• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
Ecuador: Het ‘goede leven’ in een post-neoliberaal tijdperk 
Op zoek naar het socialisme van de 21
ste
eeuw
Francine Mestrum
www.globalsocialjustice.com
Erg veel nieuws lees je niet over Ecuador. Misschien is het land daar te klein voor. Toch zijn er jaarlijks duizenden ook Vlaamse en Belgische toeristen die het landverkennen. Dat is logisch. Ecuador is bijzonder mooi, met stranden, vulkanen enregenwoud, dank zij de inheemse bevolking is er een exotisch tintje aan, enbovendien is het goedkoop. Wat wil een hedendaags toerist nog meer?Ecuador is ook één van de drie landen in Latijns Amerika die een uitgesprokenlinks regime hebben, naast Venezuela en Bolivië. Sinds enkele weken wordt ditweliswaar betwijfeld - de CONAIE, de grootste inheemse beweging in het landnoemde de regering ‘kapitalistisch en neoliberaal’ – maar het is wel duidelijk datpresident Rafael Correa een koers volgt die afwijkt van wat vandaag de dagwordt verwacht door de mondiale elites.Sommigen zullen van oordeel zijn dat de hervormingen in Ecuador redelijkbescheiden blijven en het land precies daarom minder aandacht verdient danVenezuela of Bolivië. De partij van de president, ‘Movimiento País’ spreektweliswaar over een ‘socialisme van de 21
ste
eeuw’, maar voor het land heeft depresident een ‘burgerrevolutie’ aangekondigd, wat heel veel verschillende dingenkan betekenen, van uitgesproken socialistisch tot inderdaad neoliberaal.
Wat ik in deze twee artikelen wil bespreken en verdedigen is dat Ecuador weldegelijk een socialistische richting is ingeslagen. Daarenboven denk ik dat veelvan de maatregelen die worden genomen misschien nog niet goed begrepenworden en dat het niet voor iedereen duidelijk is hoe waarachtig revolutionair deregering is.’Revolutionair’ moet hier anders worden ingevuld dan wat wegewoon zijn. Het gaat niet over de nationalisering van de economie, het gaat niet over een éénpartijstaat, het gaat niet over een ‘dictatuur van het proletariaat’.Het gaat wel om een ‘socialisme van de 21
ste
eeuw’ waarin minder over deorganisatie van de economie wordt nagedacht dan over de doelstelling ervan enover de rol die de Staat en de samenleving hierin kunnen en moeten spelen.
In dit eerste artikel wil ik de nieuwe Grondwet en de wetgeving bespreken aan dehand van de 7 criteria die professor G. Bajoit van Louvain-la-Neuve heeftopgesteld om te oordelen over het ontwikkelingsregime van een land. In eentweede artikel wil ik de achterliggende logica bespreken, de oppositie tegen hetregime en de risico’s van het beleid. Want ook al is President Correa in de lentevan dit jaar en in de eerste ronde met 51,95 % verkozen, nadat hij in 2006, ineen tweede ronde 59 % haalde, en nadien ook een referendum over degrondwetgevende vergadering haalde en die grondwet zelf met 81,7 % werdgoedgekeurd, oppositie is er wel degelijk, links en rechts. En de president is1
 
buitengewoon intelligent. Elke tegenstand wordt met oerdegelijke argumentenweerlegd, zodat je echt wel vroeg moet opstaan om inderdaad je punt te halen.Het is één van de redenen waarom ook die oppositie niet altijd goed te begrijpenis.Ik was twee weken in Quito. Ik sprak er met ministers, parlementsleden, socialebewegingen van inheemsen, boeren, vrouwen en zwarten,onderzoeksinstellingen, media en coöperatieven. Volledig is het plaatje nooit,maar ik denk wel een vrij evenwichtig beeld van de situatie vandaag te kunnenbrengen.
Ecuador, lieflijk en verscheiden ...
