Teoryang Humanismo
v Ang layunin ng panitikan ay ipakita na ang tao ang sentro ng mundo; ay binibigyangtuonang kalakasan at mabubuting katangian ng tao gaya ng talino, talento atbp.
Ang pokus ng teoryanghumanismo ay ang tao. Naniniwala ang mga humanista na ang tao ang sukatan ng lahat ngbagay kung kaya't mahalagang maipagkaloob sa kanya ang kalayaan sa pagpapahayag ngsaloobin at kalayaan sa pagpapasya. Gaya ng ipinahahayag ni Protagoras, "Ang tao angsentro ng daigdig, ang sukatan ng lahat ng bagay at ang panginoon ng kanyangkapalaran."Ninanais ng tao na sa kanyang pakikiraan sa daigdig na ito ay may bakas siyangmaiiwan upang ang kanyang buhay ay magkaroon ng kabuluhan at malinaw na pagkilala saisang di maikukubling kasaysayan.
Hal.
IAng Pamana ni Jose Corazon de Jesus
Isang araw ang ina ko’y nakita kong namamanglawNaglilinis ng marumi’t mga lumang kasangkapan.Sa pilak ng kanyang buhok na hibla na katandaanNabakas ko ang maraming taon niyang kahirapan;Nakita ko ang ina ko’y tila baga nalulumbayAt ang sabi “itong pyano sa iyo ko ibibigay,Ang kubyertos nating pilak ay kay Itang maiiwan,Mga silya’t aparador ay kay Tikong nababagaySa ganyan ko hinahati itong ating munting yaman.”Pinilit kong pasayahin ang lungkot ng aking mukha Tinangka kong magpatawa upang siya ay matuwa,Subalit sa aking mata’y may namuong mga luhaNaisip ko ang ina ko, ang ina ko na kawawa; Tila kami iiwan na’t may yari nang huling nasa atsa halip na magalak sa pamanang mapapala,Sa puso ko ay dumalaw ang malungkot na gunitaNapaiyak akong tila isang kaawaawang bataNiyakap ko ang ina ko at sa kanya ay winika.”Ang ibig ko sana, Ina’y ikaw aking pasiyahinat huwag nang Makita pang ika’y Nalulungkot mandin,O, Ina ko, ano po ba at naisipang hatiinAng lahat ng munting yamang maiiwan sa amin?””Wala naman,” yaong sagot “baka ako ay tawagin ni BathalaMabuti nang malaman mo ang habilin?Iyang pyano, itong silya’t aparador ay alamingPamana ko na sa iyo, bunsong ginigiliw.”“Ngunit Inang,” ang sagot ko, “ang lahat ng kasangkapanAng lahat ng yaman dito ay hindi ko kailanganAng ibig ko’y ikaw ina, ang ibig ko’y ikaw inangHinihiling ko sa Diyos na ang pamana ko’y ikawAanhin ko iyong pyano kapag ikaw ay mamatayAt hindi ko matutugtog sa tabi ng iyong hukay?Ililimos ko sa iba ang lahat ng ating yaman
Pagkat di ka maaaring pantayan ng daigdiganPagkat, ikaw O Ina ko, ika’y wala pang kapantay.”
"Ako si Magiting" by Consolacion P. Conde, Teoryang Humanismo.
AKO SI MAGITINGAng tao sa kanyang kabataan pa lamang ay dapat nang kakitaan at karinggan ngkanyang paninindigan bilang isang mamamayan. Matuto siyang magbulay-bulay ngmga bagay-bagay sa kanyang paligid lalo't nahihinggil sa kalayaan, katahimikan atkaunlaran ng bayan. Ang kapansanan ay di sagwil upang makapaglingkod sa inang-bayan.Nangingiti kayo, sapagkat narito ako sa inyong harapan. Nagbubuka ako ng bibig atpilit kong pinalalaki ang aking maliit na tinig! Tunay, ako'y musmos pa lamamng kung inyong pagmamasdan. Subalit ang akingpuso ay singhugis at sinlaki na rin ng inyong puso. Ang aking dibdib ay sintibay narin ng inyong dibdib. Pahat man ang aking diwa ay nakauulinig ang aking pandinigat nakakikita ang aking mga mata. Nadarama ko ang agay-ay ng hangin, ang init ngaraw, ang pintig ng buhay.Nalalasahan ko ang linamnam ng ligaya at tamis ngtuwa. Nananamnam ko ang pait ng apdo at saklap ng dalamhati. Nahuhulo ko na rinang ganda ng kabutihan at kapangitan ng kasamaan.Kahapon ay nasaksihan ko kung papaanong inakay ng isang batang lalaki ang isangmatandang ina. Sa kapalaran ng mataong lansangan ay tumawid sila; at angmatanda ay nailayo sa panganib at kamatayan. Aniko sa sarili, gayundin ang