• Embed Doc
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
TUALCHHUNG
&& Chhinlung Special Edition
achhuak ta e. Lei theuhang. Thuziak tha tak tak te,thlalak thahnemfe mai te dah a ni.Kum 25 chhung BMAchanchin thenkhat te,thlalak te, a awm teuh mai a, a hlukhawp mai. Pathianni inkhawm banah zawrh thin a ni tlangpui. Leitheuh kan tum dawn nia.
&& Tunlai
hian zirna hmun hranghranga zirlaiten exam an nei mek.Kan tawngtainaah te kan hre rengdawn nia.
&& Rev. R. Lalthanmawia, UTC
 pawh an college footballinkhelhnaa a hnar a tih nat palh chuzai a ni a, tunah chuan tha taka zaizawh a ni ta. I tawngtaipui zel ang.
&& Tunlai chu
 boruak inthlak laia ni bawk nen, kan membethenkhat damlo an awm nual mai.Hritlang, luna leh khawsik a tamhle mai a, mahni hriselna enkawlthat a ngai hle a ni. I in enkawluluk theuh ang u.
&& BMA Directory 2009-2010:
Rs.60 in a lei theih reng e. Tin,
Membership form
a la thehluhtheih reng bawk.
Directory
hi acopy siam tam a ni lova, chanloh palh pawh awm thei a ni e.
Article
EDUCATION IS AN AGENT OF SOCIALTRANSFORMATION
(Thalaite chona kal zel)
 
C. Vanlaldika
Thalaite u, hemi chungchangah hian ka dem lo a che u. A chhan chu,Education hnarkaitu leh a fung vuantu – kan politician-te leh kan Officer hohian mawh an phurh vena laite pawh a awm ve fahmiang. Engpawhnise,indem dawn chuan tupawh hi dem tur vek kan ni e. Tarzan-a ang deuh khakan ni a, kan khawvel chenna ngai lovah (Sakhua, Politics, Development lehFashion khawvelah) kan zuang lut thut a; kan khawsa thiam hlel pawh a nive mahna! Chutak mai chu uluk taka bih chiang tur erawh chuan, Thalaite u,in pawimawh ka tihna zawk a ni. Amartia Sen- te, Manmohan Singh-te hialang turin Ram leh hnam siam thatna kawnga ke in pen theih ve hun hi kanthlir tak meuh a ni. Ri hut hut suh u, ri hut hut suh u! chik tak leh uluk takinkan ram i thlir teh ang u khai! Kum 1990 bawr chho vel atanga ManmohanSingh kaihhruaina hnuaia
 Indian economic policy
thlak danglam nasat ziahretu vek in ni e. (He
economic liberalization
hian mirethei leh hausa inkar a tihzauh zual zia lam chu lo dah tha ta ila; hei pawh hi ziah tham fe chu aawm awm e). “Tun maia kan mamawh (
immediate need 
) chu ni bawk mahse, ‘
 Job oriented 
’ emaw ‘
Market oriented 
’ ringawta lehkha kan zir hian
 social transformation
min thlen ang em?” tih hi hostel lama in lo sawihoatan dah leh phawt ila.Chutichuan, education hi khawtlang siam thatna hmanrua lo ni ta se,
literacy
chu enge a awmzia lo ni ta ang? Paulo Freire chuan, “Literacy chuziak leh chhiar thiam zirna mai a ni lova, an
 socio-economic
dinhmun thlir thiamna nei tur a zirna ni tel bawkin, a chhandam dan kawng pawh dapthiamna a ni” a ti. A, hei pawh hi keini ang Local English thiamin a daih lehta pek lo, min lo
translate
sak teh u -
 Literacy is not merely learning toread and write, but also the ability to question the nature of their socio-economic situation and to discover the historical and structural reasons for it.”
