khawvelah hian mikhual(
hybrid 
) kan ni kumkhua tawh ang. (
 Hybrid 
hi ‘mikhual’ tiin ka’n letchhin a nih hi). Chu ai mah a la pawi zawk chu, Mizo nihna a bo tur chu a ni. Chuvangin, “Mizo takin engtin nge kan changkan ang a,hma kan sawn ang?” tih hi zawhna dang lo awm nghal, chhiartutechhan atan ka dah that a ni. Zan lamah Hostel-a in awmkhawmnaahtein lo sawiho chhunzawm chuan a lawmawm hle ang.Ka hriatthiam ve dan mawl tak pakhatah chuan, Education chu‘Hriatna, Thiamna leh Finna min petu’ a ni mai a. Chu chu ‘
 All round development’ 
innghahna pawh a nih hmel hle mai. Heta, kanngaihtuah tur pakhat chu, Zirna (Education) kan um hian, ‘Hriatna’(knowledge) chu kan nei mai a. He ‘Hriatna’ avang hian miin azirlaiah First Class-te Distinction hial pawh a kai thei a ni. Mahse,‘Thiamna’ nei zui tur erawh chuan,
intellectual exercise
a pawimawha, a tul bawk a ni. Chutah, ‘Finna’ tak mai phei hi chu, uluk taka thilngaihtuah thiamna (
critical reasoning 
) atang lo chuan han neih phak rual a ni lo (hetah hian
criticism
hi sawiselna hmanrua ni lovin,thuam thatna hmanrua a nih avangin,
critical 
tih hi ‘uluk’ tiin kaletling a nih hi). Bible-in min zirtir dan phei chuan, “Pathian tihna”(Fear of God) nen lo chuan ‘Finna’ hi a neih theih loh hial a ni.
(phek hnihnaah chhunzawmna…)
BMCF Inkhawm Programme
25
th
October 2009Hruaitu:
Pu Levis K. Lalsiamliana
Tantu:
Nl. Mary Khozol
Thawhlawm:
 
Pi Rachel Zodinpuii
Special Number:
 
UVCE Zirlaite
Thuhriltu:
Pu Rinchamliana
October Thla Changvawn:
Sam 73:28
An Official Organ of The Bangalore Mizo AssociationRegistered Under Societies Act of Karnataka No. BLU-S188-2007-08 Date 7 May 2007
Vol XV Issue No. 29 Bangalore Mizo Association Pathianni Tin Chhuak Chanchinbu Date: 18
th
October 2009 Phek Khatna
BMA AW
 
 Editorial 
In thlahrun bik loh tur
 Eng eng emaw thil tih nikhuaah Mizote kan lo punkhawmin, mi chi hrang hrang ni ta chu, kan inchei dan lehnungchangte, ngaihdante a inanlo thei hle mai. Hetiang nichung sia keini Mizote anga inkhaikhawmtha leh lungrual taka thiltiho theia,inenkawl tha hi hnamdang zingahhian an vang hle ang. He nun, kanhnam nun tha tam tak zing ami hi ava hlu em! Tihtur kan in tuk lehkan insiam ang ang te, mahnichanpual zawn ami theuh tha takakan han ti sang sang thin te himawi tak a ni. Tunah chuan lehkha zir sang mai nilova, lehkhathiaman tam tak avang hian Mizote pawhin engkimah hma kan sawntih hi a lang chiang hle a ni. Hnamdangin an neih reng renloh, tawngah pawha an neihloh‘Tlawmngaihna’ kan neih leh ‘Aiaupate zahna’ kan nei hian kan nunmin hruai hle a ni. Ramdangalehkha kan zirin mi puitling, mihmantlak kan nih theih zelna turinkan thawhna leh zirna hmuntheuhah taima takin, kan thil tih vetheihna zawn theuhah theih tawp chhuahin i tel ve zel ang u.Midangte tih atana khek mai lovin.(phek khat ami chhunzawmna)
