• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
ΤΑ ΚΑΚΩΣ ΚΕΙΜΕΝΑ
Θεόφιλος Καρράς, ΙΟΥΛΙΟΣ 2006, ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΟι ενδείξεις ότι τα εδώ και δεκαετίες συσσωρευμένα προβλήματα ΤωνΕνόπλων Δυνάμεων έχουν δημιουργήσει μια ασφυκτική κατάστασηαυξάνονται ανησυχητικά τα τελευταία χρόνια. Δυστυχώς όμως στα πλαίσιαμιας αντίληψης που θεωρεί ότι δεν πρέπει να θίγονται τα «κακώς κείμενα»στις Ένοπλες Δυνάμεις, δεν εξετάζονται συστηματικά οι εγγενείς ή επίκτητεςαδυναμίες, οι οποίες επηρεάζουν τη λειτουργία σε βασικούς τομείς ήεγκυμονούν κινδύνους σε επιχειρησιακά θέματα.Το προσφιλές άθλημα του «κουκουλώματος» των προβλημάτων βολεύειόσoυς βρίσκονται στους διάφορους βαθμούς διοίκησης λόγω τύχης ήσυγκυριών.Βολεύει όσους φοβούνται τις αλλαγές και απλώς διαχειρίζονται ταπροβλήματα της καθημερινότητάς, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη ότι ταδεδομένα μπορεί να αλλάξουν.Βολεύει επίσης εκείνους που έβγαλαν μια σχολή αλλά υιοθέτησαν μιαδημοσιοϋπαλληλική αντίληψη για τα πράγματα, προσφιλή στη χώρα μας,επικίνδυνη όμως αφού αποτελεί τροχοπέδη για την πρόοδο. Τέλος εξυπηρετείτις πολιτικές και στρατιωτικές ηγεσίες που θέλουν να ωραιοποιούν τηνκατάσταση, και γι' αυτό δίνονται τα τεράστια κονδύλια που ρίχνονται πολλέςφορές στο πιθάρι των Δαναΐδων των εξοπλισμών, χωρίς να γίνεται έλεγχοςγια την αποτελεσματικότητα στην αντιμετώπιση του αντιπάλου.Με το άρθρο φιλοδοξούμε να δώσουμε το έναυσμα για ένα δημόσιο διάλογοο οποίος θα αποκαλύψει τα προβλήματα άλλα και θα αναδείξει πιθανέςλύσεις. Όπως ισχύει για κάθε ζωντανό οργανισμό, η ακινησία επιφέρει τονθάνατο, και δυστυχώς οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν αδρανοποιηθείυπό το βάρος διαχρονικών προβλημάτων.Υπάρχουν δυο σχολές σκέψης στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις σήμερα. Ημια θεωρεί ότι το σύστημα είναι καλά δομημένο εδώ και πενήντα χρόνια καιότι οι αδυναμίες που υπάρχουν οφείλονται στις ανεπάρκειες ορισμένωνατόμων. Η δεύτερη σχολή σκέψης θεωρεί ότι το σύστημα δεν είναι πλέοναποτελεσματικό, έχει σοβαρές αδυναμίες και πρέπει να αλλάξειριζικά. Υπάρχουν βέβαια και άλλες απόψεις, σύμφωνα με τις οποίες τουπάρχον σύστημα μπορεί να βελτιωθεί στη βάση του παλιού ή ότι στη χώραμας δεν υπάρχει χώρος για ριζοσπαστικές αλλαγές γιατί αυτές θαπροκαλέσουν αντιδράσεις ή ότι σε κάθε κοινωνία υπάρχουν ανεπαρκείςηγέτες και αδυναμίες του συστήματος.Όμως χρειάζεται συστηματική μελέτη των προβλημάτων και προσπάθειαεπίλυσης τους. Είναι παράδοξο το ότι στη χώρα που γεννήθηκε ησυστηματική σκέψη, δεν υπάρχει συλλογιστική μέθοδος ή, ακόμηχειρότερα, απαγορεύεται ή θεωρείται επικίνδυνη η ελεύθερη έκφρασηαπόψεων σχετικά με το θέμα, και τα πράγματα τελικά αφήνοvται στ τύχη τους.Σε άλλες κοινωνίες, στις Ένοπλες Δυνάμεις των onοιων υπήρχανσημαντικά προβλήματα, έγινε μελέτη, διεξήχθη διάλογος και αποφασίστηκαναλλαγές που σε πολλές περιπτώσεις σηματοδότησαν εφαρμογή νέωνμεθόδων και αλλαγή νοοτροπίας!Η παλιά αντίληψη της μαζικής και άκριτης χρησιμοποίησης όλων τωνστελεχών, σε συνδυασμό με την αναξιοκρατική επιλογή των ηγεσιών καιδιοικητών έχει ξεπεραστεί σε όλες τις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες.Φαινόμενα και αδυναμίες που οφείλονται στην ευνοιοκρατία και τη μαζική
 
