Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
50Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Tehnika slikanja - Ulje na platnu / The technique of painting - Oil on canvas

Tehnika slikanja - Ulje na platnu / The technique of painting - Oil on canvas

Ratings:

5.0

(1)
|Views: 14,532 |Likes:
- Likovna umjetnost sa težištem na slikarstvu kao vrsti likovne umjetnosti, opcenito o slikarstvu, o tehnikama, o materijalima, o slikama, o slikarima i o ostalome po malo.
- Visual Arts with an emphasis on painting as a kind of visual art, generally about painting techniques, materials, about the pictures, the painters and by little else.
- Likovna umjetnost sa težištem na slikarstvu kao vrsti likovne umjetnosti, opcenito o slikarstvu, o tehnikama, o materijalima, o slikama, o slikarima i o ostalome po malo.
- Visual Arts with an emphasis on painting as a kind of visual art, generally about painting techniques, materials, about the pictures, the painters and by little else.

More info:

Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/23/2013

pdf

text

original

 
1
ULJE
SVOJSTVA I SUŠENJE ULJA
Ulja (masna oksidiraju
ć
a ulja) su esteri trovalentnogalkohola glicerola i masnih kiselina koje mogu biti jednake,ali i razli
č
ite. Obi
č
no se nazivaju
trigliceridi
. Za razliku odmasti, koje su pri sobnoj temperaturi krute i obi
č
no su životinjskog porijekla, ulja su teku
ć
i trigliceridi.Obi
č
no su biljnog porijekla. Kod masti prevladavaju zasi
ć
ene masne kiseline, a kod ulja nezasi
ć
ene.Naj
č
ć
e se sastoje od 18 atoma ugljika, kao što su oleinska (jedna dvostruka veza), linolna (dvijedvostruke veze) i linolenska (tri dvostruke veze). Što su kiseline više nezasi
ć
ene (što imaju višedvostrukih kovalentnih veza), ulje
ć
e brže sušiti. Ako su dvostruke veze konjugirane ulje
ć
e se bržesušiti i manje
ć
e biti podložno žu
ć
enju. Tung ulje ima konjugirane dvostruke veze, zato suši brže odlanenog, koje ima nekonjugirane. Prema sposobnosti sušenja, ulja se dijele na sušiva, polusušiva inesušiva.
 
Sušiva ulja
u tankom premazu prosuše se na zraku za odre
eno vrijeme. Sušiva ulja su: laneno ulje,tung ulje, orahovo ulje, makovo ulje.
 
Polusušiva ulja
ostaju trajno ljepljiva i ne mogu se koristiti kao samostalna veziva. Polusušiva ulja su:pamu
č
no ulje, sojino ulje, suncokretovo ulje.
 
Nesušiva ulja,
kao što su ricinusovo ulje ili maslinovo ulje, nemaju nikakvih sušivih osobina.
 
Veziva, a naro
č
ito ulja, povezuju i izoliraju
č
estice pigmenata i na taj na
č
in ih zašti
ć
uju od djelovanjavanjskih
č
inilaca. Pigmenti tako
er imaju zaštitno djelovanje na vezivo jer usporavaju procesrazgradnje osušenih ulja. Dakle, ulje pomiješano s pigmentom koji je stabilan sam po sebi otpornije jeod
č
istog ulja.
 
Sušenje ulja
je kemijski
proces oksidacije i polimerizacije
. Na sušenje utje
č
e vlaga, svjetlost, zrak,temperatura, kao i sikativi. Nezasi
ć
eni trigliceridi u procesu sušenja reagiraju s kisikom na dvostrukimvezama nezasi
ć
enih masnih kiselina. Oksidacijom nastaju hidroperoksidi. U daljnjem procesu sušenjahidroperoksidi se razgra
uju, molekule se me
usobno povezuju i umrežavaju polimerizacijom, štodaje
č
vrsto
ć
u osušenom filmu ulja. Ulje sušenjem postaje jedna velika molekula (slika 14.1).
 
Proces sušenja po
č
inje na površini, gdje je ulje u direktnom dodiru s kisikom iz zraka. Dok se uljeu
č
vrš
ć
uje po površini, formira se plin koji buši pore i izlazi kroz pramaz ulja. Ove pore kasnijeomogu
ć
uju dublji pristup kisiku i napredovanje sušenja.
 