Heng, ‘Hriatna, Thiamna leh Finna’ tel lova Zirna sang zawk hikan um chuan, literacy percentage-a sang kan nih rikngawtna hiankan ram leh hnam tan engmah hlutna a nei lovang. Chhawrbawk tur teh chiam a nei bawk lovang. Bangalore-ahte pawh hian sang tak takin lehkha han zir thin mah ila, ‘Hriatna’ Van tawng hial pawh lokhawl khawm ta ila, chu ‘Hriatna’ hman tangkai dan ‘Thiamna’ kanneih si loh chuan; tin, ‘Thiamna’ hmang tangkai tura ‘Finna’ kan neihmiau loh chuan, Tuifinriata Lunghlu awm ang chauh kan ni dawn ani. Kan hriatna, kan thiamna leh finna hi kan ram
real life situation
atan kan hmang tangkai tur a ni ang.Tunlaia kan Thalai, hriatna lama hmasawn chak em em maite hian,kan Knowledge zau tak mai hi ‘Thiamna’ leh ‘Finna’-in i delhkilh tehang u khai! Bangalore-a Mizote hi Mizoram tan ‘Knowledge Tank’ nimai lovin ‘Think Tank’ (thil tangkai ngaihtuahna khurpui) atan iinsiam dawn teh ang u! Ngaihtuahna (rational thinking) tak tak tel lochuan, kan knowledge hi a zau viau ang a, thil hriat pawh kan ngahviau ang a, mahse, kan Knowledge hian ‘Thukna’ a tlachham tlat siang tih a hlauhawm a nih hi. Thil hre zau (Knowledge zau) hi titinikhua chuan sawi tur an ngah a, an bula chen pawh a nuam a ni.Mahse, ram leh hnam leh Kohhran tana mi tangkai leh hmantlak tak tak ni tur chuan ‘Thukna,’ ‘Knowledge Thuk’ bawk kha kan chhawr zawk tur chu a ni dawn lawm ni? ‘Knowledge Thuk’ nei tur chuan,‘Thiamna’ atanga ngaihtuahna (rational thinking) tak tak hman a ngaia. Chu ‘rational thinking’ tak mai chu Mizote hian kan tlak chham fothin niin ka hre thin. Knowledge zauhnaah hian kan induh tawk a,chutah chuan kan tawp leh mai thin a ni. Einstein-a pawh kha aknowledge a zau hran lova, a thuk a ni zawk lo maw? Knowledgezau, hriat ngah, thuk bawk si kan awm phei chuan ram leh hnam tankan va hlu dawn em! Hei hi kan ram leh hnam, Kohhran tan pawhakan rualawhna tur chu a ni.
 Le, hetiang nei tur hian, Bangalore-a Mizote hian tih tur leh tih loh tur enge kan neih ve le?
I inzawttheuh teh ang u. Tirhkoh Paula chuan sawi se, “Education-a hma kansawnna tur a tan hian, hei lo chu Chanchin Tha dang reng a awm lo,”a ti ve hial mai thei a ni. Hei hi, Mizo taka kan changkanna tur lehhma kan sawnna tur chu a lo ni e.------------------------------------------------------------------------------------
UPA CHALHNUNA KHA
Lalhmingliana Saiawi“Upa Chalhnuna Mizo Nun Leh Kohhran” tih lehkhabu August ni 22-atlangzarhnaah ka tel ve a. Amah Pu Chalhnuna kha Mizo pa pawimawh a nia, a ziaktu hming tumtu Lalrinawmi Ralte lah hnamdang zinga Mizo michhuanawm ve a ni bawk a, a review han ziah ka duh tehlul nen keimalehkhabu September ni 3-a zawrh
\
an tum ka nei a, ziah laklawh lai bu hnihtur ka nei bawk si a, a bu ka la chhiar thuak thuak hman chauh a, amah PuChalhnuna nena kan inhmelhriat ve dan tlem ka han ziak zawk ang e.He lehkhabu ziaktu tia Lalrinawmi Ralte hming a kawma dah hi a fuh zatlo deuh. A phuah khawmtu a ni zawk a, “compiled by” tiin emaw “edited by” tiin a hming hi dah ni se chuan a fuh zawk ang. A thuhmahruai chauhani hian ama
\
awngkamin a ziak a, chu bak chu amah Pu Chalhnuna titi angvek a ni.
