Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
12Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
VÜCUT MERTEBELERİ - FATİH YILDIZ

VÜCUT MERTEBELERİ - FATİH YILDIZ

Ratings: (0)|Views: 1,772|Likes:
Published by fireharmonie

More info:

Published by: fireharmonie on Oct 27, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/29/2013

pdf

text

original

 
 
T.C.MARAMARA ÜN
VERS
TES
 SOSYAL B
L
MLER ENST
TÜSÜ
LAH
YAT ANAB
L
M DALITASAVVUF B
L
MDALI
 DERS
N ADI
VÜCUT MERTEBELER
 
YÜKSEK L
SANS / F
NAL ÖDEV
 KONU
VÜCUD MERTEBELER
 
HOCANIN ADI
Prof.Dr. MUSTAFA TAHRALI
HAZIRLAYAN
FAT
H YILDIZ
STANBUL-2002
 
 
Vahdet-i vücud ehli Allah-alem münasebetini izah ederken mükevvenatın nasıl yaratıldı-
ğ
ını kendi anlayı
ş
larına uygun olarak tarif etmi
ş
lerdir. Buna göre zat-ı ehadiyye kendi cemali-ni, sıfat, isim ve fiillerini görmek istedi. Tecelli etti ve fiil sıfatına büründü. Batından zahire,gaybden
ş
ehadete, vahdetten kesrete geldi. Kendi cemalini gördü sıfat, isim ve fiillleri mü
ş
ahede etti.Buradaki tecelli edip açı
ğ
a çıkma olayı ba
ş
ka bir varlı
ğ
ın yardımı veya deste
ğ
iyle de
ğ
ildir.
steyende, tecelli edip açı
ğ
a çıkanda sonunda mü
ş
ahede edende yine kendisidir. Bu bir ihtiya-cın veya zorunlulu
ğ
un da sonucu de
ğ
ildir. Nitekim sevmediklerini rahat içersinde ya
ş
atırken,dostlarını ve nebilerini zorluklarla imtiham etmi
ş
tir. Her
ş
ey kendisine air olup, mülkünde detek hakim yine kendisidir. Kısacası alemin yaratılması bir takım mertebelerden geçerekgerçek le
ş
mi
ş
tir.Bu yaratılı
ş
mertebeleri “Hazarâtü’l Hams” (Be
ş
 
