Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
0Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΡΑΙΟΣ

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΡΑΙΟΣ

Ratings: (0)|Views: 1 |Likes:
ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ
ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ

More info:

Published by: ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ on Apr 10, 2014
Copyright:Traditional Copyright: All rights reserved

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/10/2014

pdf

text

original

 
ΣΥΝΕΔΡΙΟ
 
ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΡΑΙΟΣ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, ΦΡΑΝΣΙΣΚΟ ΝΤΕ ΜΙΡΑΝΤΑ
 -
η Ελληνική Σκέψη στην Αυτοθέσμιση των Κοινωνιών, τον Διαφωτισμό και την Γνώση
 
ΑΞΟΝΑΣ ΙΙ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΣΤΟΝ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟ
,
ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ,
 
ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΓΝΩΣΗ
 
www.academy.edu.gr
Διαφωτισμός και ονοματοδοσία στον ελληνικό κόσμο
 
ΣΩΤΗΡΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
, Υποψ. Διδάκτωρ του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Ελλάδα
1. Εισαγωγή
 «
ρχ 
 ὴ
 
παιδε
σεως
 ἡ
 
τ
 ν
 νομ
των
π
ί 
σκεψις», σύμφωνα με τον Επίκτητο και σε μια τέτοια επίσκεψη θα προβούμε, με σημείο αναφοράς στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό και τις συνακόλουθες αλλαγές που συντελέ-στηκαν συνετελέσθησαν στην ονοματοδοσία. Προηγουμένως όμως, θεωρούμε απαραίτητη την επίσκεψη του ίδιου του ονόματος. Στην
Οδύσσεια
 
ο Αλκί- νοος θεωρεί αυτονόητη την ύπαρξη του ονόματος καθώς κανείς δεν είναι ανώνυμος
1
. Στον
 Αγαμέμνονα
ο χορός συνδέει παρετυμολογικά, παρά ετυμολογικά, το όνομα της Ελένης, με τα δεινά που προκάλεσε η πα- νέμορφη γυναίκα
2
. Το ίδιο το όνομα Ελένη λειτουργεί ως κάτοπτρο ζητημάτων που χρήζουν επισημάνσεως: πρόκειται για ένα όνομα αρχαίο ελληνικό, που υιοθετημένο από την εκκλησιαστική παράδοση ταυτίστηκε σε μεγάλο βαθμό μαζί της. Κατ’ αυτό τον τρόπο, το όνομα επιβίωσε στους αιώνες που ακολούθησαν την επικράτηση του χριστιανισμού, όταν το πλείστα των αρχαίων Ελλήνων ανθρωπωνύμια εξοβελίσθηκαν από το ονοματολόγιο των χριστιανών, ως συνακόλουθο εξάρτημα της αρχαίας θρησκείας.
 
 Όπως φαίνεται και μέσα από το ομηρικό απόσπασμα, το όνομα καθορίζει το άτομο προσφέροντάς του ουσι-αστικά την ταυτότητα και την υπόστασή του
3
. Το γεγονός πως στο λόγο του Δημοσθένη
 Πρ
ὸ 
ς Βοιωτόν.  Περ
ὶ 
 
το
ῦ 
 
Ὀ 
νόματος,
αναφύεται για πρώτη φορά ζήτημα νομικής προστασίας και κατοχυρώσεως το υ ονόμα-τος, επιβεβαιώνει την ηθική αξία και κυρίως τον λειτουργικό ρόλο του σε μια ευνομούμενη πολιτεία
4
.
Ως εκ τούτου, η ιστορική γλωσσολογία αποτελεί, πέρα από αυτόνομο κλάδο της γλωσσολογίας, μία από τις πλέον ενδιαφέρουσες διακλαδώσεις της Επιστήμης της Κλειούς, εφόσον η αλλαγή στη γλώσσα θεωρείται βαρόμετρο άλλων φαινομένων ιστορικής αλλαγής
5
.
Σημειωτέον, πως, καθώς τα επώνυμα
 
καθιερώθηκαν μόνο μετά την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, με το Βασιλικό Διάταγμα «περ
ὶ 
 