Editor 
Mâdawnga Hauhnâr 
Joint Editors
Samuel Lalrozâma Hmar Sawmteii Khawlhring
Contributors
Hminga PachuauC. Zairemsiama
Circulation Managers
Isaac BeingachhaB. Lalthakimi
BMA AW lak man:
Thla khat-Rs.20Thla thum-Rs.50Thla ruk-Rs.90Thla sawmpahnih-Rs.180
 E-mail:
bmanews@gmail.com
Website:
www.bangaloremizo.info
I mobile-ah khan
JOIN BloreMizo
tihtype la,
567678
ah thawn rawh.Bangalore Mizote tana Hriattirna leh
 
Vol XV Issue No. 29 Bangalore Mizo Association Pathianni Tin Chhuak Chanchinbu Date: 18
th
October 2009 Phek Hnihna
 
(phek thumnaah chhunzawmna…)
A lehlamah erawh chuan Lalrinawmi Ralte hian phuahkhawmin achhut leh a proof reading thlengin buaipui vek lo se chuan he lehkhabuhi a chhuak lo vang a, Pu Chalhnuna chanchin chu mi dangin ziak  pawh ni se hetiang tak hi chuan a chhuak lo vang. Pu Chalhnuna nenkhan kan inkawmngeih ve viau tlat a, ka tlawh zauh zauh a, a titi kangaithla ang deuhin he lehkhabu ka chhiar chhun chhunte chu karilruah a ri a ni.A thuhmahruaiah hian Lalrinawmi hian Pu Chalhnuna titi pakhat bengvarthlak tak a sawi a. Zosaphluia’n Pathian thuhrila zin chhuak turte a thlahna
\
awngkam chu “Zute chu khap lem lo ula., nangmahnichuan in lo ula,” a ti a; Chutah Khuma’n, “Ina awmin an in ang a, zinhah zawkin kan in lo vang a maw?” a ti, tih a ni. A ziaktu hian Zu KhapBurna Dan chungchanga inhnialnaah hian “insum deuh chu a
\
ha awme,” tiin a ngaihdan a sawi ve a ni.Pu Chalhnuna nena kan inhmelhriat
\
an lai kha 2002 a ni ta awm e.Chutih lai chuan kum 92 mi a ni tawh a, chuti chung chuan tar chhia ala ni lo tawp mai a, a titi a ngaihnawm thei a, inkhawm a
\
hulh ngai loni awmin ka hria a, a inkhawm ve
\
hin mai ni lovin inkhawm hruaituaha la
\
ang a, thu pawh a la hril a ni. Ani anga kum 90 pel tawh inkhawmla hruai a thu la hril chu an vang viau vang. Pa nihlawh ber pawl, a damchhung hmang
\
ha ber pawl a ni. Missionary lar ber berte chanchin asawite kha a ngaihnawm
\
hin a, he lehkhabuah hian chung chu a tel ngetel lo ka la chhiar ang.Ka autobiography bu hmasa tura ka ziah Ka Lo Tawn Ve: Bu 1-naka pe a, a chhiar peih pawh ka ring chiah lo va. Chu lehkhabuah chuanka pu (Saiawia) kum 1961-a piantharna hahdam ber chhandam nihinhriatna
\
hangtharin an sawi tui em emin a tihbuai thu ka sawi tel a.Ka pu chu Puma Zai ropuiin Mizo khua zawng zawng a nuai kum1908-a Pathian thuawih thar ve a ni a, vanram kai tura indah nghethmiah a ni a. A fapa naupang chhia mai a han sun a, a fapa la naupanglutuk chu Isua a la ring tham a ni si lo va, hremhmun meidila thi theilova na tuara awm turah a ngai a. “Ka ngaihtuah em em mai a, keivanramah ka awm ang a, ka fapa hremhmunah a awm si a nih chuannuam ka ti thei dawn lo va, Pathian hnenah achang chang tala inawmthlak 
\
hin dilin ka
\
awng
\
ai
\