A va han tha tak em aw! Hei hi a ni [“Khawvel hneh a, kan ngamna tur chu” han ti hial ila, Kohhranin min ngaimawh ang em?] Issue hmasa a karawn challenge-na che u kha. He Pa, Paulo Freire hi pa ropui zet mai a nileh pek a. Amah hi, Brazilian a ni a. Kum 1962 khan Farm Workers 300zingah literacy programme research Ni 45 chhung a bei a. A hlawhtling hlenghe nghe a sin! Brazil sorkar Education programme a thlak danglam(change) dawrh mai nia. Pui tak a ni. Kum 1988 ah phei kha chuan SaoPaolo city-ah Education Minister-in a awm ta nghe nghe.
Japan ramte khi maw, ka’n ti ve khanglang teh ang, kum 1906 leh1911 inkar khan an education hian an ram budget zaa 43 (%) lai an lohmang tawh a. Kum 1906 daih tawh khan Japan ramah
illiterate
anawm tawh lo zu ti a! Kum 1913 phei kha chuan
khawvela lehkhabu
 produce
hnem berte zing ami an ni tawh. Chunglai chuan Sapram lehU.S.A. aiin an
 produce
tam zawk daih, an ti. Indopui Pahnihnaah an tlawma, khawvel hmaah zak takin an awm a nih kha. Sipai chakna hmang chuankhawvel an hneh lo tih an hria. Mahse, technology/electronic lamahkhawvel chu an
dominate
leh ta der mai.
(phek hnihnaah chhunzawmna…)
BMCF INKHAWM PROGRAMME
1
st
November 2009Khawvel Sande Sikul ni a ni a, Hehun atan hian Mizo hnahthlak inkhawm dangte sawm niin,inkhawmpui anga hman a ni ang.BMCF Zaipawl Uniform Thar
BMCF Zaipawl chuan Uniformnalh tak mai a nei thar ta.
An Official Organ of The Bangalore Mizo AssociationRegistered Under Societies Act of Karnataka No. BLU-S188-2007-08 Date 7 May 2007
Vol XV Issue No. 30 Bangalore Mizo Association Pathianni Tin Chhuak Chanchinbu Date: 25
h
October 2009 Phek Khatna
BMA AW
 
 Editorial 
Kamram ngaina hnam
Tum khat deuh lai chu Mizonaupang leh thalaite zingahTiranga, Pan Parag, Sachin, etc.ei a lar hle mai a. Khap a niinngaimawh awm tak thil a lo ni a.Mizote hian hetiang ang thil, hnamchenbeh leh hmasawn lo te tihawmtawk lek ang chi thil tih hi kan uar thei riau mai a. Intihhmuh chi lohtak niin ka hria. Chanchinbuthenkhatah Mizoram chu mihring awm zat a zira cancer tamna ber ni tein an ziak a, a dik ngei ang. He natna kan tawrh tam ai mahchuan hnam puitling leh kan ramahnamdang te hian engtiangin ngemin hmuh ang tih hi a ni ka sawiduh. Gutkha lam chi (Goa, Pan Parag, etc) te hi Vai ah pawhrethei leh eitur tha neilo, kutdawh,hmunphiat, chhiahhlawh, etc tenan ei tlangpui. Lo chik chiah mahrawh u. Hetiang a nih avang hianilo ei ve a nih chuan miin anhmuhdan tur che chu, eitur thaneilo, rethei ah an ngai mai dawnche a ni. Hetiang ei hi kanhmeichhiate hian an ching em emleh nghal a. I sim ang u, thil thaloa ni. Hmuhsitawma awm theihnathil a ni.(phek khat ami chhunzawmna)
Mizoramah
natural resource
a awm lo kan ti a nih pawhin Educationlamah hian engtin nge, nangni kan Thalaite hmang hian, kan vel ramte kan
dominate
