CH
ƯƠ
NG 1:
Đ
Ô TH
Ị
TH
Ờ
I C
Ổ
ĐẠ
I1.1
Đ
ô th
ị
Ai C
ậ
p c
ổ
đạ
i.
- Nh
ữ
ng
đ
ô th
ị
Ai C
ậ
p c
ổ
đạ
i
đ
ã ra
đờ
i t
ừ
r
ấ
t s
ớ
m, kho
ả
ng 3000 TCN. Nh
ữ
ng
đ
ô th
ị
Ai C
ậ
p c
ổ
đạ
i
đề
u quy t
ụ
d
ọ
c theo hai bên b
ờ
sông Nile nh
ư
m
ộ
t y
ế
ut
ố
quan tr
ọ
ng c
ủ
a n
ề
n kinh t
ế
nông nghi
ệ
p. Th
ầ
n quy
ề
n và V
ươ
ng quy
ề
n c
ũ
ng tác
độ
ng m
ạ
nh
đế
n s
ự
hình thành b
ộ
m
ặ
t
đ
ô th
ị
, hình thành nên nh
ữ
ng trung tâm tôngiáo v
ớ
i nh
ữ
ng
đề
n th
ờ
hay l
ă
ng m
ộ
l
ớ
n.- Ngoài nh
ữ
ng qu
ầ
n th
ể
kim t
ự
tháp và
đề
n
đ
ài v
ớ
i quy mô l
ớ
n
đượ
c xâyd
ự
ng b
ằ
ng
đ
á còn t
ồ
n t
ạ
i
đượ
c
đế
n nay, các k
ế
t qu
ả
c
ủ
a ho
ạ
t
độ
ng xây d
ự
ng
đ
ô th
ị
ph
ầ
n l
ớ
n
đ
ã b
ị
sa m
ạ
c và th
ờ
i gian làm m
ấ
t
đ
i. Nh
ữ
ng hình th
ứ
c c
ủ
a
đ
ô th
ị
lúc b
ấ
ygi
ờ
ch
ỉ
có th
ể
hình dung
đượ
c m
ộ
t ph
ầ
n qua d
ấ
u v
ế
t còn l
ạ
i c
ủ
a m
ộ
t s
ố
đ
ô th
ị
đượ
cxây d
ự
ng
để
t
ậ
p trung nô l
ệ
ph
ụ
c v
ụ
cho vi
ệ
c xây d
ự
ng kim t
ự
tháp.
Đ
ô th
ị
tiêu bi
ể
u:
Gizeh, Kahun.
1.2
Đ
ô th
ị
vùng L
ưỡ
ng Hà.
- Nh
ữ
ng
đ
ô th
ị
vùng Lu
ỡ
ng Hà và Tây Á là nh
ữ
ng b
ằ
ng ch
ứ
ng s
ố
ng
độ
ng
đ
ánh d
ấ
u giai
đ
o
ạ
n
đầ
u tiên c
ủ
a n
ề
n v
ă
n minh loài ng
ườ
i. Tuy v
ậ
y,
đ
ây c
ũ
ng làkhu v
ự
c th
ườ
ng xuyên b
ị
chi
ế
n tranh tàn phá. Thêm vào
đ
ó, v
ớ
i v
ậ
t li
ệ
u xây d
ự
ngch
ủ
y
ế
u là g
ạ
ch nên hình d
ạ
ng nguyên th
ủ
y c
ủ
a chúng r
ấ
t khó xác
đị
nh qua s
ự
tàn phá c
ủ
th
ờ
i gian.- Nh
ữ
ng
đ
ô th
ị
L
ưỡ
ng Hà ban
đầ
u mang tính ch
ấ
t trung tâm hành chính vàtôn giáo c
ủ
a công xã nông thôn, sau
đ
ó m
ớ
i tr
ở
thành các trung tâm th
ươ
ng m
ạ
itrên c
ơ
s
ở
phát tri
ể
n th
ủ
công nghi
ệ
p và th
ươ
ng m
ạ
i. Các thành ph
ố
đượ
c xây trênnh
ữ
ng b
ệ
cao nhân t
ạ
o
để
tránh l
ũ
l
ụ
t. Các công trình ch
ủ
ch
ố
t c
ủ
a thành ph
ố
đượ
cxây d
ư
ng v
ớ
i quy mô cao, r
ộ
ng. T
ườ
ng thành có tính ch
ấ
t phòng ng
ự
r
ấ
t m
ạ
nh.Tôn giáo và thu
ậ
t xem sao r
ấ
t
đượ
c chú tr
ọ
ng và th
ể
hi
ệ
n
ở
vi
ệ
c xây các côngtrình tôn giáo to l
ớ
n. H
ệ
th
ố
ng
đườ
ng khá hoàn thi
ệ
n, nhi
ề
u khi
đượ
c lát
đ
á và h
ệ
th
ố
ng thi
ế
t b
ị
k
ỹ
thu
ậ
t c
ấ
p, thoát n
ướ
c t
ươ
ng
đố
i
đượ
c chú tr
ọ
ng.