χρήση του προσωπικού υπήρχαν σε μεγάλη έκταση και στους Δυτικούς στρατούς, στη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Επιχειρήσειςόπως της Καλλίπολης και της Κριμαίας χαρακτηρίζονται από λάθη που έγιναναπό ηγέτες ανεπαρκείς -οι οποίοι είχαν αναδειχθεί λόγω της ευγενούςκαταγωγής τους- και από την παντελή αδρανοποίηση της αξιοκρατικήςδιαδικασίας λήψης αποφάσεων. Οι αξιωματικοί πολλές φορές επιλέγονταν μεκριτήριο την εμφάνιση τους. Τα λάθη αυτά διορθώθηκαν σε μεγάλο βαθμό στοδιάστημα του Μεσοπολέμου, κι έτσι στη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμουτο επίπεδο λειτουργίας των Δυτικών στρατών ήταν βελτιωμένο. Ακόμη ηεπιλογή των στρατιωτών, σε συνθήκες μαζικής και υποχρεωτικής στράτευσηςγινόταν με σοβαρότητα. Οι Αμερικανοί επέλεγαν για την απόβαση στηΝορμανδία μόλις το 1/3 των καλουμένων για στράτευση, με βάση τομορφωτικό επίπεδο και την υγειονομική κατάσταση. Με απλά λόγια,υπάρχουν τρόποι για να μειωθούν οι αδυναμίες και τα λειτουργικάπροβλήματα στις Ένοπλες Δυνάμεις. Τα προβλήματα μπορούν ναομαδοποιηθούν, να εντοπιστούν τα αίτια που τα προκαλούν και ναεξεταστούν.Βασική προϋπόθεση είναι η δυνατότητα συζήτησης τους και μελέτης. Αςθέσουμε όμως μερικά ζητήματα τα οποία, δυστυχώς για τις Ένοπλες Δυνάμειςτης χώρας μας συνεχίζουν να παραμένουν ακόμη και σήμερα «ανοιχτά».
Ο έλεγχος
Τα ιστορικά γεγονότα προσδιορίζονται από πολιτικούς, οικονομικούς,γεωγραφικούς, κλιματολογικούς και κοινωνιολογικούς παράγοντες. Όμως,η Ιστορία γράφεται κυρίως από πρόσωπα των οποίων η συμπεριφορά είναικαθοριστική για την εξέλιξη των γεγονότων. Για παράδειγμα, τα αεροπορικάατυχήματα οφείλονται σε διάφορους παράγοντες, που ποικίλλουν από τηβλάβη η την αστοχία κάποιου συστήματος ή οργάνου μέχρι την κατανάλωσηαλκοόλ από τον πιλότο. Έτσι, για τη διερεύνηση τους δεν ελέγχονται μόνοτα εξαρτήματα του αεροπλάνου αλλά και η κατάσταση του ίδιου του πιλότου.Η βέλτιστη επιλογή και εκπαίδευση των κατάλληλων ατόμων, που θα πάρουνστα χέρια τους τη ζωή πολλών αλλά και θα καθορίσουν την τύχη τωνσυμφερόντων της χώρας τους, είναι ένα ζήτημα που απασχολεί τον κρατικόμηχανισμό σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες στις οποίες δεν επιδιώκεται ησυγκάλυψη των προβλημάτων.Ένα άλλο θέμα είναι ο έλεγχος που ασκείται σε όλα τα επίπεδα τηςδημοκρατικής διακυβέρνησης, από τον πρωθυπουργό μέχρι τον τοπικόάρχοντα.Αυτό το επίπεδο ελέγχου ήταν εφικτό στην αρχαία Αθήνα όπου οι στρατηγοίεκλέγονταν, αλλά όχι και σήμερα με τους επαγγελματίες στρατιωτικούς. Στηνιδιωτική οικονομία ο επιχειρηματίας που θα λάβει λάθος αποφάσεις θαπληρώσει για τα σφάλματα του, όμως οι οικονομικές επιπτώσεις τωναποφάσεων των στρατιωτικών δεν εξετάζονται, αφού στις περισσότερεςπεριπτώσεις, και ειδικότερα στη χώρα μας, δεν υπάρχουν ειδικοί κοστολόγοι.Ο έλεγχος των στρατιωτικών οργανισμών δεν καλύπτεται επαρκώς από τουςυπάρχοντες θεσμούς, υπάρχουν μεγάλα περιθώρια αναζήτησηςαποτελεσματικότερων και οικονομικότερων λύσεων, ενώ πρέπει να ελέγχεταιη ψυχική κατάσταση αυτών που διοικούν.