ve ang aw? kan ti a ni. In tana kan “Goal set” hi MizoramaCollege lecturer mai ni lo, nih vek pawhin JNU vela thawk pha chin ngat,scholar tak tak, Professor tak tak nihna hi a ni. A sang lutuk in ti em? He thuZiaktu tan hi chuan a sang lutuk, mahse nangni tan a sang lo tih hi ka puangduh a ni. Nge, “min va han hmusit ve, hei aia sang fe hi a sin nih kan tum”in lo ti der tawh zawk? Ka hriatnain a tlin chinah ka han cho ve khanglangche u a nih hi. Chutih hunah chuan, Seminar nikhuaah pawh ngaihruatnainthu in sawi tawh lovang a, in zirna atanga in thil hmuh chhuah ang khan thuin sawi tawh zawk ang a, in bulah mite’n thu sawi sual an hlau hle tawh ang.Chumi hunah zet chuan Tangka ni lovin, tharum pawh ni hek lovin, in
 Knowledge
(hriatna naran ni lo, thukna tel) ngei khan in
rule
tawh ang.Ropui tak a ni! Hnam inchimralna lo do nan pawh a tha zawk mai thei a ni.A, hei pawh hi lo sawiho leh phawt mai teh u.Tun,
 Knowledge Society
-ah hian
knowledge
neih a harsa lo, kan tih tawhkha. Amaherawhchu, in vanduai nge, in vannei? ka hre lo, in chennakhawvel hi a
competition
a sang tawh em mai a,
competitive world 
-ah incheng a ni tih hi in hre lo ang tih hi kan hlau a ni. Adam Smith chuan,
deprivation is the situation of a person not being able to appear in publicwithout shame”
a ti a ni [‘
deprivation’ tih hi ‘inchimralna’ tiin let lehchhin ila a thu nen khian a inrem riau lo maw?
]
.
Kan Mizo-puite zingaEnglish kan rawlh tam tlukin
 public
-ah kan ngampa tawk thei lo tlat maitehi maw! Ngaihtuah chian a tul. Min chimraltu eng emaw hi a awm sa rengte hi a ni hial lo maw? English-te hian tawng tam rawh u, a tha, Bangalore-alehkha zir ve si, Saptawnga thu sawi hlei thei lote hian Mizoramah inchhuak ang e. BMCF, BMA leh MSA nih thulh hauh lovin hnamdangte hikawm tam ang u. An zia zir ila, Hindi leh Saptawng
 practice
tam bawk ila atangkai khawp ang. Hindi thiam turte hian in college ami Hindi tawnghmang theite hi kawm tam deuh teh u. Mahse, Mizo puipunnaah chuan, inthu sawi tum a fiah zawkna tur a nih lem loh chuan, English-te hi rawlh tamlutuk suh u, keini ang mimawl, zir sang ve ur si in nih si loh chuan. Nagmahni chhanah hian beiseina kan lo nei sang ve teh a sin. Zahna, timnaleh insitna tel map lova, India ram leh Ram dangah pawh, eng
 Platform
 pawh ni rawh se, in in-
express
ve theih hun kan va nghakhlel tak em! E,ngai teh u, ala thleng dawn chiang a ni. Tlangvalte u, in hmel emaw in taksa pianphung emaw thlir suh u, insit ngai bawk suh u. ‘Engti turin nge Mizo inih?’ tih hi thlir zawk fo ang che u. Nulate u, in pianin vai Nula pian a tluk lo deuh pawh a ni mahna. Tu’n kan hai lo, mahse kan iai mawlh lo che u. Inhma lak leh thil tih tumah tim miah lo ula, insit hek suh u. Development hi pian thiam leh hmel thatah a awm lo. Thinlung lamah zawk a ni e; chutiang bawkin lehkhathiam pawh a ni, rilru lamah. Mizo Puan, zahawm leh mawitak mai i han bih phei hi chuan i va mawi teh lul em! Nula, zakkha nei lo, ini ringawt mai pawh hi, uanpui tham a tling a sin! I Hnarbeh tel lo pawhhian i va mawi em! I ka (mouth) atanga i thaw rimte hi maw, hria em? tuisik rim a nam hiang mai a sin! ‘Bangalore-ah hian eng ti turin nge Mizo Nula inih’
tih hi erawh chu in zawt nawn fo bawk ang che. Zir sanna mai nilovin, thiamnain kan ram leh hnam humhalh i tum ang u.