Izlazak plina
č
ini, dakle, premaz poroznim. Ako preko ovakvog uljenog premaza, koji nije viskozan,ali je nedovoljno tvrd, nanesemo novi premaz, donji premaz
ć
e upiti svježe ulje i nabubriti. Ovoobjašnjava pojavu
matiranja
, kad se slika preko premaza koji još nije kompaktno o
č
vrsnuo. Iz istograzloga nastaju ubrzo na nekim premazima prskanja ako su postavljeni bez prethodnog nanošenja lakaza retuširanje. Donji sloj
ć
e upiti ulje iz gornjeg sloja i time
ć
e ga oslabiti.
Retuš lakovi
imaju svojstvoda se infiltriraju u sloj boje i tako ga zasite, “nahrane” i vrate tonu njegovu pravu vrijednost.
 
2
Slika 14. 1 Umrežavanje molekula ulja procesom oksidacije i polimerizacije
 
Kod normalnih, srednjih temperatura i umjerene vlažnosti, period površinskog o
č
vrš
ć
ivanja (ulje se nelijepi na dodir) kod sušivih ulja traje 3-5 dana. Tek nakon dvadesetak dana i deblji nanos uljene bojene
ć
e biti mekan. Povezivanje molekula nastavlja se kroz dugi vremenski period zbog
č
ega premaziuljene boje postaju krti i pucaju.
 
Neka
ulja starenjem žute
više od drugih, posebno kad se drže u tami. Poznato je da je žu
ć
enjusklonije ulje s velikim sadržajem linolenske kiseline, kao što je laneno ulje. Žu
ć
enje je ja
č
e u tami. To je spora površinska reakcija i naro
č
ito je izražena u po
č
etku sušenja. Žu
ć
enje se objašnjava prisustvomne
č
isto
ć
a u ulju koje oksidacijom prelaze u spojeve žute boje (amini, diketoni...). Izlaganjem svjetluvrlo brzo dolazi do gubitka tamne obojenosti. Postupak žu
ć
enja i izbjeljivanja može se ponoviti višeputa. U jednom pismu iz 1629. godine Rubens moli da otvore kutiju u kojoj se nalazi njegova slika dabi se utvrdilo je li potamnila i piše: “To se
č
esto dešava sa svježim bojama, ako su zapakovane u kutijii nisu izložene svjetlu i zraku. Ako moja slika ne izgleda tako dobro kao što je bila kada je završena,trebalo bi je staviti na sunce. To je jedini na
č
in da se slici vrati svježina”. Rubens napominje da seproces mora ponoviti ako kasnije do
e do ponovnog tamnjenja.
 
Reakcija žu
ć
enja se pojavljuje i u prisustvu proteina i odgovorna je za žu
ć
enje uljeno-emulzijskihmedija.
Razgradnja ulja
 
Starenjem, ulje postaje kiselo jer se osloba
aju masne kiseline koje su vezane kao esteri. Hidrolizomulja
,
dolazi do
raspada ulja na slobodne masne kiseline
i glicerol. Hidroliza nastaje djelovanjemvode uz prisustvo mineralnih kiselina kao katalizatora. Nastaje i djelovanjem same vode na višimtemperaturama kroz duži vremenski period. Prisustvo bakterija proces razgradnje ubrzava. Ova pojavaobjašnjava prisustvo zelenih soli bakra na bakrenim plo
č
ama, gdje je uljena preparacija (nastaleslobodne masne kiseline) reagirala s bakrom.
Masna cvjetanja
(pojava razli
č
itih soli na površinimaterijala) se nekada pojavljuju i na površini slika.
 
Zbog prisustva esterskih grupa, iz ulja se mogu, procesom saponifikacije s alkalijama, dobiti sapuni iglicerol.
 