hin,” a ti a.Pu Chalhnuna chuan ka lehkhabu chu a lo chhiar meuh mai a, “LalIsua khan Petera te hnenah ‘I piangthar tur a ni’ a ti lo. Nikodemahnenah a ni a tih,” a ti a ni.Pastor Vanchhunga chhuanawm ka tih thu vawi khat chu PuChalhnuna hnenah chuan ka sawi a, ani chuan, “Pastor Vanchhungazawng! Upa Thanga tia mi zawng zawngin zah taka kan sawi
\
hin PuThangthura a han ko ve a, ‘Thura’ a han ti kher a ni,” a ti.Pi Lalrinawmi Ralte hi Bangalore-a United Theological College-aAssociate Professor a ni a, Principal awm loh changa a hmun lo luahtu
\
hin a ni tawh a, Mizo tan chhuanawm tak a ni. Chuti chung chuan helehkhabua amah a insawinaah UTC Associate Professor a nih thu asawina vawi khat chauh kei chuan ka la hmu a ni. Chaltlang Biak Inahtun
\
uma a lo zin hian WCM pastor zirlai ram dang dang mi a rawninkhawm pui hlawm a, UTC-a rorelnaah chair lak tir a nih tawh thu asawi zauh bawk. A chhuanawm e.Mizo literature tana
\
hahnemngai ve ve kan ni bawk a, kan la inhmutam hman lo nain ralkhatah kan inngam viau a, a hmelhriatten an kohdanin “Nutei” tiin ka ko ve a. Hmeichhia tih Mizo
\
awngkam mawi kanneih
\
hat hle hle “minu” a ti leh
\
hin erawh ka ngaimawh a, kaninhnialna ber a ni.Lehkhabu dang ama irawm chhuak ngeihan ziak ve thuai thuai se ka ti ngawt mai.A thiam ngei ngei ang.
MIZORAM CHANCHINTHAR ## Mizoram Budget 2009-2010.
Mizoram Chief Minister Pu LalThanhawla chuan Ningani khanAssembly House-ah Mizoram Budget a pharh. Kum 2009-2010 chhunga sumhman tura ruahman zat chu Rs.vaibelchhe 3867.41 a ni. Account hranghranga sum hmuh leh hman tur chhutkhawm hnuah 2009-2010 Budget bik chu Surplus Budgetniin, Rs.vaibelchhe 13 awm tura tarlan a ni.Kum 2008-09 a sum indaihlohna Rs.vaibelchhe 70.45 a lo awm tawhavangin, 2009-10 kum tawpa sumindaih lohna (deficit) tur erawh chu Rs.vaibelchhe 57.45 a ni dawn ani tih a tar lang. Planning Commission-inMizoram Sawrkar Annual Plan atan Rs.vaibelchhe 1,250 a ruahman a, chu chuDepartment hrang hrangah sem darhani a. Sawrkar scheme pawimawh NLUP atan Rs. Vaibelchhe 100ruahman a ni bawk. PlanningCommission sum ruahman bakah hian NEC, NLCPR leh CSS leh thildanghnuaia sum hmuh belh te nen, a vaiaPlan hnuaia sum hman tur zawngzawng chu Rs. vaibelchhe 1,476 a ni a, Non-Plan hnuaia hmanral tur ruahmanchu Rs. vaibelchhe 2,391 a ni bawk.
## Aizawl Art Gallery
buatsaihPAINTING EXHIBITION - 2009 chuOctober ni 17 khan Vanapa Hall-ah Art& Culture Minister Pu PC.Zoramsangliana’n a hawng. VanapaHall sak that tura ruahmanna kal mekahModern art gallery dah a nih tur thu a puang bawk a ni.
##
Sorkar hmasa hunlaia thil dik lo niasawi langsar zingah
Mobile MedicalUnit (MMU)
a hlui nia sawi chuchhuizui mek a ni a, Aizawl CivilHospital Out Patient Department
V
 
ol XV Issue No. 29 Bangalore Mizo Association Pathianni Tin Chhuak Chanchinbu Date: 18
th
October 2009 Phek Thumna
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...