Embed Doc
Copy Link
Readcast
Collections

CommentGo Back

Download

USEOAK

Ongi dakigu, irakurle, ondoren jorratuko dugun gaia ez dela atzo goizekoa. Urteakdira lehen aldiz zientziaren museoaren inguruko kezka plazaratu zela. Orduan, etagaur egun, Euskal Herrian ditugun gabezien artean, zientziaren erabateko ikuspegiaemango zukeen egitura aldarrikatzen zen. Berria da, alabaina, kezka horri irtenbideaeman nahian plazaratu berri den proiektua. Izurun fundazioko Pablo Aresori zor zaioazaroan aurkeztu zen lan hori. Bertan Euskal Herriko Zientzia Museoak aurreraateratzeko bete beharko lituzkeen oinarri-oinarrizko ezaugarriak eta filosofia emanzen argitara. “Museo de Ciencias y Técnicas para una sociedad avanzada” izenburukoliburuan jasota daude alderdi horiek guztiak. Hitz eta pitz aritu ostean, badirudiazkenean heldu dela zezenari adarretatik heltzeko tenorea. ZORIONEZ.

997. URTARRILA. 115. zk.

EtorkizunekoEuskal Zientzia Museoa

Urtzi Urkizu

Euskal Herriko zientzi museo gehie-nak Natur Zientzietakoak dira. Orohar, fosil, mineral eta maskorren bil-dumak dira edota faunaren bestetalde batzuetaz arduratzen dira.Funtzio didaktikoa, ordea, ahazturikdago ia kasu guztietan. Badira mailazientifiko handia duten natur bildumapribatuak ere, baina hauek ez duteinteres pedagogikorik. Natur Zien-tziak, Industri Arkeologia eta Tekno-logia tradizionala nagusitzen dira gu-re museoetan. Baina zoritxarrez,Euskal Herrian ez dago Zientzia Es-perimentala jorratzen duen museo-rik, ezta herritarrek parte hartzeabultzatzen duenik ere. Pablo Aresokegindako azterketan gabezi hau azpi-marratzen zaigu lehen-lehenik.

Auzoko leihoak zabalduz

Gure artean falta denaren bila, PabloAresok gaingiroki aztertu ditu han--hemenka martxan diren museo--proiektuak. Bereziki Europan dau-den zientzia eta teknika museoak jorratu ditu bere liburuan. Museohorien joera eta eredu nagusiak osohartu dira kontuan Euskal Herrirakoproposatu duen museo-eredua disei-natzeko orduan.Sailkapenaren abiapuntua irizpidekronologikoa da. Izan ere, lehen be-giratu batean garbi ikusten da museobakoitza sortu zen garaiko egikerakulturalaren emaitza dela.Lehenengo zientzi eta teknika--museoak ondare nazionala gor-detzeko eta iraunarazteko eginziren eta bigarren funtzioa kulturazientifikoa jendearen artean zabal-tzea zen. XIX. mendeko gizarteaisladatzen dute museo hauek;Entziklopediaren izpirituarenumetzat jo daitezke, esate batera-ko, Parisko

Conservatoire des Arts et Métiers

, Londresko

South Ken-

E T O R K I Z U N E K O E U SK A L Z I E N T Z I A M U SE O A

zin liteke esan Euskal He-rrian museoak ugari dau-denik. Oro har, hanka motzgabiltza museo-eskaintzaridagokionez eta, noski, zientziarekinzerikusia dutenak askoz urriagodaude. Dauden museoetatik gehienek,gainera, ondarea babesteko xedezsortutakoak dira. Alabaina, UNES-COko Museoen Nazioarteko Kon-tseiluak bi funtzio nagusi atxikitzendizkie museoei: batetik, ondare kultu-rala kontserbatzea eta aztertzea etabestetik, funtzio didaktikoa, hots,erakutsitakoa jendearen formazio, in-formazio eta gozamenerako baliagarriizatea. Oinarrizko bi helburu horiekeztabaidagarriak izan daitezke, noski,baina oro har, nazioarteko komunita-teak aintzakotzat hartzen ditu. Gureegoera aztertzeko, halaber, baliagarri-tzat hartu ditugu bi irizpide horiek.

Euskal Herriko Museoak

Euskal Herrian 55 museo ditugu unehonetan eta aurki beste batzuk gai-neratu beharko zaizkio zerrendahorri, badira eta martxan beste hain-bat proiektu: Bizkaian 8 museo etaGipuzkoan 10.Museo horietan jasotako jakintza--arloak aztertuz gero, ordea, eskaintzaare murritzagoa dela ohar gaitezke.Dauzkagun museoetatik oso gutxik jorratzen dute zientzia eta teknika.Arestian esan bezala, Euskal HerrianZientzia Museo handi bat egitekoideia badabil askoren gogoan. Horreninguruan hausnarketa bultzatzearren,Izurun fundazioak urte askotako lana-ren emaitza den

Museo de Ciencias y Técnicas para una sociedad avanzada

izenekoliburua plazaratu zuen iazkoazaroan. Liburuaren egilea PabloAreso Barquin da, Izurun fundaziokoZientzia eta Teknologiaren sailekozuzendaria. Eusko Jaurlaritzako Kultu-ra Sailaren laguntza jaso du lan honek;behin-behineko diagnosiaz gain,proiektuak beste ekimen batzuk erehartzen ditu bere baitan hala nola,etorkizunean museoaren egitarauaidaztea eta proiektu teknikoaren ela-borazioa burutzea.