Đ
ô th
ị
tiêu bi
ể
u:
Khorsabad, Babylon, Persepolis.
1.3
Đ
ô th
ị
Hy L
ạ
p c
ổ
đạ
i.
- Trong th
ờ
i k
ỳ
đầ
u, n
ề
n v
ă
n minh Hy L
ạ
p b
ắ
t
đầ
u t
ạ
i các
đả
o trong vùng bi
ể
n
Đị
a Trung H
ả
i v
ớ
i n
ề
n v
ă
n minh c
ủ
a
đả
o Crete chi
ế
m
đị
a v
ị
ch
ủ
đạ
o. Nh
ư
chi
ế
c c
ầ
u n
ố
i gi
ữ
a hai th
ế
gi
ớ
i
Đ
ông-Tây, Crete v
ớ
i th
ủ
ph
ủ
Knossos,
đ
ã truy
ề
n bán
ề
n v
ă
n minh và trao
đổ
i hàng hóa
đ
i kh
ắ
p khu v
ự
c. Vào nh
ữ
ng n
ă
m 1400 TCN,n
ề
n v
ă
n minh t
ạ
i Crete b
ắ
t
đầ
u suy thoái và nh
ườ
ng b
ướ
c cho nh
ữ
ng n
ề
n v
ă
n minhm
ớ
i n
ổ
i lên
ở
trên
đấ
t li
ề
n v
ớ
i các
đ
ô th
ị
tiêu bi
ể
u nh
ư
Tyrins, Mycenae.- T
ừ
th
ế
k
ỷ
th
ứ
VIII-VI TCN, sau khi thi
ế
t l
ậ
p n
ề
n C
ộ
ng hoà quý t
ộ
c và ch
ế
độ
Dân ch
ủ
ch
ủ
nô, m
ộ
t lo
ạ
t các
đ
ô th
ị
đ
ã phát tri
ể
n ho
ặ
c m
ớ
i xu
ấ
t hi
ệ
n. Ngoàinh
ữ
ng thành ph
ố
l
ớ
n t
ạ
i chính qu
ố
c nh
ư
Athens và Sparta,
đế
qu
ố
c Hy L
ạ
p c
ổ
đạ
i b
ấ
y gi
ờ
còn có nhi
ề
u
đ
ô th
ị
n
ằ
m
ở
nhi
ề
u vùng kh
ắ
p Nam Âu, Tây Á và B
ắ
c Phi.- Các thành ph
ầ
n c
ủ
a
đ
ô th
ị
Hy L
ạ
p c
ổ
đạ
i:+ Agora: là trung tâm chính tr
ị
, hành chính và th
ươ
ng m
ạ
i c
ủ
a thành ph
ố
Hy L
ạ
p c
ổ
đạ
i bao g
ồ
m: qu
ả
ng tr
ườ
ng ch
ợ
, các c
ử
a hàng, n
ơ
i sinh ho
ạ
t v
ă
nhoá công c
ộ
ng… Agora th
ườ
ng có hình dáng hình h
ọ
c và
