Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
3Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
HomoLudens20Ned

HomoLudens20Ned

Ratings: (0)|Views: 340 |Likes:
Published by 18td1280

More info:

Published by: 18td1280 on Nov 06, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/29/2011

pdf

text

original

 
1
Homo ludens 2.0
Johan Huizinga typeerde cultuur als een vorm van spel, en beschreef de mens alsspelend, eerder dan kennend of werkend. Zijn woorden lijken in de hedendaagse(media)cultuur bewaarheid geworden. Van alles omvat steeds vakerspelelementen: van het sportveld tot Facebook, van het slagveld tot de eigen werkplek. Is het leven werkelijk maar een spelletje?Door Joost Raessens A: Hij speelde vals. B: Hij heeft geluk. C: Hij is een genie. D: Het is voorbestemd.Deze keuze krijgt de filmkijker in de openingsscène van
 Slumdog Millionaire
 (2008) voorgelegd. Hoofdrolspeler Jamal Malik is nog slechts één antwoord verwijderd van het winnen van de hoofdprijs van 20 miljoen roepies in de Indiase versie van de tv-quiz
Who wants to be a millionaire? 
, maar is hij dat door valsspel, geluk, genialiteit of lotsbestemming? De presentator Prem, gespeeld doorsteracteur Anik Kapoor, is overtuigd van antwoord A en laat Jamal arresteren,net voordat deze zijn negende en laatste vraag wil beantwoorden. In hetdaaropvolgende verhoor, dat de rode draad vormt van de film, worden inflashbacks de gebeurtenissen getoond uit Jamals leven die laten zien hoe hetkomt dat hij alle antwoorden weet.1.
Who wants to be a millionaire? 
werd tot vorig jaar in Nederland uitgezondendoor RTL onder de titel
 Lotto Weekend Miljonairs
. Wie was de presentator? A: Robert ten Brink B: Martijn KrabbéC: Chazia Mourali D: Bridget MaaslandHet is opvallend dat
 Slumdog Millionaire
dit jaar de grote winnaar werd van deOscaruitreiking, aangezien de film voor zijn spanningsboog grotendeelsafhankelijk is van het format van een belangrijk televisiegenre: hetspelprogramma, meer in het bijzonder de tv-quiz.1 Dit spelformat begint eneindigt met een ritueel, zou je kunnen zeggen. In het openingsritueel worden dekandidaten geïntroduceerd en blijkt vooral hoe verschillend ze zijn. Jamal Malik  bijvoorbeeld, is een ongeschoolde achttienjarige moslimjongen die als weesopgegroeid is in de sloppenwijken van Mumbai (Bombay) en zijn geld verdientmet het schenken van thee in een callcenter. Op het moment dat het spel begintzijn alle kandidaten echter gelijk. Het uitgangspunt is namelijk dat iedereenongeacht afkomst in principe het spel kan winnen. In de loop van het spel wordtechter duidelijk dat sommige deelnemers over meer adequate kennis beschikkendan anderen om de uiteenlopende vragen te beantwoorden. Dan volgt hetslotritueel: de winnaar wordt gefeliciteerd door de presentator en krijgt hetgewonnen bedrag in de vorm van een cheque uitgereikt.De Amerikaanse mediawetenschapper John Fiske heeft dit format vanritueel-spel-ritueel symptomatisch genoemd voor een kapitalistische ideologie:ondanks alle verschillen heeft iedereen dezelfde kansen. Wanneer iemand ‘vannature’ blijkt te beschikken over de juiste kennis én over een portie geluk kan hijstijgen op de maatschappelijke ladder met alle materiële voordelen van dien. Dat
 
