Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
56Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Pigmenti u slikarstvu / Pigments in the painting

Pigmenti u slikarstvu / Pigments in the painting

Ratings:

5.0

(1)
|Views: 6,461 |Likes:
- Likovna umjetnost sa težištem na slikarstvu kao vrsti likovne umjetnosti, opcenito o slikarstvu, o tehnikama, o materijalima, o slikama, o slikarima i o ostalome po malo.
- Visual Arts with an emphasis on painting as a kind of visual art, generally about painting techniques, materials, about the pictures, the painters and by little else.
- Likovna umjetnost sa težištem na slikarstvu kao vrsti likovne umjetnosti, opcenito o slikarstvu, o tehnikama, o materijalima, o slikama, o slikarima i o ostalome po malo.
- Visual Arts with an emphasis on painting as a kind of visual art, generally about painting techniques, materials, about the pictures, the painters and by little else.

More info:

Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/11/2013

pdf

text

original

 
1
PIGMENTI
Rije
č
boja ozna
č
ava dva pojma. Prvi, opti
č
ki pojam, ozna
č
avafizikalne osobine svjetlosti, tj. osje
ć
aj kojega u oku stvara svjetlostemitirana iz nekog izvora ili reflektirana s neke površine. Drugipojam ozna
č
ava tvar koja ima svojstvo prekriti i oboji druge tvari.
 
Gdje nema svjetlosti, svi nam se predmeti
č
ine crni, a kad suosvijetljeni, razlikujemo njihove boje. Svjetlo je elektromagnetsko zra
č
enje isto kao i radio ili TVvalovi. Naše oko iz velike skale elektromagnetskih valova registrira valne dužine 400-700 nm (nm jeoznaka za nanometar, 1nm= 10
-9
m). Sun
č
eva svjetlost sastoji se od niza boja koje
č
ine spektar.Svjetlosni titraji odre
ene valne dužine izazivaju u našem oku podražaj koji osje
ć
amo kao žuto,crveno, zeleno itd. Obojenost neke površine možemo shvatiti kao svojstvo materije da razlaže bijelusun
č
evu svjetlost, odre
ene elektromagnetske valove apsorbira, a druge reflektira i ti izazivaju unašem oku doživljaj boje.Bijela boja površine zna
č
i potpunu (ne zrcalnu, ali ravnomjernu) refleksiju, crna potpunu(neapsolutnu, ali ravnomjernu) apsorpciju. Crvena površina apsorbira valove svih boja spektra osimcrvenih, koje reflektira pa je i vidimo crvenom. Doživljaj boje nije uvijek uzrokovan apsorpcijom irefleksijom svjetla. Boja plavog neba i ve
č
ernje crvenilo posljedica su disperzije svjetlosti na sitnimkapljicama vode ili sitnim kapljicama prašine. Snijeg, še
ć
er... izgledaju nam bijelo jer se svjetlodisperzira na kristalnim plohama sitnih kristala od kojih se te tvari sastoje.
 
U slikarstvu boja je glavno sredstvo izražavanja i najvažniji element slike. Boja je fizikalna mješavinaveziva i pigmenata s dodacima koja ima svojstvo bojanja, pokrivno ili transparentno, površine na koju je nanesena i povezivanja s njom.
 
Pigmenti su
obojeni prah,
netopljivi
su u vodi, vezivima i otapalima. Sitne
č
estice pigmenatadisperzirane su u vezivu i vidljive pod mikroskopom
 
za razliku od
bojila
 
č
ije su
č
estice topljive itoliko sitne da su nevidljive. Najfiniji pigmenti prolaze kroz sito s 16.000 o
č
ica / cm
2
.Osnovno svojstvo pigmenata je obojenost ( boja, kroma) koju vezivo mora što manje mijenjati. Vezivone smije mijenjati kemijska svojstva ni valersku vrijednost (franc. valeur = vrijednost, svjetlina boje)pigmenata.
 
Za slikarske svrhe biraju se pigmenti prema svojstvima koje preferira odre
ena slikarska tehnika. Naprimjer, transparentni pigmenti koriste se za akvarel i lazurne premaze u drugim tehnikama. Pigmentiotporni na alkalije (lužine) moraju se koristiti u fresko tehnici. Vezivo pigmenata i podloga trebaju štomanje utjecati na promjene boje pigmenta i na njihova kemijska i fizikalna svojstva kako bi sliciosigurali autenti
č
nost,
č
vrsto
ć
u i trajnost .
 