Leioako Zientzien Historiaren euskal museoa. Euskal Herriko museogehienak objektuak biltegiratzeko lekuak dira eta ez dute bisitarien partehartzea bultzatzen.

sington Museum

eta Berlingo

Ura- nia

.Museoen bigarren belaunaldianzientzi ezagutza komunikatzekohelburua nabarmentzen da. Aditueta hasberrien arteko hausturaemendatzeko nahia azaltzen daorduan. Objektuak manipulatzekoeta esperimentuak frogatzeko auke-ra eskaintzen dute garai honetakomuseoek eta bisitariei zientzia etateknologiaz informazioa ematenzaie. Garai honetakoak dira, bestebatzuen artean, Parisko

Palais de la Decouverte

, Municheko

Deutsches Museum

Science Center

s anglosaxo-niarrak eta Bartzelonako

Museu de la Ciencia

.Museologiaren joera aurreratue-nek, azkenik, zientzia ez dela neu-troa azaltzen digute. Zientziarenpertzepzio globalagoa ematen dute:giza dimentsioa, bere ondorio eko-nomikoak, kulturalak eta ingurune-koak kontuan hartu behar dira.Museo berriek, beraz, zientziarenosoko ikuspegia ematen digute,

bere inplikazio, hitz emate etaarrisku guztiekin

. Azken joerahorien arabera sortu ziren, adibi-dez, Eindhovengo

Evoluon

, Berlingo

Museum für Verkher und Technik

etaParisko

La Cité des Sciences et de L´Industrie

museoak.

Museologiaren joera berriak

UNESCOk berak egindako sailkape-nari segiz, gaur egungo museologiakbi funtzio nagusiak bereizten ditu,baina hezkuntzari lehentasuna ematenzaio ondarea kontserbatzearenarengainetik. Horren arabera, museoak ezdira jadanik objektuak biltegiratzekolekuak bakarrik eta hezkuntzarakotresnatzat erabiltzen dira. Hamarkadahonetako museo-ereduak gizarteakaurrera egiten laguntzea du helburu,ideia-, kontzeptu-eta ezagutza--multzoa zabalduz. Hauxe da, hain justu, Pablo Aresok Euskal HerrianZientzia Museo batek ekarriko lituz-keen abantailetaz hitz egiterakoanikusmiran duen eredua. Liburuarenpasarte batean dioenez, museoa ez daarazo guztietarako konponbidea iza-nen, baina gizarte osoari beharrezkoaden zientzi kultura helarazteko tresnaaproposa izango litzateke.Museo modernoek hezkuntzarakobaliabide berriak eskaintzen dituzte.Eredu osagarria da, hots, ez du ira-kaslea edo liburua ordezkatzen.Horiek ez bezala, ordea, formalaketa akademikoak ez diren errekur-tsoen bitartez bisitariak jasoko dueninformazio zientifikoa ongi barneradezan saiatzen da.Nolanahi ere, museoek bete behardituzten funtzioez hitz egiten dene-an, hezkuntza ez da ikaslegora muga-tzen. Museo berrien helburua gizarteosoarengana iritsiko den kulturareneta zientziaren etxea izatea da; guz-tiek, helduek nahiz umeek

alfabetiza- zio zientifikoa

behar baitute. Zientzimuseo berriek, azkenik, eguneanegoteko beharra dute unean unekoaldaketen eta ikerkuntzen ondorioenberri eman ahal izateko.

Nolakoa izango da guremuseoa?

Etorkizunerako erronka bada ere,Euskal Herriko Zientzi Museoak sen-doak ditu oinarriak. Izan ere, proiek-tuaren inguruko hausnarketatik era-torritako ideiak eta iradokizunak jaso ditu Pablo Aresok. Balizko filo-sofia ezezik, gainditu beharko dituenarazoak ere bildu dira txostenhorretan.Euskal museoaren filosofia ondokoprintzipio orokorretan labur daiteke:Museoaren funtzio nagusia zientziinformazioa zabaltzea da, hezkun-tzarako tresna iraunkorra izanik.Adituak ez direnentzat aurrerakun-tza zientifiko eta teknikoak ulerga-

MUSEOAK

w w w w

997. URTARRILA. 115. zk.Paris eta Londresekin batera Berlin oso garrantzitsua izan da Europakomuseologian. Irudian dugun

Museum für Verkher und Technik

Alemaniakomuseo ospetsuenetakoa da.