đượ
c bao quanh b
ở
inh
ữ
ng hàng c
ộ
t th
ứ
c. Agora có xu
ấ
t x
ứ
t
ừ
Hy L
ạ
p và sau này
ả
nh h
ưở
ng khá l
ớ
n
đế
n s
ự
hình thành các Forum th
ờ
i k
ỳ
La Mã.+ Acropole: là trung tâm tôn giáo, tín ng
ưỡ
ng c
ủ
a
đ
ô th
ị
v
ớ
i các
đề
nth
ờ
g
ắ
n bó v
ớ
i các ho
ạ
t
độ
ng nghi l
ễ
c
ủ
a ng
ườ
i dân
đồ
ng th
ờ
i là l
ớ
p thành phòngv
ệ
cu
ố
i cùng. Acrople th
ườ
ng chi
ế
m l
ĩ
nh các
đị
a th
ế
cao, nh
ữ
ng khu
đấ
t tr
ộ
i lênkh
ỏ
i thành ph
ố
, g
ắ
n bó v
ớ
i khung c
ả
nh thiên nhiên, t
ạ
o nên các
đ
i
ể
m nhìn
đẹ
p.- Hình thái h
ọ
c
đ
ô th
ị
Hy L
ạ
p c
ổ
đạ
i:+ Ki
ể
u b
ố
c
ụ
c t
ự
do: th
ườ
ng xu
ấ
t hi
ệ
n
ở
các
đ
ô th
ị
th
ờ
i k
ỳ
đầ
u v
ớ
iAcrople và Agora là nh
ữ
ng h
ạ
t nhân t
ổ
h
ợ
p chính. Các thành ph
ầ
n khác c
ủ
a
đ
ô th
ị
t
ậ
p trung xung quanh hai trung tâm này và t
ổ
ch
ứ
c phù h
ợ
p v
ớ
i
đ
i
ề
u ki
ệ
n
đị
a hình.+ Ki
ể
u ô c
ờ
(Gridion):
đ
ô th
ị
đượ
c t
ổ
ch
ứ
c theo lý thuy
ế
t v
ề
xâyd
ư
ng
đ
ô th
ị
c
ủ
a ki
ế
n trúc s
ư
và nhà quy ho
ạ
ch Hypodamos. Ông ch
ủ
tr
ươ
ng m
ộ
tm
ặ
t b
ằ
ng
đ
ô th
ị
ph
ả
i
đượ
c suy ngh
ĩ
nh
ư
là m
ộ
t b
ả
n thi
ế
t k
ế
dành cho ng
ườ
i dân,
ch
ứ
c n
ă
ng s
ử
d
ụ
ng c
ủ
a nhà và không gian công c
ộ
ng c
ầ
n
đượ
c chú ý trong quyho
ạ
ch
đườ
ng ph
ố
.
Đ
ô th
ị
tiêu bi
ể
u:
Athens, Tyrins, Millet.
1.4
Đ
ô th
ị
La Mã c
ổ
đạ
i.