τ
 ῆ
ς
ρμοδιότητος τ
 ν Νομαρχ 
 ν κα
ὶ 
 
περ
ὶ 
 
της κατά Νομαρχίας υπηρεσίας» του
1833
6
, κατά την προηγούμενη περίοδο τα βαφτιστικά ονόματα ήταν εκείνα
 
που βασικά προσδιόριζαν το πρόσωπο, ενώ τα επίθετα ή τα παρωνύμια λειτουργούσαν μάλλον βοηθητικά
7
.
2. «Τ
 ν
γίων
 νδρ
 ν τ
 ν
ρετ
 ῇ
 
διαλαμψάντων» προσηγορίαι
 «
Μ
 ὴ
 
τοίνυν
 
μηδ
 ν
 
 ἡ
με
 ῖ 
ς
 
τ
ς
 
τυχούσας
 
προσηγορίας
 
πιτίθωμεν
 
το
 ῖ 
ς
 
παισίν
,
μηδ
 
τ
 ν
 
πάππων
,
κα
ὶ 
 
τ
 ν
 
πιπάππων
,
κα
ὶ 
 
τ
 ν
 
πρ
ς
 
γένος
 
διαφερόντων
 
τ
ς
 
 νομασίας
 
α
το
 ῖ 
ς
 
χαριζώμεθα
,
λλ 
 
τ
 ν
 
γίων
 
 νδρ
 ν
 
τ
 ν
 
ρετ
 ῇ
 
διαλαμψάντων
,
τ
 ν
 
πολλήν
 
παρρησίαν
 
πρ
ς
 
τ
 ν
 
Θε
 ν
 
σχηκότων
»,
συνιστούσε
 
ο
 
Ιωάννης
 
ο
 
Χρυσόστομος
 
στους
 
χριστιανούς
,
τον
 
τέταρτο
 
αιώνα
8
.
Κατ’ αυτό τον
 
τρόπο η ελληνική ο νοματοθεσία έδωσε τη θέση της στην εκκλησιαστική, η οποία εξελίχθηκε σε καθεστώς στον ελληνικό χώρο
9
. Δεν εξαφανίστη-καν εντελώς τα αρχαία ελληνικά ονόματα, αλλά η περιορισμένη παρουσία τους, αποτελούσε την επιβεβαίω-ση του κανόνα
.
Το παιδί, επομένως, λάμβανε το όνομα του Αγίου, ώστε να τελεί υπό την προστασία του και να φωτίζεται από τη χάρη του
. Σε εποχές όπου η νοσηρότητα ήταν μεγαλύτερη, και κομπογιαννίτες ευαγγελίζονταν θαυματουργές θεραπείες και μοσχοπουλούσαν μαντζούνια, με ενίοτε μοιραία κατάληξη, η εξάρτηση από τους προστάτες και θεραπευτές Αγίους ήταν ακόμα μεγαλύτερη και τα ταξίματα τρόπος ζωής
. Ως εκ τού-του δεν είναι σπάνιο και το φαινόμενο αναζήτησης εκκλησιαστικής εορτής
, 
για ονόματα ερανισμένα από άλλες πηγές
.
Τέτοια πηγή είναι και η Αρχαία Ελλάδα, της οποίας οι θεοί, οι ήρωες και οι σοφοί μεταβλήθηκαν σε Αγίους, με εκκλησία και ημέρα επιτελέσεως μνήμης. Στο έργο του
 Περ
ὶ 
 
Ἡ 
 ρώων, Στρατηγ
ῶ 
ν, Φιλοσόφων,
γίων κα
ὶ 
 
ἄ 
 λλων
ὀ 
νομαστ 
ῶ 
ν
ἀ 
νθρώπων,
ὁ 
πο
ῦ 
 
ἐ 
 βγήκασιν
ἀ 
π 
ὸ 
 
τ 
ὸ 
 
νησ 
ὶ 
 
τ 
ῆ 
ς Κύπρου,
ο Νεόφυτος Ραδινός μνημονεύει
171
 
 
ΣΥΝΕΔΡΙΟ
 
ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΡΑΙΟΣ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, ΦΡΑΝΣΙΣΚΟ ΝΤΕ ΜΙΡΑΝΤΑ
 -
η Ελληνική Σκέψη στην Αυτοθέσμιση των Κοινωνιών, τον Διαφωτισμό και την Γνώση
 
