Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
3Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Najstariji Rudnik u Evropi

Najstariji Rudnik u Evropi

Ratings: (0)|Views: 259|Likes:
Published by DjurovicNenad

More info:

Categories:Types, Research, History
Published by: DjurovicNenad on Oct 29, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/28/2013

pdf

text

original

 
 Najstariji rudnik u EvropiIskopavanjima na arheolo{kim lokalitetema Belovode i Belolice nedaleko od Petrovca naMlavi dokazano je da je Vinc(anska kultura od samog svog poc(etka sredinom petogmilenijuma pre na{e ere poznavala obradu metala, {to c'e za posledicu imati revizijudosada{njih predstava o ra?anju civilizacijePREDMETI SA NALAZI[TA BELOVODE STARI 7000 GODINA:Askos (ritualna posuda),...Za ovu godinu zavr{ena su arheolo{ka iskopavanja velikog vinc(anskog naselja nalokalitetu Belovode u ataru sela Veliko Leole kod Petrovca na Mlavi, kao i preliminarnaistra`ivanja tek otkrivenog praistorijskog rudnika bakra na lokalitetu Belolice (FacaBjelji) u selu @drelu, desetak kilometara istoc(no od Belovoda. Prvi dostupni rezultatiovih istra`ivanja su spektakularni. Po njima, Balkan je kolevka evropske metalurgije,Vinc(anska kultura je autohtona i prva evropska kultura koja je poznavala obradu metala,a datiranje poc(etaka metalne kulture pomera se u pro{lost za najmanje hiljadu i pogodina....pehar PRAISTORIJSKI METROPOLIS: Sve je poc(elo pedesetih godina XX veka, kada jearheolog amater Nikola Krstic', nastavnik fizic(kog vaspitanja u Osnovnoj {koli uPetrovcu, biciklom obilazio Homolje i tokom deset godina istra`ivanja uredno upisao iopisao 187 arheolo{kih lokaliteta na koja je nai{ao. Me?u njima se nalazio i lokalitetBelovode, 2 km zapadno od sela Veliko Laole, u nizini izme?u reka Busur i Mlava. Tu, unjivama u okolini jednog izvora, Krstic' je prona{ao kremena sec(iva, komade
 
ornamentisane keramike i male skulpture, na osnovu c(ega je lokalitet znalac(kiokarakterisao kao najbogatije arheolo{ko nalazi{te u dolini Mlave.Lokalitet je arheolo{ki registrovan 1988, a 1994. godine su arheolozi Du{an [ljivar iz Narodnog muzeja u Beogradu i Dragan Jacanovic' iz Narodnog muzeja u Po`arevcu uokviru projekta "Neolit u dolini Velike Morave i basenu Mlave" tragom Krstic'evih bele{ki krenuli u preliminarnu sonda`u terena. Pre poc(etka realizacije ovog projekta naarheolo{koj mapi Srbije prostor Homolja pretstavljao je belu mrlju, bez ijednogneolitskog naselja. Istra`ivanja su pokazala da je naselje Belovode osnovano oko 5500godina p.n.e, da dakle pripada najstarijem periodu Vinc(anske kulture poznatom kao period Vinc(a-Tordo{, da je izgorelo oko 4500. g.p.n.e, i da je u pitanju jedno odnajvec'ih dosad poznatih naselja iz tog perioda. "Belovode su za Vinc(ansku civilizacijumetropola poput danas Njujorka ili Pariza", pric(a za "Vreme" Dragan Jacanovic'. "Doovog otkric'a za velika neolitska naselja smatrana su ona koja su se rasprostirala na povr{ini od oko 20 hektara, dok se vec'ina naselja prostirala na 5-10 hektara. Belovode sunaselje od 100 hektara koje je u zavr{noj fazi imalo 700-800 kuc'a. Takvih naselja nemamnogo. Belevode, zajedno sa Konju{nicom u Vite`evu i Ploc(nikom kod Prokuplja moguse smatrati evropskim metropolama petog milenijuma p.n.e."Dr Borislav Jovanovic' iz arheolo{kog instituta u Beogradu, ekspert za arheometalurgiju ic(ovek koji je sedamdesetih godina otkrio i istra`io doskora najstariji poznati rudnik Rudna glava kod Majdanpeka (datiran na oko 5000. g.p.n.e), nagovestio je [ljivaru iJacanovic'u moguc'nost da u okviru vinc(anskih naselja u tom kraju mogu da prona?usitne grumenc(ic'e ruda bakra – malahita i azurita. Tako je ranije na lokalitetima Divostini Selevac iz istog perioda, na povr{ini od 2500 m2 na?eno 110 arheometalur{kih uzorakaovih ruda, od kojih 90% nije prelazilo velic(inu mm3, pa se na osnovu njih ni{ta nijemoglo zakljuc(iti o eventualnoj metalur{koj obradi. U Belovodama je situacija bila potpuno drugac(ija. "Vec' posle tri-c(etiri dana radnici na iskopavanju su nas u {ali pitalida nisu Vinc(anci mo`da prskali vinovu lozu, jer su nai{li na plavi kamen", ka`eJacanovic'. Na povr{ini od samo 250 m2 prona?eno je na hiljade uzoraka rude, od kojihsu neki te`ili i preko jednog kilograma. Pokazalo se da je u pitanju ruda sa visokim procentom bakra, ali bila je oc(igledna i jo{ jedna c(injenica – uzorci su predstavljalizapravo {ljaku, bakarnu rudu iz koje je bakar najpre bio izvuc(en termic(kom obradom.To je znac(ilo da su stanovnici Belovoda znali kako da liju bakar, da je Vinc(anskakultura od svojih poc(etaka poznavala tajnu metalurgije i da je Vinc(a – definitivno prvametalna kultura Evrope, a mo`da i u svetu.ISKOPAVANJE: Du{an [ljivar iznad praistorijske pec'i NAJSTARIJI RUDNIK : Posle ovog otkric'a nametalo se logic(no pitanje odakle jedono{ena ruda u Belovode. Jedini poznati praistorijski rudnik u okolini bio je pomenutilokalitet Rudna glava udaljen c(etrdesetak kilometara. Moglo se prihvatiti da su njegaeksploatisali i stanovnici Belovoda. "Me?utim, ja sam gajio nadu da postoji neko bli`ele`i{te bakra", ka`e Jacanovic', i nastavlja: "Zatra`io sam rezultate geolo{kih istra`ivanjacelog podruc(ja koja su osamdesetih godina obavljena za potrebe `elezare Sartid uSmederevu. Tada su izvr{ena aeromagnetna snimanja iz vazduha cele istoc(ne Srbije, ikonstatovana su le`i{ta bakra u neposrednoj blizini Belovoda. Zahvaljujuc'i blagoj zimi
 