Laat me eerst kort een paar kenmerken van het land in herinnering brengen.Ecuador is één van de kleinste landen van Latijns-Amerika, telt nauwelijks 13,5miljoen inwoners en is bijna 10 keer zo groot als België. De bevolking bestaat uit4 etnieën. De meerderheid is mesties, een mengeling van blank, inheems ensoms zwart, daarna volgen de inheemsen, dan de zwarten, nakomelingen van deAfrikaanse slaven die vooral aan de kust in het Noorden wonen, en tenslotte eenkleine groep blanken. De inheemsen zelf moeten ook verdeeld worden over dekustregio, de Andes en het Amazonegebied, regio’s en volken met ergverschillende kenmerken. Voeg daarbij nog belangrijke groepen vanimmigranten, zoals uit het Midden-oosten, die ook tot de hoogste ambten zijndoorgedrongen. Denk aan de Presidenten Jamil Mahuad (1998-2000) en AbdaláBucarám (1996-97), beide van Libanese afkomst. De jongste migratiegolf komtuit China en is vooral in de handel actief.Economisch gezien is Ecuador een bananenland. In de jongste decennia is daareen belangrijke export van visserijprodukten bijgekomen – de garnalenteelt waarook de Belgische ontwikkelingssamenwerking in bedrijvig is – en aardolie. Dieaardolie wordt vooral in het amazonegebied ontgonnen en blijft tot vandaag eentwistappel. Verder blijft de kleine landbouw de belangrijkste activiteit voor debevolking, een activiteit die meestal niet toelaat om aan de armoede teontsnappen.De armoede is erg groot in Ecuador, al is ze de afgelopen jaren lichtjes gedaald.35 % van de bevolking is arm en 16,45 % extreem arm. Echter, bij de inheemsebevolking loopt de armoede op tot 68 % en bij de zwarten tot 43 %. Ecuador ishet land met de meeste vluchtelingen in Latijns Amerika, met name zowat200.000 Colombianen. Daartegenover staat dat ongeveer 2 miljoen Ecuadoranenzijn uitgeweken, het grootste deel naar Spanje.Ecuador is het eerste land ter wereld dat stemrecht gaf aan vrouwen, in 1929.Maar op het algemeen stemrecht moest worden gewacht tot ... 1967.Ecuador is ook het land van het populisme en van de politieke onstabiliteit. Hierwas zo ongeveer twintig jaar lang Velasco Ibarra aan de macht, alhoewel hij van2
 
zijn vijf mandaten er slechts één enkel volledig heeft kunnen uitzitten. Van hemkomt de onvergetelijke uitspraak: ‘Geef mij een balkon en het volk is van mij’. Deafgelopen tien jaar kende Ecuador 7 presidenten.Ondanks de olierijkdom is Ecuador de afgelopen twintig jaar zowat leeggebloeddoor de mechanismen van de buitenlandse schuldenlast. De voorwaarden diedoor het IMF en door de privé-banken werden gesteld, komen neer opregelrechte diefstal, en het kan dan ook niet verbazen dat die schuldenlast nu alsillegitiem wordt beschouwd. Dat het zover is kunnen komen heeft alles te makenmet een elite die enkel aan persoonlijke verrijking en corruptie denkt. Vandaardat President Correa het als zijn eerste opdracht zag een ‘grote schoonmaak’ tebeginnen in de instellingen zelf.Ecuador is tenslotte het eerste land van Latijns Amerika waar de inheemsebevolking van zich liet horen. Nog vóór de ‘viering’ van 500 jaar ‘ontmoeting’ in1992 waren de inheemsen zich aan het organiseren. Eén keer namen ze deel aaneen regering (6 maanden lang, in 2003, onder President Gutierrez), maar bij delaatste verkiezing verdween Pachakutik – de politieke arm van de grootste koepelvan inheemse bewegingen, de CONAIE - bijna volledig van de kaart.En als allerlaatste punt, voor wie het mocht zijn vergeten, President RafaelCorrea studeerde in Louvain-la- Neuve en trouwde met de Belgische AnneMalherbe. Zij was het die scherp uitviel naar België toen in de zomer van 2007een Ecuadoraanse vrouw met haar dochtertje in het gesloten centrum 127biszaten opgesloten.
Nieuwe concepten
De eerste opdracht die de nieuwe President in 2006 voor het land formuleerdewas het schrijven van een nieuwe Grondwet. Het was een moeilijk proces, met deverkiezing van een Constituerende Assemblee, en de goedkeuring van deGrondwet zelf.Maar het was een succesvolle onderneming en de nieuwe basistekst mag gelezenworden. Ietwat lang wellicht, maar zeer boeiend. Twee nieuwe concepten – of inhouden – wil ik in eerste instantie bespreken.De zware rode draad door de hele Grondwet is de ‘buen vivir’ (het goede leven),wat de omzetting is van het inheemse begrip ‘sumak kawsay’. Het staat vermeldvanaf de overwegingen van de nieuwe Basistekst en wordt gezien als doel vanhet beleid. Vanaf art. 12 staan de rechten van dat ‘goede leven’ vermeld: water,voeding, een gezond leefmilieu, onderwijs, gezondheid, enz. De Staat isverantwoordelijk voor het garanderen van deze rechten, met een participatie vande burgers, tijdens het hele leven.Dit concept en de invulling ervan houdt een radicale verandering in, zo stelt hetnationaal ontwikkelingsplan, met een totaal andere visie op de Staat. Er komt3
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...