ΑΞΟΝΑΣ ΙΙ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΣΤΟΝ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟ
,
ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ,
 
ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΓΝΩΣΗ
 
www.academy.edu.gr
ανάμεσα στους αγίους και τους εξής: Αλέξανδρο, Αριστίωνα, Αρκάδιο, Αριστόβουλο, Ιππόλυτο, Νέστωρα και Νικάνωρα
.
Άλλος παράγων σύνδεσης της ονοματοδοσίας με την εκκλησιαστική παράδοση ήταν και εξακολουθεί να είναι η ύπαρξη των τοπικών ή πολιούχων Αγίων
. Άλλωστε, τα ονόματα Ιωάννης, Μαρία, Άννα και τα πα-ράγωγά τους είναι προσφιλέστατα στον ελληνικό χώρο, παρά τις εβραϊκές ρίζες του. Είναι προφανές, δηλα-δή, πως το χριστιανικό περίβλημα υπερτερεί σε σημασία της προελεύσεως
.
Στον ελληνικό χώρο το καθεστώς της θρησκευτικής ονοματοθεσίας, σύμφυτο θα λέγαμε με το Βυζαντινό πολιτισμό, διερράγη μόνο με την είσοδο στους Νέους Χρόνους και το ν
 
σύμφυτο με αυτούς Διαφωτισμό
.
Θα έγραφε ο Παπαζαφειρόπουλος στα 1887: «Ο
 
προ πολλο
 
δ
 
λαμβάνονται κα
ὶ 
 
ρχα
 ῖ 
α
λληνικ 
 
 νόματα,
 ν
 
πρ
 
το
 1821
σεβ
ς
θεωρε
 ῖ 
το ν
 
φέρ
 ῃ
 
τ
ὶ 
ς
 νομα
ρχαίου
λληνος, κα
ὶ 
 
κ τούτου σπανιώ-τατα
παντ
 
π
ὶ 
 
τουρκοκρατίας τοιο
τον»
. Στην Ευρώπη από την άλλη, η ″ανακάλυψη″ των αρχαίων ελ-ληνικών ονομάτων είχε συντελεστεί ήδη από τον 15
ο
 
αιώνα, ως αποτέλεσμα των τάσεων της Αναγέννησης. 3. Αρχαία Ελλάδα
 –
Ευρώπη
 –
 Έλληνες: Μια σημαίνουσα τριλογία
 
Στην Ευρώπη, η επανεμφάνιση των αρχαίων ελληνικών και των λατινικών ονομάτων υπήρξε καταρχήν κατ’ αρχάς φαινόμενο της ιταλικής Αναγέννησης και προνόμιο ή γνώρισμα των ανωτέρων κοινωνικών τάξεων. Στο κατώφλι του 15
ου
 
αιώνα
, 
τα ονόματα Αγαμέμνων, Μινέρβα, Ολυμπία, Κασσάνδρα, Αινείας, Αριστοτέ-λης, Ηρακλής, Καίσαρ, Ρωμύλος, Αλέξανδρος και Αννίβας παρουσιάστηκαν ξανά στην ιταλική ανθρωπω- νυμία. Ωστόσο η παρουσία αυτή κατέστη επιβλητική μόνο στα μέσα του 19
ου
 
αιώνα.
 
Το φαινόμενο της αρχαίας ελληνικής ονοματοδοσίας εξελίχθηκε μαζί με τις άλλες αναγεννησιακές τάσεις και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες: στη Γαλλία, στη Βρετανία και στην Ολλανδία, όπου τρανό παράδειγμα α-ποτελεί ο
Gerrit Gerritszoon (1466-
1536), ο γνωστός μας
Desiderius Erasmus Roterdamus
ή πιο απλά Έρα-σμος. Ο
Johannes Hausschein (1482-
1531) έγινε Οικολαμπάδιος και ο συνεργάτης του Λούθηρου
Philipp Schwarzerde (1497-
1560) μεταφράστηκε σε Μελάγχθων
. Σημειωτέα είναι και η υιοθέτηση ενός αρχαίου ελληνικού ονόματος, μαζί με το βαπτιστικό
.
Οι αναγεννησιακές καταβολές του φαινομένου είναι απόλυτα κατανοητές, αν αναλογιστούμε τη στροφή των λογίων της Αναγέννησης και του Ουμανισμού στην αρχαιότητα για την εύρεση προτύπων διανόησης
.
Στη Γαλλία αποφασιστικό ρόλο στην καλλιέργεια της αρχαίας ελληνικής παιδείας διαδραμάτισαν, τον 16
ο
 