lahi Hazret), “Tenezzülat-ı Seb’a” (YediRuhsal
ni
ş
) gibi isimler altında farklı rakamlarla teferruatlı olarak izah edilmi
ş
tir.Dörtlü tasnife göre vücudun mertebeleri:1.Lahût, zât2.Ceberût, sıfatlar ve isimler3.Melekut, ruhlar ve misal4.Nasut ve
ş
ehadet alemleri ne ayrılmı
ş
tır“Hazarat-ı Hamse” denilen be
ş
li tasnifte ise yukarıdaki sıralamalardan biraz farklı olarakMelekût alemi iki mertebe olarak kabul edilmi
ş
tir.Böylece vücud:1.Zat-ı Sırf, Lateayyün, Ehadiyyet2.Vâhidiyyet3.Ervah4.Misal5.
Ş
ehadet ve
nsan-ı Kamil mertebelerine ayrılmı
ş
tır.Yedili tasnifte ise hazarat-ı hamsenin ikinci mertebesi olan “vahidiyyet” mertebesi “vah-det” ve “vahidiyyet” diye iki ayrı mertebe, be
ş
inci hazret de yine “
ş
ehadet” ve “insan-ı kamil”diye iki ayrı mertebe olarak itibar edimi
ş
, böylece mertebe sayısı yedi kabul edilmi
ş
tir.Sıralamada açıkça görülüyor ki, insan Allah’ın ilminde varolu
ş
u noktasından ezeli varlık-tır.Buna “teayyün-ü sânî” veya “hakîkat-i insaniyye” diyoruz.Biede varlık aleminde görünü
ş
üvardır ki bunu da mertebe-i insaniyyet olarak vasıflıyoruz.Bu keyfiyyete i
ş
aret için tasavvufta
ş
u formül kullanılır, “
nsan zuhurda son, fakat mertebede en yüce olan varlıktır”. Yani insangaye varlık olarak ezeli ilimde her
ş
eyden önce vardı.Ancak gaye varlık oldu
ğ
u için zuhuredi
ş
i en son olmu
ş
tur.Çünkü o ezeli bir öz ta
ş
ımaktadır.Onun son olan tarafı bu öze hamallıkeden bedendir.Varlı
ğ
ın tekamül ederek insana ula
ş
ğ
ını söylerken biz bu hamal varlı
ğ
ı yanibedeni kast ederiz.Daha do
ğ
rusu varlık tekamül ede ede insanın özünü ta
ş
ıyacak bir hamalıyati
ş
tirecek düzeye ula
ş
ş
tır.Bu mertebeler bahsinde bilhassa
ş
u noktaya dikkat etmek gerekir.Yedili tanife göre “Al-lah” mefhumu üç, be
ş
li ve dörtlü tasnife göre iki mertebede mütalaa edilmi
ş
tir.”Allah” mefhumu ile alakalı bu iki veya üç mertebe, ayet-i kerimelerin yorumundan ileri gelmektedir. Çünkümutasavvıflar “Allah” isminin Kur’an-ı Kerim’de “zat”, “uluhiyyet” ve “rububiyyet” manala-rında kullanılı
ş
ına dikkat eder ve kelamcılar arasında mevzu edilen “zat” ve sıfatlar ayrımımertebe anlayı
ş
ıyla ele alınıp konu ile ilgili bütün problemlere öylece yakla
ş
ırlar.
lk üç mertebeyi “lahut” di
ğ
erlerini ise “nasut” alemi olarak de
ğ
erlendiren mutasavvıflariçerisinde Aziz b. Muhammed en-Nesefi lahut alemini
ş
u cümlelerle anlatır: “Lahut alemiterettüb (uyumlu mertebeler) alemidir.Orda her
ş
ey vardır.Ama bir ve aynı oldukları için aynızamanda hiçbir
ş
ey yoktur da denilir.Bu mertebenin adı ve alameti,
ş
ekli ve sureti, zaman ve-ya mekanı yoktur.Orada ezelle ebed, dün ile yarın aynıdır.
Ş
eytan’ın Hz.Adem’e bir dü
ş
man-
 