mogla su se sprovoditi terenska istra`ivanja, i ja sam oti{ao u predeo sela @drela u potrazi za rudnikom. Sasvim sluc(ajno od jednog seljaka saznao sam da na padiniBelolice nedaleko odatle ima plavog kamenja. Kada sam tamo oti{ao na povr{ini sevidela velika kolic(ina malahita i azurita, i tu onda nije bilo te{ko prepoznati praistorijskirudnik. Rudnik se dakle nalazio desetak kilometara istoc(no od Belovoda, i on se mo`evideti i sa samog lokaliteta, tako da izme?u naselja i rudnika postoji vizuelnakomunikacija."Praistorijski nac(in eksploatacije vr{en je sistemom rovova, prac'enjem pravca prostiranjarudne `ile. Na Belolicu se radi o mekom kamenu, koji mo`e lako da se kopa kamenomalatkom, ali i drvenim ili ko{tanim {iljkom. Na zidovima rudnika postoje tragovikopanja. Voda je zimus otkrila i jedan deo ulaza u okno {irine 80 x 80 cm, od kojeg vodedva sedmometarska kraka – jedan vertikalni i drugi koji se spu{ta u dubinu pod uglomoko 20 stepeni. Ove godine obavljena su preliminarna istra`ivanja na pet metara prvogkraka. Pokazalo se da je rudnik poc(eo s eksploatacijom pre 7500 godina, i da je njegovaeksploatacija trajala sve do pozne antike, da bi u srednjem veku bio napu{ten sa pomeranjem centra rudarskih aktivnosti u okolinu Kuc(eva.[ta zapravo ova otkric'a govore?ZNAC(AJ OTKRIC'A: Vinc(anska kultura je najvec'a praistorijska kultura Evrope ispada u red najrazvijenijih kultura svog vremena. Prostirala se na ekonomski i duhovno jedinstvenom podruc(ju na potezu od Skoplja do Budimpe{te, i od sofijskog polja do rekeBosne. Razvijala se od 5500. do 4000. g.p.n.e. kao autohtona balkanska kultura, nastala preobra`ajem neolitske Starc(evac(ke kulture koja joj je prethodila, a koja je pak imalakulturni kontinuitet sa jo{ starijom, mezolitskom kulturom Lepenskog vira.Dr Borislav Jovanovic' tokom razgovora za "Vreme" ka`e da je otkric'e [ljivara iJacanovic'a do{lo kao rezultat dugogodi{njeg istra`ivanja na arheometalurgiji centralnogBalkana. Sama arheometalurgija bavi se poc(ecima metalurgije, {to je poslednjerevolucionarno otkric'e koje je iz korena promenilo karakter ljudske zajednice ifantastic(no ubrzalo evolutivni tok. Otkric'em ve{tine obrade metala c(ovek je po prvi put poc(eo da preobra`ava materiju i da za svoje potrebe stvara neuni{tive materijale. "PreBelovoda znalo se za postojanje rudnika Rudna glava iz srednje, tzv. gradac(ke fazeVinc(anske civilizacije, kao i za metaloprera?ivac(ko naselje Ploc(nik kraj Prokuplja koje je datirano u poznovinc(anski period. Ova dva nalazi{ta sugerisala su postojanje jakerudarske komponente Vinc(anske kulture, a kolega [ljivar, koji je rukovodioiskopavanjima u Ploc(niku, prona{ao je i neke bakarne alatke iz poznovinc(anskog perioda. Me?utim, tek sa Belovodama mi imamo u rukama prvi c(vrst i nepobitan dokazda je Vinc(aska kultura u celini, a ne samo u njenom kasnijim etapama razvoja,definitivno posedovala znanja o tehnologiji livenja bakra iz primarnih bakarnih rudamalahita i azurita, i da je bakar bio u masovnoj upotrebi tokom celog njenog trajanja.Datiranjem poc(etaka metalurgije na poc(etak Vinc(anske civilizacije, poc(eci op{temetalne kulture pomereni su u pro{lost za najmanje hiljadu i po godina. Vinc(anskakultura je definitivno najstarija metalna kultura Evrope, i, {to je naroc(ito va`no, u tomsmislu je ona potpuno autohtona pojava. Dosada{nje interpretacije po kojima se poreklo

Activity (3)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->