αιώνα, ο Έρασμος, ο
Guillaume Bud 
é και ο
Zack Amyot
. Στο Παρίσι ήταν που ο Έρασμος διατύπωσε, στα 1501, τις απόψεις του για την υπεροχή της ελληνικής παιδείας έναντι της λατινικής, εξηγώντας πως «στους Λατίνους συγγραφείς δεν α νακαλύπτεις παρά ρυάκια και ρηχές λίμνες, ενώ στους Έλληνες χρυσόρρυτες πηγές και χρυσά ποτάμια»
.
Κατά τον 17
ο
 
και τον 18
ο
 
αιώνα οι εκπρόσωποι του Διαφωτισμού, κήρυκες του ορθού λόγου και πολέμιοι της θρησκοληψίας, προέβαλαν τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό ως πρότυπο κοσμικού πολιτισμού
, 
απελευθε-ρωμένου από τα θέσφατα της Βίβλου και τους Έλληνες ως εκείνους που πρώτοι
 
ανακάλυψαν το πνεύμα και χαλιναγώγησαν το παράλογο
.
Στην Αρχαία Ελλάδα έστρεψαν το βλέμμα και οι αστοί ηγέτες της Γαλλικ ής Επανάστασης για να ερανι-στούν πρότυπα ήθους (σεμνότητα) και διοίκησης (Σπάρτη) αλλά και ονόματα
.
Ο 19
ος
 
αιώνας βρήκε την Ευρώπη έτοιμη να μετουσιώσει σε πολιτισμό και πολιτική πράξη την ελληνική κληρονομιά της και τους Έλληνες να δρέπουν, κατά την Επανάσταση, ως αντίδωρο της προσφοράς τους ίσως, το φιλελληνισμό
. Λάμβαναν όμως οι Έλληνες και την απογοήτευση
 
ή και την περιφρόνηση για την κατάσταση στην οποία εξέπεσαν. Οι ιδέες, η παιδεία, ο θαυμασμός και η περιφρόνηση, όλα εξ Εσπερίας εκπορευόμενα, δημιούργησαν μια συνισταμένη που οδήγησε στο νεοελληνικό διαφωτισμό και στη συνακό-λουθη ελληνική αρχαιωνυμία. 4. Διαφωτισμός και Ιστορία Σύμφωνα με τον Πασχάλη Κιτρομηλίδη, κατά το διάστημα 1750
-
1800 «η ελληνική συνείδηση, με τη στάθ-μιση του κανονιστικού της περιεχομένου και την κριτική αποτίμηση του κοινωνικού της περιβάλλοντος, υπό το φως των ιδεών του Διαφωτισμού, επιτέλεσε τη μετάβαση από το στάδιο της παράδοσης σε εκείνο της  νεωτερικότητας»
. 172
 
 
ΣΥΝΕΔΡΙΟ
 
ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΡΑΙΟΣ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, ΦΡΑΝΣΙΣΚΟ ΝΤΕ ΜΙΡΑΝΤΑ
 -
η Ελληνική Σκέψη στην Αυτοθέσμιση των Κοινωνιών, τον Διαφωτισμό και την Γνώση
 
ΑΞΟΝΑΣ ΙΙ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΣΤΟΝ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟ
,
ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ,
 
ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΓΝΩΣΗ
 
www.academy.edu.gr
Μια τέτοια μετάβαση συντελέστηκε και
 
στο επίπ
ε
δο των ονομάτων. Κατ’ αυτό τον τρόπο, πλάι στα παρα-δοσιακά ονόματα, τα ερανισμένα από την εκκλησιαστική παράδοση, εμφανίστηκαν και ονόματα ερανισμένα από το αρχαιοελληνικό παρελθόν. Υπήρξαν τα ονόματα τα βαφτιστικά, μία έκφραση ή ένα εργαλείο της
 