ğ
ı olmayıp Nemrut ile
brahim barı
ş
içerisindedir.Hz.Musa ile Firavun arasında sava
ş
yok-tur.Çünkü çoklouktan önce teklik, çokluktan sonra da yine bir teklik vardır.Bu son vahdetönemlidir.Daha önemlisi bu dünyadayken o vahdeti kavrayabilmektir.
lahi kitapların geli
ş
 amacı tevhiddir”.Nasut alemini de
ş
u cümlelerle açıklar: “Nasut aleminde ayrılık ve gayrılık önce isimlerdesonrada madde de meydana çıktı.Ayrılık bazen “nefret”i bazen de “sevgi”yi do
ğ
urdu.Sevgiparçanın bütüne olan a
ş
kının yansıması idi.Herkes ikizini severdi.Öylede olması gerekirdi.Nefret ise ayrılıktan dolayı olu
ş
an benlik duygusunun yükselmesi ve di
ğ
er parçaları ya küçükgörmesinden veya mülke dü
ş
man ortakçı telakki etmesindendi.Halbuki kibre gerek yoktu, e
ş
-yanın hiçbir de
ğ
eri olmadı
ğ
ından ve hiçbir e
ş
ya kendisinin olmadı
ğ
ından dü
ş
manlı
ğ
a da ge-rek yoktu.Her
ş
ey O “bütün”e ve “tek” e aittir.Dü
ş
manlık ta dostlukta “O”nun için olmalıydı”.Her iki mertebeler grubunu birbirleriyle alaka ve fark yönünden
ş
u veciz cümlelerle izaheder: “Lahut alemiyle nasut alemi arasında uzaklık yoktur.Aralarında da büyük bir fark olma-yıp her ikisi içi içe dokunmu
ş
tur.Lahuti aleme mecazen yokluk diyecek olursak o icmal, var-lık alemi ise tafsilidir.Yokluk özet kitap, varlık mufassal kitap, yokluk sade levha, varlık nakı
ş
 lı levhadır.Nakı
ş
lı levhanın nakı
ş
larını silerlerse o levha yokluk alemine, sade levhayı nak
ş
e-derlerse o levha varlık alemine çıkmı
ş
olur.Bazen bazı nakı
ş
lar silinip de
ğ
i
ş
ik nakı
ş
lar i
ş
lenir.Bu bize dünyada de
ğ
i
ş
me gibi görünür.Hergün birkaç kervan varlık aleminden yokluk alemi-ne gelir.Bir süre kalır.O bu alemde kalırken birkaç kervan da çoktan yokluk aleminin yolunututmu
ş
tur.
ş
te lahut ile nasut alemi arasındaki fark bu kadardır”.
1
 Vücudun çe
ş
itli mertebelerde görünü
ş
ünden yola çıkarak onu muhtelif taksimata tabitutan
bnü’l Arabi önce vücudu en genel anlamıyla üçe ayırır.Sonradan yapaca
ğ
ı daha ileribölümlemelerinde esası olan bu temel taksim
ş
öyledir:1.Bizatihi aynında mevcud olan (vücud li-zatihi): Bu ancak vücud-ı mutlaktır.O hiçbir
ş
eyden hasıl olmadı
ğ
ından ona tekaddüm eden bir
ş
ey bulunamaz.O bütün e
ş
yanın mucidi,haliki, mukaddiri, mufassılı ve müdebbiridir.Hiçbir kayıtla mukayyed de
ğ
ildir.O Hayy, Kay-yum, Alîm, Müridve Kadir olan Allah’tır.2.Allah ile mevcud olan (Mevcud billah): Bu ar
ş
kürsi semavat-ı ûlâ ve içindekiler, arz veonda bulunanlardır.Bu alem aynında mevcud de
ğ
ildir.Ayrıca mucidiyle onun arasında bir za-man da yoktur.Bu sebeple biri di
ğ
erinden öncedir veya sonradır denilemez.O, dünün bu günetekaddümü gibi vücud ile öncelenmi
ş
tir ve zamandan mücerrettir.Zira o zamanın kendisidir.Alemin adem olu
ş
u bir vakitte de
ğ
ildir.Fakat vehim Hakk’ın vücuduyla halkın vücudu arasın-da bir süre oldu
ğ
unu tahayyül etmektedir.3.”Üçüncü
ş
ey”: Bu vücud veya ademle, hudüs veya kıdemle mevsuf olmayan
ş
eydir.OHakk’ın ezelili
ğ
i ile ezelden beraberdir.Hak için ziyade isnadı imkansız oldu
ğ
u gibi zaman bakımından aleme tekaddüm ve teahhürüde Hak için imkansızdır.Çünkü alem vücud de
ğ
ildir.Alem bu üçüncü
ş
eyden zahir olmu
ş
tur.O alemin hakikatlerinin hakikatidir.
bnü’l Arabi buna“heyula, ilk madde, cevher-i ferdin aslı, felek-i hayat, cinslerin cinsi, ümmü’l ekvan, esma-iilahiyye, hakikat-ı Muhammediyye” gibi isimlerde verir.Bu taksimden sonra
bnü’l Arabi vücudun zahirden batına çıkma sürecini dörde ayırarakanlatır:1.Vücud-ı Mutlak: Bu Allah’tır.mahiyeti bilinemez, O’na mahiyet bile denemez.2.Maddeden soyutlanmı
ş
mevcud:
Ş
ekil ve suret kabul eden ruhami mufarık akıllardır.3.Mekan ve hayyiz kabul eden mevcud: Bu da cirmler ve cisimlerdir.4.Bizatihi de
ğ
il bittabia hayyiz kabul edilen mevcud: Bu da arazdır.
2
 
1
Yücer,Mahmut,Meratibü’l Vücud Hakkında Üç Risale,MÜSBE Y.L.Tezi,
stanbul,1996,59-63
2
Kılıç,Mahmut Erol,“
bnü’l Arabi”,D
A,
stanbul,1999,c.20,s.501

Activity (12)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
merttaner liked this
ihsan hoca liked this
olur61 liked this
Nil Bilgivar liked this
olur61 liked this
hhkaptan liked this
celibol9742 liked this
sardanbedii liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->