2
 verschillen in kennis ook samenhangen met sociale achtergronden zou zo aan hetoog onttrokken worden.2 Dat Jamal niet alleen beschikt over de juiste kennismaar ook over het nodige geluk wordt duidelijk wanneer hij op drie van de negen vragen in eerste instantie het antwoord schuldig moet blijven. Maar omdatregisseur Danny Boyle de tv-quiz op ingenieuze wijze verweeft met het verhaal van Jamals leven, kan hij laten zien hoe deze ‘schooier’ uit de sloppenwijken opstraat de benodigde academische kennis kon opdoen om deze tv-quiz te winnen,terwijl zogenaamde experts als professoren, doctoren en advocaten er in eerdereafleveringen niet in slaagden verder te komen dan de derde vraag.2.
 Slumdog Millionaire
was de grote winnaar tijdens de Oscaruitreiking op 22februari 2009. Hoeveel Oscars won deze film? A: Zes B: ZevenC: Acht D: Negen
De spelende mens
Het begrip ‘spel’ is zelden onderwerp geweest van systematisch onderzoek binnende mediawetenschappen. Drie ontwikkelingen aan het einde van de vorige eeuw hebben daar verandering in gebracht. Ten eerste heeft er zich een bredecultureel-maatschappelijke ontwikkeling voorgedaan die ervoor gezorgd heeft datde hedendaagse (post)moderne cultuur zichzelf is gaan beschouwen ‘als een spel[
game
] zonder overkoepelend doel, als spel [
 play
] zonder transcendente bestemming’.3 Ten tweede zijn we getuige geweest van de opkomst en het succes van digitale media die door hun ontwerp aanzetten tot een speels gebruik. Denk hierbij niet alleen aan commerciële computerspellen maar ook aan cross-overs ophet gebied van nieuwe media, kunst en spellen. Het zijn met name deze cross-overs die creatief technologisch onderzoek koppelen aan kunstpraktijken die het vermogen bezitten ‘particpatie te initiëren’, zoals de door Waag Society ontwikkelde spellen
 Frequentie 1550
(2005-2007) en
 Fort Amsterdam
(2008).4Ten derde zijn er binnen kunst- en mediaopleidingen (zowel universitair als hbo)nieuwe disciplines ontstaan – zoals
new media studies
en
computer gamestudies
– die veel aandacht besteden aan speltheorieën zoals die van JohanHuizinga en Roger Caillois.5 Cultuur-maatschappelijke, media(theoretische) eninstitutionele veranderingen hebben verder onderzoek naar het spelbegriprespectievelijk mogelijk, wenselijk en werkelijk gemaakt.Iemand die een belangrijke – zoniet de belangrijkste – bijdrage heeftgeleverd aan het debat over de culturele betekenis van het fenomeen ‘spel’ is deNederlandse historicus Johan Huizinga.6 De mens is volgens Huizinga nietzozeer te karakteriseren als
homo sapiens
(kennende mens) of 
homo faber
(mensals maker) maar vooral als
homo ludens
: de mens is en moet zijn een spelendemens. Dit wordt mooi verwoord door de Duitse filosoof-dichter FriedrichSchiller: ‘De mens speelt alleen, waar hij in de volle betekenis van het woordmens is, en
hij is alleen daar volledig mens, waar hij speelt 
’.7 Het is Huizinganiet alleen te doen om speldomeinen te benoemen
in
de cultuur, maar ook om telaten zien dat cultuur zelf wezenlijk uit spel bestaat. Schiller parafraserend kun jezeggen dat cultuur slechts cultuur is in zoverre het haar spelkarakter niet verloochent. In
 Homo ludens
bespreekt Huizinga het spelelement
in
en
van
 
 
3
 verschillende culturele domeinen en analyseert hij het spelelement in de verschillende tijdperken, met een nadruk op de tegenwoordige tijd. Daarbij stelthij zich de vraag of het spelelement in de hedendaagse cultuur is afgenomen of  juist toegenomen.3. Volgens Huizinga is één kunstvorm weinig speels. Welke is dat? A: Muziek B: Beeldende kunstC: Dans D: TheaterNemen we als voorbeeld het culturele domein van de sport, meer in het bijzonderdat van voetbal, om de actualiteit van Huizinga’s ideeën te illustreren. In het voetbal herkennen we meteen Huizinga’s definitie van het spel. Spel is ‘een vrijwillige handeling of bezigheid, die binnen zekere vastgestelde grenzen van tijden plaats wordt verricht naar vrijwillig aanvaarden doch volstrekt bindende regel,met haar doel in zichzelf, begeleid door een gevoel van spanning en vreugde, endoor een besef van “anders zijn” dan het “gewone leven”’. (p. 56)Ondanks dat het belang van de gemediatiseerde sport zo is toegenomen verwijdert deze zich gaandeweg ‘uit de zuivere spelsfeer’ (p. 229). Sport is nietmeer een ‘doel in zichzelf’ maar is professioneel en commercieel geworden, zelfseen vorm van politieke propaganda zoals we tijdens het WK voetbal in 1978(Argentinië) en de Olympische spelen in 2008 (Peking) hebben gemerkt. Nog belangrijker voor Huizinga is de afname de spelvreugde. Dat het zuiverespelgehalte verloren dreigt te gaan bleek bijvoorbeeld op het WK in Duitsland(2006) – ‘het laboratorium van de berekening’– uit de aftocht van Zidane: ‘despelende mens die tot op het bot gefrustreerd raakte door de ultieme bewaker vanhet tactische systeem: Materazzi’.8 Daartegenover staan beelden zoals die vanMaradona, die tijdens de warming-up van de halve finale van de UEFA Cup 1989 jongleert op het ritme van
 Live is life
, als een kind zo blij. En de winst vanBarcelona in de laatste Champions League-finale: ‘Latino’s en Afrikanen zijn desmaakmakers, of ze nu Drogba, Ronaldinho, Robinho, Messi, Babel, Henry of Eto’o heten. Hun spel kenmerkt zich, afgezien van de vaardigheid, doorspeelsheid en passie. In hen valt de buiten spelende jongen te ontdekken’.4. In de Champions League-finale 2009 versloeg een speels BarcelonaManchester United met 2-0. Wie scoorde(n) de doelpunten? A: Lionel Messi B: Samuel Eto’oC: Thierry Henry D: Samuel Eto’o en Lionel Messi
Computerspellen
Een belangrijk domein waar het spel zich laat zien is dat van de mediacultuur.Twee samenhangende spelelementen wil ik hier benadrukken: dat het spel despeler volledig in beslag neemt, ondanks het feit dat hij realiseert dat het niet echtis. Het eerste spelelement heeft te maken met het feit dat onze maatschappij vanmedia doordrenkt is, media die de gebruiker onderdompelen in een van het‘gewone leven’ afgegrensde tijd en ruimte en zich kenmerken door nieuwe vormen van vrijheid, regels en plezier. Het tweede spelelement heeft te makenmet het feit dat onze ervaringen – zowel van de wereld, van de ander als van

Activity (3)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->