«κατάκτησης του κόσμου της ιστορίας», η οποία αποτελούσε ουσιώδη συνιστώσα της πνευματικής εμπειρί-ας του Διαφωτισμού
. Στο πλαίσιο του Διαφωτισμού οι Έλληνες άρχισαν να ανακαλύπτουν τους ιστορικούς τους δεσμούς και να επιζητούν την επανασύνδεσή τους με το
 
αρχαίο τους παρελθόν. Μέσα από την μελέτη της ιστορίας ανακάλυψαν και τα ονόματα των μακρυνών εκείνων προγόνων, που με τον πολιτισμό τους κα-τέκτησαν την οικουμένη. Η αίσθηση της συνέχειας αποζητούσε τρόπους έκφρασης, τεκμήρια ουσιαστικά, πέρα από την επίγνωση του γεγονότος ότι οι Νεοέλληνες ζούσαν στον ίδιο χώρο και μιλούσαν την ίδια γλώσσα με τους αρχαίους
. Το καινούριο έπρεπε να προβληθεί ως οικείο, ο θρύλος να ταυτιστεί με το παρελθόν
. Η σφυρηλάτηση της νε-οελληνικής συνείδησης περνούσε μέσα από την αναβίωση του αρχαιοελληνικού παρελθόντος και την ενερ-γητική έκφραση της συνέχειας. Η ίδια η αναβίωση του αρχαιοελληνικού πνεύματος προϋπέθετε την απαγκί-στρωση από το θρησκευτικό παρελθόν, γεγονός που θα επέτρεπε στην έκφραση και την σκέψη να κινηθούν με ενάργεια σε νεωτερικές ατραπούς. Δια της φοιτήσεως σε ευρωπαϊκά πανεπιστήμια αλλά και σε πρότυπα εκπαιδευτήρια στον ελληνικό χώρο
, 
οι  Έλληνες γίνονταν κοινωνοί των ιδεών του Διαφωτισμού
. Γράφοντας για την Ελλάδα στο μεταίχμιο δύο αιώνων (18
ος
-19
ος
), ο Γάλλος περιηγητής
François Pouqueville
θα σημείωνε την ύπαρξη Ελλήνων «σοφών διαπρεπών» και πολλών Ελλήνων που «μιλάνε αρχαία ελ λ ηνικά όπως στα ένδοξα χρόνια της Αθήνας», πα-ραβάλλοντας με την αμάθεια των προηγούμενων χρόνων
. Στα σχολεία η Ιστορία διεκδικούσε τη θέση της πλάι στην
Οκτώηχο
 
και το
Ψαλτήρι
, ώστε οι Έλληνες να αρχίσουν «νέαν ζωήν»
. Καθώς η ιστορία συνέδεε το παρόν με το παρελθόν και καθώς οι κοινωνοί της ιστορικής γνώσης πίστευαν ολοένα και περισσότερο στη σύνδεση αυτή, η επιβεβαίωση της τελευταίας ήταν το φυσικό επακόλουθο. Το όχημα για την επιβεβαί-ωση ήταν η μίμηση, η οποία αναζήτησε ποικίλους διαύλους. Η αλλαγή στην ονοματολογία ήταν ένας τέτοιος δίαυλος. Το γεγονός πως το παιδί θα λάμβανε το όνομα του θεού ή του ήρωα, της θεάς ή της μούσας δεν σήμαινε απλά τη συγγένεια αλλά υποδήλωνε παράλληλα τη σφοδρή επιθυμία εκδήλωσης των αρετών των προγόνων. Η μελέτη της ιστορίας θεωρήθηκε εργαλείο αγω-γής των πολιτών και η πολύμορφη ένταξη ψηφίδων ιστορίας στο καθημερινό γίγνεσθαι ακολούθησε. Και
 