[He thu fahrahte hi, kan Mizo Nulate M.Sc. (Home Science) zir tur, Dt. 18-10-2009-a kan Ina lo kal, Admission an lo pek theih loh avanga kangaihtuahna vak vel, chauh-thu-barawh tak meuh a nih hi. A rethei zawkin,“In College-ah kan lo kal ve ang e, Pawisa chu in tih ang ang ni rawh se,”kan tih pawha, min han admit thei tlat lo mai hi a tlawm thlak ka ti lo thei loa ni. Jubilee hma khan he thu hi hria ilang chuan, hlim takin Security-ahkhan ka tang hauh lovang le!]
Editor 
Mâdawnga Hauhnâr 
Joint Editors
Samuel Lalrozâma Hmar Sawmteii Khawlhring
Contributors
Hminga PachuauC. Zairemsiama
Circulation Managers
Isaac BeingachhaB. Lalthakimi
BMA AW lak man:
Thla khat-Rs.20Thla thum-Rs.50Thla ruk-Rs.90Thla sawmpahnih-Rs.180
 E-mail:
bmanews@gmail.com
Website:
www.bangaloremizo.info
I mobile-ah khan
JOIN BloreMizo
tihtype la,
567678
ah thawn rawh.Bangalore Mizote tana Hriattirna leh
Vol XV Issue No. 30 Bangalore Mizo Association Pathianni Tin Chhuak Chanchinbu Date: 25
th
October 2009 Phek Hnihna
 
A lehlamah erawh chuan
Computer Operating System Thar – Windows 7:
MicrosoftCompany chuan Operating system thar a siam leh ta a. Tum khatBMA Aw ah hian kan rawn tarlan tawh kha. Vista chu kan hriatangin mi thenkhatin hman nuam ti mahse, that tawklohna tam tak a nei. Chumi thlak tur chuan operating system dang an siam lehta ngat ngat a, Windows 7 an tih chu hman theihin peihfel a lo nita. He system tharah hian Photo library awlsam takin a siam theiha, keyboard atang lo pawhin screen atangin (iPod ang mai hian) akhawih vel theih dawn a ni. Zooming te pawh awlsam takin a tihtheih. Memory a duh tam deuh thung. Tin, 32-bit ni lovin 64-bitoperating system a ni thung ang. Vawikhata application hmangteuh thin tan pawh desktop lama ti nuai lovin awlsam takintaskbar-ah a dahkhawm theih ani. System chhuak thar hi hmanzel a chakawm thin a, chutih rualin thil thar apianga zuan kaizung zung hi a tha lutuk chuang lo.
Air Polution:
Hong Kong chu Environmental ProtectionDepartment chuan lung leh thawkna lam thatlohna thleng nasathei turin khawpin Pollution a nasa an ti. Meikhu leh chum chhahinpawlh (smog) chu nasa takin khawpui chungah a awm a, chuchu thli a tlem avangin a darh mai thei bawk silova ni. Hei hianair pollution chu nasa takin a ti tam a, a tehnaa teha 174 pel hialinhe pollution hi a nasa a ni. A dan pangaiah chuan 101 a pelh tawhchuan Lung leh Thawkna lama harsatna neite tan chuan pawnachhuah pawh a hlauhawm tham a ni.