Η διοίκηση: Τι τύπο αξιωματικών θέλουμε;
 
Στη διοίκηση των στρατιωτικών μονάδων συνδυάζεται η χρήση τωνμέσων και της ενέργειας με τη μετάδοση της πληροφορίας. Η εύκολη λύσηείναι να ασχολείται κάποιος με τον πρώτο παράγοντα, μόνο με τα μέσα. Οδεύτερος παράγοντας έχει μεγαλύτερο βαθμό δυσκολίας γιατί περιλαμβάνειτον Άνθρωπο, και φυσικά ο συνδυασμός των μέσων με τον ανθρώπινοπαράγοντα είναι πολύπλοκος, κι έτσι καθίσταται ιδιαίτερα δύσκολο ναεπιτευχθεί το βέλτιστο δυνατό αποτέλεσμα. Στον πόλεμο του Βιετνάμ ηενέργεια που χρησιμοποιήθηκε από τους στρατιωτικούς μπορούσε ναμετακινήσει 3-4 δισ. κυβικά μέτρα γης, δέκα φορές την ποσότητα των εδαφώνπου αφαιρέθηκαν από το κανάλι του Σουέζ και του Παναμά. Οι στρατιωτικοίηγέτες που πήραν αυτές τις αποφάσεις, φυσικά κάτω από τις κατευθύνσειςτης πολιτικής ηγεσίας, είχαν τεράστια δύναμη στα χέρια τους αλλά είναιαμφισβητήσιμο αν είχαν και τη σωστή εκπαίδευση ή αν ακολούθησαν τησωστή διαδικασία λήψης αποφάσεων. Ο στρατιωτικός διοικητής πρέπει ναείναι την ίδια στιγμή ηγέτης, μάνατζερ, τεχνοκράτης, πολιτικός,προστατευτικός για το προσωπικό ή, με απλά λόγια, «φανταροπατέρας»και ψυχοθεραπευτής. Πέρα από όλα αυτά, θα πρέπει να διαχειρίζεται τηνεχθρική αντίδραση, τις ανεπαρκείς πληροφορίες, τις αδυναμίες τωνπροσώπων, το στρες, τη νευρικότητα μπροστά στα προβλήματα. Με τηκατάλληλη γνώση μειώνεται η άγνοια και η αβεβαιότητα, ενώ διαλύεταιη «ομίχλη» που περιβάλλει την κατάσταση. Όμως η γνώση δεν απομακρύνειπάντοτε τις προκαταλήψεις. Έτσι, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες γίνεταιγνωστή η πραγματικότητα -είτε επειδή υπάρχουν τα κατάλληλα τεχνικά μέσαείτε επειδή κάποιοι με μεθοδική σκέψη εξέτασαν σε βάθος τα δεδομένα- αλλάδεν γίνεται αποδεκτή γιατί κάποιοι ηγέτες επιδιώκουν να την ερμηνεύουνσύμφωνα με τις δικές τους πεποιθήσεις.Επομένως το βασικό ζήτημα είναι τι είδους εκπαίδευση παρέχεται σταστρατιωτικά στελέχη, τι είδους έλεγχοι γίνονται για τη διαπίστωση τηςεπάρκειας τους σε όλους τους βαθμούς και με τι μηχανισμούςκαι διαδικασίες λαμβάνονται οι αποφάσεις. Πρώτα από όλα, δεν έχεικαθοριστεί το πρότυπο του αξιωματικού που θέλουμε με βάση τα σημερινάελληνικά δεδομένα.Τι ακριβώς επιζητούμε; Έναν αξιωματικό που να είναι ικανός να φυλάσσει τοτάδε μικρό νησί ή μια περιοχή στον Έβρο ή τον αξιωματικό που θα είναικαλός αρχιφύλακας φυλακίων; Το στέλεχος που θα έχει άποψη και θα φέρνειαντιρρήσεις μέχρι να ληφθεί απόφαση και μετά θα πειθαρχεί σε αυτή ή εκείνοπου δεν θα φέρνει αντιρρήσεις και θα συμπλέει με τις απόψεις τουπροϊσταμένου του;Σε ποιο ποσοστό θέλουμε τεχνοκράτες και σε ποιο θεωρητικούς με νομικέςκαι φιλοσοφικές γνώσεις και πώς μπορεί να επιτευχθεί αυτό ότανδιαχωρίζονται οι απόφοιτοι στο τέλος των σπουδών και όχι στην αρχή, εκτόςαπό τους αξιωματικούς των Σωμάτων λογιστικής υποστήριξης; Η νοοτροπίασύμφωνα με την οποία όλοι κάνουν για όλα είναι απόρροια της παλιάςεποχής, όταν κυριαρχούσαν οι αξιωματικοί του πεζικού επειδή όλοιπροάγονταν με το βαθμό του συνταγματάρχη, και στη συνέχεια ο σώζωνεαυτόν σωθήτω. Είναι η ίδια λογική του «αυτόματου πιλότου», πουθέλει τον αξιωματικό να αποφοιτά από τη Σχολή και στη συνέχεια ναακολουθεί μια πορεία λίγο-πολύ προδιαγεγραμμένη, μέχρι να αποστρατευτεί.Αυτό επιφέρει τη στασιμότητα και καλλιεργεί την αδιαφορία. Είναι σημαντικόεπίσης να αποκτήσει ο αξιωματικός γνώσεις μάνατζερ. Η τωρινή εκπαίδευσηδίνει ελάχιστες γνώσεις ηγεσίας, και τα λοιπά αφήνονται στη τύχη γιατίεπικρατεί η αντίληψη ότι ο ηγέτης γεννιέται. Έτσι, δεν διδάσκεται το σύγχρονο
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...