Kroz povijest slikarstva
odre
ena razdoblja bila su ograni
č
ena u izboru pigmenata. Najstarijipigmenti upotrebljavali su se u obliku u kojem su na
eni u zemlji. Prije 2ooo godina p.n.e. bili su uupotrebi
kreda, zelena zemlja, okeri, umbra
,
crna
boja od pougljenjenih ostataka drva ili kostiju.Ljudi kamenog doba oslikavali su svoje spilje ovim zemljanim bojama (obojenim zemljama- ve
ć
inomžutom, crvenom i sme
om) koje su nalazili u svojoj okolini.
 
Upotreba metalnog oru
a omogu
ć
ila je upotrebu pigmenata dobivenih usitnjavanjem prirodnihminerala i ruda. U bron
č
ano doba u Egiptu (2ooo-1ooo p. n. e ) koriste se
azurit
,
malahit,auripigment, realgar, cinober
. Ovi minerali obra
eni usitnjavanjem, ispiranjem i sedimentacijom,koristili su se stolje
ć
ima.
 
2
U Egiptu su se proizvela prva dva sinteti
č
ka anorganska pigmenta -
egipatsko plava
i
olovno bijela
.Egipatska plava je imala široku primjenu, ali je nestala iz palete izme
u 2. i 7. stolje
ć
a. Olovno bijelabila je jedini bijeli pigment u štafelajnom slikarstvu, osim krede koja nema dovoljnu pokrivnost isnagu bojenja, sve do otkri
ć
a cinkovog bjelila po
č
etkom 19. stolje
ć
a i titanovog bjelila po
č
etkom 20.stolje
ć
a.
 
Rimljani su otkrili grimiz, indigo,
verdigris
koji nastaje korozijom bakra. Stolje
ć
ima je grimiz(purpur) smatran simbolom najve
ć
e mo
ć
i i dostojanstva. Samo su rimski senatori, carevi, kardinali ikraljevi smjeli nositi purpurno obojena odijela. Purpur se dobivao iz sluzi što ih iz posebnih žlijezdaizlu
č
uje vrsta morskog puža s isto
č
nih obala Sredozemnog mora. Od 12000 puževa dobiva se 1,4grama purpura.
 
Ova paleta slikarskih boja koristi se do 13. stolje
ć
a, nakon
č
ega je znatno proširena. U upotrebudolaze organski pigmenti kao,
kraplak
(iz korijena biljke bro
ć
) i
vermilion
kojeg su dobili alkemi
č
ariiz sumpora i žive. Vermilion je svjetliji i pokrivniji od minerala cinabarita. Ova crvena boja imala jeveliki efekt na sve tonalitete srednjovjekovne palete.
Ultramarin
su tako
er dobili alkemi
č
ari izlazurnog kamena lapis lazuli koji služi kao ukras i spada u poludragulje.Poslije 14. stolje
ć
a slikarska paleta ostaje gotovo nepromijenjena do otkri
ć
a pariško plave 1704.godine.
Pariško plava
 je zamijenila azurit i skupi prirodni ultramarin.
Napuljsko
 
žuta
1750. godinezamijenjuje olovno-kositreno žutu koja se u srednjem vijeku uglavnom upotrebljavala, uz od davninapoznati otrovni auripigment (engl. oripiment,) “žuti arsenov blistavac”.
 
U 19. stolje
ć
u otkriven je veliki broj anorganskih i organskih pigmenata. Kemija boja bila je izme
u1860. i 1920. god. u industrijskom i znanstvenom pogledu najvažnije podru
č
 je kemije. Prirodniultramarin je 1828. godine zamijenjen
umjetno proizvedenim ultramarinom
. Me
u najzna
č
ajnijenovo otkrivene pigmente spadaju
kromovi, kadmijevi i kobaltovi pigmenti
- kromovo žuta,kadmijevo žuta, kobaltno plava, kobaltno žuta. Kombinacijom žutih pigmenata s pariško plavomdobivala se zelena boja.
Viridijan
je dobiven tek 1838. godine.
Klasifikacija nekih drevnih pigmenata
 