έτσι, οι Έλληνες, που στην πλειονότητά τους αγνοούσαν, στα 1700 και τα ονόματα ακόμα των επιφανών προγόνων τους, ένα αιώνα αργότερα έδιναν στα παιδιά τους τα ονόματα αυτά με την ελπίδα να καταστούν άξιοι απόγονοί τους. Κατά την περίοδο 1800
-
1820 το πλήθος
 
των αρχαιογνωστικών πηγώ ν και των ιστοριών που έκανε την εμφάνισή του στον ελληνικό κόσμο παγίωσε τη συναίσθηση της συνέχειας
.
Κι όμως, παρά τους αδιαμφισβήτητους δεσμούς των νέων Ελλήνων με τους αρχαίους προγόνους, παρά την αναγόρευση της Ελλάδας σε κοιτίδα του ευρωπαϊκού πολιτισμού, σεβαστή μερίδα των ξένων περιηγητών εξακολουθούσε να κατηγορεί τους νέους Έλληνες για βαρβαρότητα και εκφυλισμό
, ενώ και η εικόνα του
«bon Turc
» ήταν από τον 18
ο
 
αιώνα δημοφιλής
. Οίκτιραν, οι Ευρωπαίοι τους Έλληνες, διότι εν πολλοίς αγνοούσαν το αρχαίο τους παρελθόν. Ήταν οι κάτοικοι του χώρου που άλλοτε ήκμαζε ο πολιτισμός, ένας λαός που απώλεσε την ιστορική του μνήμη
. Ακόμα και φιλέλληνες όπως ο Λόρδος
Byron
δεν έκρυβαν τη θλίψη τους για την κατάντια
. Ωστόσο, αντιμέτωποι με την απαξίωση ή και τις προσβολές των Ευρωπαίων οι κατηγορούμενοι αντέδρασαν δυναμικά. Το 1814, ο συγγραφέας της
πολογίας
Ἱ 
στορικοκριτικ 
ῆ 
ς 
 
μνημό- νευσε αρχαίους, βυζαντινούς και μεταγενέστερους Έλληνες που προσέφεραν τα μέγιστα στη διανόηση «δι
 
 ν
 
συντριφθ
σι τ
 
πληκτικ 
 
πιχειρήματα το
 
ββ
…·
φ’ ο
 
στηριζόμενος ε
ἰ 
ς
θεμελίωτα στηλιτεύμα-τα, κα
ὶ 
 
πάντη
 νίσχυρα, φανερώνει τ
 ν
αυτόν του
μουσον κα
ὶ 
 
παίδευτον πρ
ς τ
 
τ
 ῆ
ς
στορίας»
. Στα 1869, δε, ο Κωνσταντίνος Σάθας κατέγραψε με αποστροφή θέσεις, που στα τέλη του δεκάτου ογδόου αιώνα είχε διατυπώσει ο
Pauw
στα 1787
-1788
.
Ενώ πολλοί περιηγητές περιέγραφαν μετά βδελυγμίας το σκέλεθρο της άλλοτε λαμπρής Ελλάδος, το ίδιο το ελληνικό γένος θεμελίωνε στις κολυμβήθρες τον αντίλογό του. Ερανιζόμενο τα ονόματα της πλειάδος των θεών, των σοφών και των ηρώων της ένδοξης αρχαιότητος το άδοξο εκπεπτωκώς
 
έθνος ήλπιζε να αποκατα-στήσει τους διαρρηγμένους δεσμούς του με εκείνους. Σαν να αισθανόταν ο καθένας ξεχωριστά πως έπρεπε  να συμμετάσχει σε μια αποστολή εθνική αναβίωσης ή ανακαίνισης. Αυτή η συμμετοχή θα μπορούσε να λο-γιστεί και ως κολυμβήθρα του Σιλωάμ για τον περιβόητο εκφυλισμό στους αιώνες της δουλείας. Άλλωστε, πρέπει να τονιστεί, πως γι’ αυτό τον ξεπεσμό δεν ήταν απολύτως υπεύθυνοι οι Έλληνες, αλλά ήταν η έκ-πτωση αυτή αναπόφευκτη συνέπεια της ζοφερής και οπωσδήποτε παράνομης
 –
όπως εξηγούσαν οι ίδιοι οι
173
 

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->