- Ho
ạ
t
độ
ng xây d
ự
ng
đ
ô th
ị
La Mã c
ổ
đạ
i b
ắ
t
đầ
u t
ừ
s
ự
phát tri
ể
n d
ầ
n d
ầ
nc
ủ
a thành Rome theo l
ị
ch s
ử
phát tri
ể
n c
ủ
a
đế
ch
ế
La Mã. Vào th
ờ
i k
ỳ
đầ
u, các
đ
i
ể
m dân c
ư
c
ũ
ng nh
ư
nh
ữ
ng
đ
ô th
ị
La Mã ch
ị
u
ả
nh h
ưở
ng c
ủ
a n
ề
n v
ă
n hoáEtruria b
ả
n
đị
a và v
ă
n hoá Hy L
ạ
p c
ổ
đạ
i. T
ậ
p quán xây d
ự
ng
đ
ô th
ị
c
ủ
a ng
ườ
iEtruria
đượ
c mô t
ả
nh
ư
sau: "Nh
ữ
ng b
ậ
c tr
ưở
ng lão
đ
ã cho trâu cày m
ộ
t vòng tròn,v
ẽ
ra vòng tròn
đ
ó
để
làm v
ườ
n hoa, r
ồ
i chia khu
đấ
t thành ph
ố
ra làm b
ố
n ph
ầ
n,con
đườ
ng h
ướ
ng B
ắ
c-Nam g
ọ
i là Cardo, con
đườ
ng h
ướ
ng
Đ
ông-Tây g
ọ
i làDecumanus...". Ng
ườ
i La Mã sau này trong thành ph
ố
c
ũ
ng có hai tr
ụ
c
đườ
ngchính mang tên nh
ư
v
ậ
y.- Cùng v
ớ
i s
ự
phát tri
ể
n c
ủ
a La Mã, ranh gi
ớ
i c
ủ
a
đế
qu
ố
c
đ
ã m
ở
r
ộ
ng kh
ắ
pTây Âu, Ti
ể
u Á-T
ế
Á và B
ắ
c Phi. Trong các cu
ộ
c chi
ế
n tranh m
ở
r
ộ
ng
đấ
t
đ
ai
đ
ó,ng
ườ
i La Mã
đ
ã xây d
ự
ng hàng lo
ạ
t nh
ữ
ng
đ
ô th
ị
nh
ỏ
ki
ể
u doanh tr
ạ
i v
ề
sau tr
ở
thành nh
ữ
ng h
ạ
t nhân c
ủ
a các
đ
ô th
ị
th
ờ
i Trung c
ổ
. T
ạ
i Rome, các hoàng
đế
LaMã
đ
ã r
ấ
t chú ý xây d
ự
ng các Forum
đ
ánh d
ấ
u tri
ề
u
đạ
i tr
ị
vì c
ủ
a mình.
Đ
ây là n
ơ
idùng làm n
ơ
i hi
ệ
u tri
ệ
u, hành l
ễ
, x
ử
ph
ạ
t, chiêu
đ
ãi, di
ễ
u hành... Các Forum c
ủ
acác hoàng
đế
đặ
t c
ạ
nh nhau hình thành qu
ầ
n th
ể
Forum t
ạ
i Rome v
ớ
i các Forumnh
ư
: Nerva, Romanum, Caesar, Augustus, Trajan... D
ướ
i th
ờ
i La Mã, k
ỹ
thu
ậ
t
đ
ôth
ị
đ
ã
đạ
t trình
độ
r
ấ
t cao v
ớ
i nh
ữ
ng c
ầ
u d
ẫ
n n
ướ
c nhi
ề
u t
ầ
ng, h
ệ
th
ố
ng
đườ
ng sáLa Mã h
ế
t s
ứ
c b
ề
n ch
ắ
c v
ớ
i h
ệ
th
ố
ng thoát n
ướ
c hai bên.
Đ
ô th
ị
tiêu bi
ể
u:
Rome, Timgad, Pompei.
1.5
Đ
ô th
ị
Trung Qu
ố
c c
ổ
đạ
i.
- Các
đ
i
ể
m dân c
ư
đ
ô th
ị
đ
ã xu
ấ
t hi
ệ
n
đ
ã xu
ấ
t hi
ệ
n t
ừ
r
ấ
t s
ớ
m vào
đờ
i nhàTh
ươ
ng, nhà Chu và th
ờ
i Xuân Thu.
Ở
thành Tr
ị
nh Châu
đờ
i nhà Th
ươ
ng (th
ế
k
ỷ
XVII TCN)
đ
ã tìm th
ấ
y d
ấ
u v
ế
t t
ườ
ng thành b
ằ
ng
đấ
t, d
ấ
u v
ế
t các ph
ườ
ng th
ủ
công nghi
ệ
p luy
ệ
n
đồ
ng, làm g
ố
m, n
ấ
u r
ượ
u v.v...
Đờ
i nhà Chu (th
ế
k
ỷ
XII TCN),
of 00
LichsuDothi_2
1,519 Reads
Info and Rating
| Category: | |
| Rating: | |
| Upload Date: | 10/20/2009 |
| Copyright: | Attribution Non-commercial |
| Tags: |
Leave a Comment