BOJA
 
NAZIV
 
KEMIJSKI SASTAV
 
bijela
 
kreda; bjelilo
 
CaCO
3
 
gips
 
CaSO
4.
2H
2
O
 
kaolin; kineski kaolin
 
Al
2
Si
2
O
5
(OH)
4
 
olovna bijela
 
2PbCO
3.
Pb(OH)
2
 
koštano biijela (kalcinirane kosti životinja)
 
uglavnom Ca
3
(PO
4
)
2
 
crna
 
iz ulja lampe
 
ugljik
 
biljno crna (drveni ugljen)
 
ugljik
 
životinjsko crna (iz slonove kostizagrijavanjem bez pristupazraka)
 
ugljik
 
piroluzit
 
MnO
2
 
žuta
 
oker (svjetlije boje)
 
hidratizirani oksid željeza,
 
sijena (tamnije boje)
 
Fe
2
O
3.
n H
2
0auripigment
 
As
2
S
3
 
crvena
 
hematit
 
Fe
2
O
3
 
 
3
vermilion; cinober
 
HgS
 
minij
 
Pb
3
O
4
 
realgar
 
AsS
 
zelena
 
malahit
 
CuCO
3.
Cu(OH)
2
 
zelena zemlja
 
Fe hidrosilikat sa silikatnim primjesama Al iMg
 
verdigris (sinteti
č
ki)
 
bazi
č
ni bakrov acetat razli
č
itog sastava
 
plava
 
azurit
 
2CuCO
3.
Cu(OH)
2
 
egipatsko plava (sinteti
č
ka)
 
CuO.CaO.4SiO
2
(?)
 
ultramarin; lazurit; lapis lazuli
 
S
2-
ion uklopljen u aluminosilikat
 
1856. godine proizvedena je prva sinteti
č
ka organska boja iz katrana kamenog ugljena, a
1868. god.alizarin crvena.
 
U 20. stolje
ć
u otkrivene su
titanova bijela
,
kadmijeva crvena
itd., kao i veliki broj zna
č
ajnihorganskih pigmenata kao
hanza, ftalocijanin, kinakridon
i t d.
 
Kemijski sastav pigmenata, vrijeme njihove proizvodnje i upotrebe, kao i veli
č
ina pigmentnih
č
estica (umjetnici su ih u starim vremenima
č
esto proizvodili i usitnjavali sami pa su imali grublje
č
estice) dajuuvid u starost slikanog djela i u njegovu autenti
č
nost.
Za analizu
se odvoji sa slike mrvica boje promjera 0,5-1 mm (u 50-100 tisu
ć
inki grama bojedanašnjim metodama moderne instrumentalne analize može se dokazati prisutnost elemenata kojiizgra
uju pigmente). Boja se stavi u sinteti
č
ku smolu koja se nakon stvrdnjavanja izbrusi. Površinaizbruska sadrži sloj boje. Promatranjem pod mikroskopom mogu se prepoznati ne samo pojedinepigmentne
č
estice, nego se može dobiti uvid u tehniku slikanog sloja.
 
Danas postoje nedestruktivne metode kojima se mogu otkriti detalji nevidljivi golim okom na svimpovršinama, a ne samo na slici. Ove metode mogu otkriti oku nevidljive strukture, ranije naneseneslojeve boje koje
č
ak ni rendgenske zrake ne mogu identificirati. Otkrivaju se razlike pigmenata,nevidljive tinte, “izvla
č
e” skice pod površinom, natpisi, potpisi, vodeni znakovi itd.
 
SVOJSTVA PIGMENATA
Od pigmenata koji se koriste u slikarstvu zahtijeva se:
 
1. Netopljivost
 
u vodi, otapalima, vezivima
 
Netopljivost se ispituje miješanjem pigmenta odre
enim sredstvom i stavljanjem na filtar papir.Ovlaženi mokri rub na filtar papiru ne smije biti obojen.
 
2. Otpornost prema atmosferlijama
 
Odnosi se na postojanost prema vlazi, naglim promjenama temperature, sumpornim plinovima uzraku i drugim
č
initeljima.
 
3. Otpornost prema kiselinama i lužinama
 

Activity (56)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->