dapatkong gawin!Ngunit kanina sa tindahan ng Intsik sa panulukan ay nanghilakbot ako sa akingnakita. May binatilyong kagaya ko, datapwa't may hawak na bote ng alak at sa mgabulang kanilang nilalagok ay unti-unti silang nangawala sa kanilang mga sari-sarili.Maya-maya pa'y naghalibasan sa isa't isa. Ang ilan ay nangalugmok atnangahandusay. Ang iba nama'y sugatang nagsipanakbuhan. O! Kasuklam-suklamna panoorin... Naibulong ko na lamang: A, hindi ko sila dapat pamarisan!Katutunghay ko pa lamang sa pahayagan ngayon na aking dala. Isang panawagansa kabataan ang magpatala upang ihanda ang kanilang sarili sa pagsasanggalangsa kalagayan ng bayan. Kaya naman ako... ako nabibilang sa kabataan ay nariritoupang ilaan ang aking sarili sa paglilingkod sa Lupang Tinubuan!Bakit kayo nangingiti? Bakit nga? Bakit niyo ako pinagmamasdan mula paahanggang ulo? mula ulo hanggang paa? Bakit? A, dahil ba sa ako'y isang pilay? Atputol ang isang paa? Iyan ba ang dahilan kung bakit nag-aatubili kayong ako aytanggapin? Iyan ba ang sanhi kung bakit minamaliit ninyo ang aking alok napaglilingkod?Mga ginoo, nagkakamali kayo! Ako'y naririto upang magpatala-upang lumaban;hindi... upang tumakbo!
Teoryang Realismo
v Ang layunin ng panitikan ay ipakita ang mga karanasan at nasaksisan ng may-akda sakanyang lipunan. Samakatuwid, ang panitikan ay hango sa totoong buhay ngunit hindituwirang totoo sapagkat isinaalang-alang ng may-akda ang kasiningan at pagkaefektibong kanyang sinulat.
Nagpapahayag ito ng pagtanggap sa katotohanan o realidad ngbuhay.Ang teoryang ito ay tumatalakay sa katotohanan sa lipunan. Karaniwan nitongpinapaksa ang kalagayan na nangyayari sa lipunan tulad ng kurapsyon, katiwalian,kahirapan at diskriminasyon. Madalas din itong naka pokus sa lipunan at gobyerno.Mahalaga din sa nagsusuri ng mga akda na sinusuri sa teoryang ito na maiugnay ang mgapangyayari sa akda o teksto sa lipunan.
Hal.
“Mabangis na Lungsod” Ni Efren R. Abueg
Mabangis na lungsod - Efren R. AbuegSadyang may mga taong malupit at mapang-api. Kung sino pa ang mahina at aba, siya pangkinakaya-kaya.Ang gabi ay mabilis na lumatag sa mga gusali, lumagom sa malalaki't maliliit na lansangan,dumantay sa mukha ng mga taong pagal, sa mga taong araw-araw ay may bagong lunas na walang bias. Ngunit ang gabi ay waring manipis na sutla lamang ng dilim na walang lawak mula sa lupahanggang sa mga unang palapag ng mga gusali. Ang gabi sa kalupaan ay ukol lamang sa dilim sakalangitan sapagkat ang gabi sa kalupaan ay hinahamig lamang ng mabangis na liwanag ng mgailaw-dagitab.Ang gabi ay hindi napapansin ng lalabindalawahing taong gulang na si Adong. Ang gabi ay tuladlamang ng pagiging Quiapo ng pook na iyon. Kay Adong, ang gabi'y naroroon, hindi dahil sa maylayunin sa pagiging naroroon, kundi dahil sa naroroon katulad ng Quiapo. Sa walang muwang naisipan ni Adong, walang kabuluhan sa kanya kung naroon man o wala ang gabi- at ang Quiapo.Ngunit isang bagay ang may kabuluhan kay Adong sa Quiapo. Alisin na ang nagtatayugang gusaliroon, alisin na ang bagong lagusan sa ilalim ng lupa, alisin na ang mga tindahang hanggang sa mgahuling oras ng gabi'y mailaw at mabawasan ang mga taong pumapasok at lumalabas doon, dahil saisang bagay na hinahanap sa isang marikit na altar. Sapagkat ang simbahan ay buhay ni Adong.Kung ilang hanay ang mga pulubing naroroon at mga nagtitinda ng tiket ng suwipistek, ngkandila, ng kung anu-anong ugat ng punongkahoy at halaman. As sa mga hanay na iyon aynakatunghay ang simbahan, naawa, nahahabag. At nakatingala naman ang mga hanay na iyon,
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
Recommended
More From This User
Notes
Load more