VRSTE ULJA
Laneno ulje
 
Laneno ulje dobiva se iz dozrelih sjemenki lana. Smatra se da je bolje ulje iz hladnijih podru
č
 ja jersadrži ve
ć
u koli
č
inu nezasi
ć
enih masnih kiselina koje su vezane u trigliceridima. Laneno ulje ima 80-
 
3
90% nezasi
ć
enih triglicerida. Ostatak
č
ine trigliceridi zasi
ć
enihkiselina palmitinske i stearinske, ali i slobodne masne kiseline zbogkojih ulje može biti kiselo. Ulje se dobiva hladnim ili toplimprešanjem sjemenki lana.
Hladnim prešanjem
se dobije manjakoli
č
ina ulja, ali je kvalitetnije (ima manje slobodnih masnihkiselina). Ulje se podvrgava daljnjoj preradi sedimentacijom krutih isluzavih materija koje lebde u ulju. Ovako pro
č
ć
eno laneno ulje je
“rafinirano”.
Ulje se
č
esto kemijskim putem bijeli, neutralizira ifiltrira. Na tržište dolazi kao
“bijeljeno laneno ulje”
svijetložute boje.Ulje se može
č
istiti vodom ili snijegom. Vodu i ulje u odnosu 1:1stavimo u bocu, za
č
epimo i mu
ć
kamo 20-ak minuta. Nakon što seizbistri, odvoji se od vode i osuši zagrijavanjem na 120
0
C. Ostaci vode mogu se ukloniti i alkoholom jer on brzo ishlapi.Laneno ulje se drži u tamnim, dobro zatvorenim posudama da bi se sprije
č
ila oksidacija. Otapa se usvim blažim otapalima: terpentinu, benzinu, petroleju... Osušeni premaz lanenog ulja je
linoksin
. Neotapa ga terpentin ni white spirit. Topljiv je samo u ja
č
im (polarnijim) organskim otapalima. Lanenoulje se podnosi sa svim pigmentima. S pigmentima koji se aktivno odnose prema ulju, koji reagiraju saslobodnim masnim kiselinama i stvaraju sapune, kao što je slu
č
aj s olovnim bjelilom, daje elasti
č
nije ipastoznije premaze. Inertnost pigmenata prema ulju (titanovo bjelilo) izaziva ja
č
e tamnjenje. Ja
č
etamne i pigmenti koji zahtijevaju ve
ć
u koli
č
inu ulja. Za poboljšanje stabilnosti nekih pigmenata u ulju(da se pigment ne bi odvajao od ulja), može se ulju dodati do 2% voska. Tvorni
č
kim uljenim bojamadodaju se, osim voska, i drugi
stabilizatori
, kao što su aluminijevi i cinkovi stearati ili palmitati ialuminijev hidroksid. U nekim bojama se nalaze i sikativi s kojima se ujedna
č
ava “otvorena faza”odre
ene kolekcije uljenih boja.
 
Laneno ulje može se ugustiti oksidacijom ili polimerizacijom. Ve
ć
Cennino Cennini navodi
postupak
 
uguš
ć
ivanja ulja...
stavi laneno ulje u sud od bronce ili bakra i za vrijeme ljetne žege izloži ga suncuda se smanji na polovinu. Ako je ulje u olovnoj posudi, imat
ć
e i bolju sušivost. Bit
ć
e savršeno zaslikanje. Ovaj na
č
in se preporu
č
uje i danas.Industrijski se ulje uguš
ć
uje oksidacijom, zagrijavanjem ulja uz pristup zraka.Polimerizirano ulje je uguš
ć
eno zagrijavanjem na 250
0
C bez pristupa zraka.Polimerizirana ulja se nazivaju “
štand ulja”.
Štand ulje žuti manje od lanenog ulja,daje ve
ć
i sjaj, sposobnost razlijevanja, elasti
č
nost i otpornost prema vanjskimutjecajima “Propuhano štand ulje” je uguš
ć
eno oksidacijom i polimerizacijom.Uguš
ć
ena ulja se koriste i kao lak ulja. Prema stupnju zgusnutosti razlikuju se:- niskoviskozna ulja (rijetko teku
ć
a)
 
- srednjeviskozna (normalno)
 
- visokoviskozna (gusto teku
ć
a)
 
Orahovo ulje
Dobiva se hladnim prešanjem orahovih jezgri. Sli
č
nog je sastava kao i laneno ulje. Zbog manjegsadržaja linolenske kiseline, suši se sporije od lanenog (8-10 dana), ali brže od makovog ulja. Starimajstori Italije, Nizozemske i Njema
č
ke su ga upotrebljavali zbog bržeg sušenja od makovog ulja.Manje žuti od lanenog ulja.
 

Activity (50)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads
Gordana Daleore liked this
Gordana Daleore liked this
Gordana Daleore liked this
Blaženka Ević liked this
Dzevad Hamzic liked this
Iris Irisic liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->