Chhungkua an Pawimawh:
Mihring leh ransa te hianchhungkua kan ngai pawimawhin, chhungkaw nun lehchhungkaw inhmangaihna te kan nei bik em em a. Mahse,mihringah chauh a lo ni hauh lo, thlai te pawh hian hetiangchhungkaw inkungkaihna hi an lo nei ve reng mai. University of Delaware a Harsh Bais leh a thawhpui te chuan nasa takin an zir a, kum thum chhung thlai chi hrang 3000 an zir a ni. An zir chiannaah chuan Antam (Mustard) lam chi pakhat
 Arabidopsisthaliana
an tih, thlai lam zir mite chuan ‘model organism’ an tihhial, enchhin nana an lo hman thin chuan ama chi atanga lo totharte chu a tibuai lovin a bula thlai dang tote chu a el ran niin anhmuchhuak. Tin, kum 2007 ah pawh khan Canada mithiam techuan thlai te hian anmahni atanga lo to chhuakte chu an hre hlea ni an ti bawk. An bulah thlai dang an to chuan nasa takin zungan kaiha an bul hnai vela tui leh an mamawh ang chi chu lak vek an tum thin a ni. Ama’rawhchu, an mahni chi atanga lo to te an bulah an awm chuan an zung an kaih tlem a, tin, chu’ng lo to vete chu dim takin an than pui thin tih an lo hmuchhuak a ni. Baischuan, ‘hetiang thlai bulah thlai dang kan chin chuan an thangmuang hle zawk thin a ni’ a ti.
Lirnghing:
Lirnghing hi khaw awmdan tur sawi lawk angin asawi lawk ve theihloh tluk a ni a. Mahse mithiamte chuanlirnghing nasa tak Los Angeles bul vela lo awm thin te an lo zir atangin kum 150 danah nasa takin alo nghing thin tih an sawi a.Los Angeles khu San Andreas tlangdungin a zawm a ni a, kum1857 khan 7.5 magnitude hialin a lo nghing tawh a. Tunah hian loawm leh mai turin an ngai a ni.Mithiam ten lirnghing lo awm leh tur chu nasa tak a ni ang an ti.
MIZORAM CHANCHINTHAR ## YMA General Conference 2009
Darlawn khuaa hman zawh takah, rorel palai 1152 zet kalkhawm chuan nakum2010 chu ‘Khawtlang Nun Siamthat’kumah puan nise tiin an rel. Tin, kuttling lova sum lakluh thatloh zia uar zawka inzirtir nise tiin an rel bawk.Sawrkar leh Khawtlang ina tihtur tamtak he an rorelnaah hian an passed bawk a ni. Pu R. Lalngheta, FinancialSecretary chuan report a pe a. Kum2008-2009 chhungin Rs. 65,67,172hmuh a ni a, Rs. 58,45,253 hman niin,mi tanpui nan Rs. 2,79,134 hman a nitih a tarlang. YMA Branch zawngzawng atangin report a lut kim a. YMABranch awm zawng zawng 772-ahYMA Member 3,53,494 a ni a. Hetahhian Mipa - 2,12,874 niin, Hmeichhia – 1,40,620 an awm a ni. CYMAPresident thar atan Pu Lalchungnunga,Ramhlun North chu thlan a ni. NakumGeneral Conference mun tur chuLunglei a ni dawn a ni.
## Muster Roll
te chu Chief Minister chuan 6
th
Pay hman a nih dawn avanginMizoram sawrkar chuan an hamthatnaturin hma a la dawn tih a sawi. Hetianghian an hlawh tihpun dan tur ruahman ani. Skilled I – Rs.235 (a hlui Rs 183),Skilled II Rs.184 (a hlui Rs.143),Semi Skilled – Rs.148 (a hlui Rs.115),Un-Skilled – Rs.132 (a hlui Rs.103)
## Sawrkar hnathawk ban tawh
mi51 an ni. March ‘09 – Sept ’09 chhungaan hna atanga ban takte hi an hna anthawh thatloh avanga ban ani deuh vek a. Mi 45 te chu Health Department athawkte an ni. Tin, hemi chhungatransfer mi 1418 zinga mi 348 te chuHealth Dept. ami te bawk an ni.Sawrkar hnathawk transfer te hi achhanah ‘normal transfer’ tih an ni.##
Chief Minister Lal Thanhawla
chuan, “Krismas leh kumthar a hnaitawh si a, kan rinawm tawk loh thinavangin a hmanna tur dik takah hman a
V
 
ol XV Issue No. 30 Bangalore Mizo Association Pathianni Tin Chhuak Chanchinbu Date: 25
th
October 2009 Phek Thumna
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...