• Embed Doc
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
 Numan Çelebicihan(Or, 1885 - Akyar, 1918) Numan Çelebicihan" 1885 yılında Kırım'ın Orkazasının Sonak köyünde doğdu. Önce yerli mek-tebe giden Çelebicihan, daha sonra Kezleve med-resesinde okudu. 1908-916 yıllarında İstanbul veSt.Petersburg üniversitelerinde hukuk ve tıp tahsiliyaptı. 1908 yılında İstanbul'da Cafer Seydamet vediğer Kırımlı öğrencilerle birlikte "Kırım TalebeCe- miyeti" ve "Vatan Cemiyeti"ni kurdu ve Çar hü-kümeti aleyhine siyasî faaliyetlerini yürüttü.1917 yılınım Mart ayında Kırım müftüsü dahasonra da Kırım Müslüman İcra Komitesi'nin baş-kanı seçildi. Hükümet başkanı iken, Kırım Türk-lerinin durumunu değiştirmek ve Kırım Türk kül-türünü geliştirmek maksadıyla çok büyük gayretleçalışan Çelebicihan, 23 Şubat 1918'de bolşeviklerta-rafından katledildi. Numan Çelebi Cihan şiirlerini daha gençlik yıl-larında yazmaya başladı. Büyük bir istidat ileyaz-dığı lirik şiirleri, felsefî mizacı ile Kırım edebiyatıiçinde ayrı bir yer tutar. Şiirlerinde güçlü mil-liyetçilik duygusu çok açık olarak görülür. "AntEt-kenmen" isimli şiiri o dönemde olduğu gibi bugünde Kırım Türklerinin millî marşıdır."Çoban Qızı" (1912), "Bashrıq" (1913), "TatarYurdu" (1914), "Garip Yolcu" (19116), "San Lâle"(19117) "Savluqman Qal Tatarlıq" (1916) gibi şi-irlerinde ince bir lirizm ile yüksek millî şuur veöz-gürlük nağmeleri terennüm edilir. Numan Çelebicihan'ın 1913 yılında yazdığı"Çjarılğaç Duası" isimli hikâyesi ile ilgili
 
olarak,Kırım Türklerinin millî liderlerinden Cafer Sey-damet Kırımer "Bu hikâye Kırım Türkleri ede- biyatının ölmez bir parçası olarak, kuvvetinidaima muhafaza edecektir!" demektedir.ŞİİRLER BASTIRIQDört taş divar, en töpede bir kiçkene pencere,İçke demir çubuqlardan ışıq tuvul, dert kire,Er köşede dım kölgeler, yeşil küfler köpüre,Yataq-taxta, yemek fena, yerden suvuq üfüre.Xızmetçi de er kün bunı suvlap, suvlap sipire.Kimerde bir anaynı da sögip sala, köz köre. Aqşamları bu qara üyge qara perdeler kere,Yafiğızhqlar yanğız canğa canlı tüşler köstere.Garip yürek çapalana, tenler, tükler ürpere,Tozmiy gönül, avelenip alçala bom - boş yerge, Nevbetçiler gece - kündüz qarap cürip teskereQapıdaki avır kilitni er saat dört - beş kere...Bu kölgeli, qardan suvuq, kilitli qara mezarğaYamandan çoq ille yaxşı insan köp kire.Kirgenden son işleri belli: tura, tura ya çüre,Ya da xaqsız azaplarğa dayanalmay delire...HAPİSHANEDört taş duvar, en tepede bir küçük pencere,içeriyedemir çubuklardan ışık değil, dert girer,Her köşede sessiz gölgeler, yeşil küfler köpürür,Yatak tahta, yemek fena, yerden soğuk üfürür.Hizmetçi de her gün burayı sulayıp sulayıpsüpürür. Arada bir anneme de sövüverir, göz görür. Akşamları bu kara eve kara perdeler gerer,Yalnızlıklar yalnız cana canlı düşler gösterir.Garip yürek çırpınır, tenler, tüyler ürperir,Yıpranmaz gönül, havalanıp alçalır bomboş yere, Nöbetçiler gece gündüz bakıp kontrol eder,Kapıdaki ağır kilidi her saat dört beş kere...Bu gölgeli, kardan soğuk, kilitli kara mezara
 
Kötüden çok iyi insan çok girer.Girdikten sonra işleri belli: dura, dura çürür,Ya da haksız azaplara dayanamaz delirir...SAVLIQMAN QAL TATARLIQSavlıqman qal tatarlıq, men ketem cenkke, Atımnın başı aylandı axıretbetke.Senin içün çalıştım, sensiz öldim,Bilmem nasıl kirermen boş cennetke.SAĞLIKLA KAL T AT ARLIK Sağlıkla kal Tatar halkı, ben gidiyorum cenge, Atımın başı çevrildi ahiret tarafına.Senin için çalıştım, sensiz öldüm,Bilmem nasıl girerim boş cennete.Page 2Senden tuvdı gönlümde sağlam şavle;Qalbime de qızğın küç senden kele.Qarsanbalar qarşılap, qazalar atlap,Yıldızlarğa yüksel de uç, avele! Avdarılğan avutlar, tamuğlar taşqan,Bu işlerge biz tügül, melekler şaşqan.Qırpalanğan menlikler, xorlanğan qızlar,Balasın taşlap anaylar çöllerge qaçqan! Arqama baqsam, aq ömür, aldımda" - ölüm,Köp uzamaz belleymen qaranğı cohm.Qaranğıdan xavf etmey, kölgeden qorqmay,Sofi nefeste Vatan dep uzanır qolımü!1916TATARLAR YURDU...Qınm, Qazan, Astraxan-tatarlar yurduKetti elden qul boldıq, Xaq buyurdı .Lâle, sünbül, melevşe cavunsız soldıZavallı tatar xalqı da oquvsız boldı...Öldik, öldik qan, irin, topraq boldıq,Körmezmeken tatarlıq bir onğanlıq?!Cigit attan cığılır, düşmanlar küler,Qolunda tizgin bolğan sofi, sekrer miner!Senden doğdu gönlümden sağlam ışık;Kalbime de kızgın güç senden gelir.Zorluklarla karşılaşıp, kazaları atlatıp,Yıldızlara yüksel de uç, havalan!
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...