• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
Avrupa ve Türkiye'de Kültür Politikaları / Cultural Policies in Europe and Turkey -19, 20, 21 Kasım 2009, The Marmara OteliIV. Oturum: Kültür ve Ekonomi, Kültür Endüstrileri, 20 Kasım 2009Sunum Metni
Kent Ekonomisi, Kümelenme Stratejileri ve Kültür Endüstrileri: PolitikaGerekleri(Urban Economics, Clustering Strategies and Cultural Industries: PolicyRequirements)
Dr. Özgür Uçkan
İ
stanbul Bilgi Üniversitesi Kültür Yönetimi BölümüDünyayı birbirine ba
ğ
layan, co
ğ
rafyaları yakınla
ş
tıran iki önemli güç var: ekonomik vekültürel alı
ş
veri
ş
. Bu tarih boyunca da böyle olmu
ş
, bugün de böyle.
İ
nsanlar, toplumlar,ülkeler birbirleriyle ekonomik ve kültürel alı
ş
veri
ş
e girdikçe buradan zenginlik do
ğ
mu
ş
.Bugünün küresel ekonomisi tamamen bu alı
ş
veri
ş
in kurumsalla
ş
masına ve yeniteknolojiler, imkânlar ve donatılarla geni
ş
lemesine dayanıyor.Öte yandan kültürün kendisi de giderek daha çok bir ekonomi haline geliyor. Kültürekonomisi, yaratıcı endüstriler gibi kavramlardan söz ediyoruz. Medya, müzik, film, oyun,yayıncılık moda, tasarım endüstrisi, müzeler, galeriler, kültürel ve sanatsal etkinlikmekanları, kültürel miras ve kültür turizmi, ve nihayet reklamcılık, halkla ili
ş
kiler, a
ğ
 pazarlaması, bilgi teknolojisi hizmetleri, Ar-Ge yönetimi gibi yaratıcı i
ş
hizmetleri buekonominin kapsamını, ula
ş
tı
ğ
ı boyutları gösteriyor. Kültürün aynı zamanda bir ekonomiolması onun de
ğ
erini dü
ş
ürmüyor. Tam tersine kültürlerin ekonomik de
ğ
erleri onlarınileti
ş
im de
ğ
erlerini ve etki alanlarını artırıyor. Kültür ekonomisi ve alı
ş
veri
ş
iyle kendide
ğ
erlerinizi de dünyaya açıyor ve her ülkeden insanı etkiliyor, kendinizeyakınla
ş
tırıyorsunuz.Bu alı
ş
veri
ş
te kentler öne çıkıyor. Kentler ekonomik faaliyetin pazaryeri oldu
ğ
u kadarkültürlerin de merkezi. Bu bakımdan
İ
stanbul
ʼ
un 2010 Avrupa Kültür Ba
ş
kenti seçilmesiönemli bir fırsat. Sadece ürün ve hizmetlerimizle de
ğ
il, benzersiz ve derinlikli kültürümüzlede önce Avrupa sonra da dünya pazarlarına açılma imkânını elde edece
ğ
iz. Bu açılım hemde
ğ
erlerimizin küresel ileti
ş
imini, hem ülke olarak marka de
ğ
erimizi hem de bunlarlaba
ğ
lantılı olarak ticaretimizin etki alanını geni
ş
letecek. Ba
ş
ka kültürler de bize gelecek vebizi zenginle
ş
tirecek. Bu vesileyle
İ
stanbul sadece dı
ş
ticaret oda
ğ
ı de
ğ
il, küresel kültüra
ğ
ının önemli bir dü
ğ
ümü olarak da hak etti
ğ
i konuma gelecek. Elbette bu fırsatı çok iyikullanmamız gerekiyor. Bunun yolu da, hem kentsel hem de ulusal ölçekte birbiriylekonu
ş
up birbirini anlayan poltitikalar üretmekten geçiyor.21.Yüzyıl, bir “kent yüzyılı” olarak anılıyor. Dünya nüfusunun büyük bir kısmı kentlerdeya
ş
ıyor, üretiyor ve tüketiyor. Kentler ulus-devlet sınırlarını a
ş
arak birbirileriyle daha çok vedaha yakın ili
ş
kiler kuruyor. Kentler arası küresel diyalog giderek geni
ş
liyor, çe
ş
itleniyor veyeni bir payla
ş
ım a
ğ
ı do
ğ
uyor. Bu öncelikle ticari bir a
ğ
ve dı
ş
ticaretin de temel kanalı.Küresel ekonominin odak noktaları, dü
ğ
ümleri olarak kent ekonomileri birbirine ba
ğ
lanıyor.Ama bu, aynı zamanda yeni bir “kent kültürü”nün do
ğ
u
ş
u anlamını da ta
ş
ıyor. Kentler,yarattıkları bu yeni kültürle küresel ekonominin itici güçleri haline geliyor.
 
Bilgi ekonomisinin co
ğ
rafyasını dü
ş
ünürken, dü
ğ
ümler ve ba
ğ
lantılardan olu
ş
an bir a
ğ
ıgörmek gerek. Bu dü
ğ
ümler, birbirine ba
ğ
lı ve her biri uzmanla
ş
mı
ş
bir bilgi kayna
ğ
ı olarakkentler… “Kent ekonomisi”nin tam anlamıyla bir bilgi ekonomisi oldu
ğ
u söylenebilir. Amabazı kentler di
ğ
erlerinin önüne geçiyor. Bu “a
ğ
-geçidi kentler” (gateway cities) küreselentegrasyonu güçlü, dünyaya havaalanları, di
ğ
er ula
ş
ım yolları ve özellikle de bilgi-ileti
ş
ima
ğ
larıyla sıkı sıkıya ba
ğ
lı, ekonomik yo
ğ
unla
ş
maları yüksek bölgeler.Kentler, küresel bilgi ekonomisinin yönlendirici dinami
ğ
i olan inovasyonun da odaklandı
ğ
ıalanlar. Yo
ğ
un kentsel doku ve altyapı, farklı grupların birbirlerine yakın ya
ş
amalarını veçalı
ş
malarını sa
ğ
lıyor; bu da onların fikir ve hizmetleri payla
ş
malarını mümkün kılıyor. Bukentsel mekân organizasyonu yeni yaratıcı yakla
ş
ımların do
ğ
masını tetikliyor.Bilgi ekonomisi odaklı yerel politikalarla giri
ş
imcili
ğ
i te
ş
vik eden, inovasyon yetene
ğ
inigeli
ş
tiren, yaratıcılı
ğ
ın önünü açan ve ekonomik yo
ğ
unla
ş
maların mekânsalorganizasyonunu do
ğ
ru planlayan kentler küresel ekonomide ciddi bir rekabet avantajısa
ğ
lıyor. Kentsel kalkınma ve büyüme politikaları, giderek kent ekonomisi odaklı olarak,bilim-teknoloji, inovasyon ve kültür politikalarını etkile
ş
ime sokuyor. Bu politikalar hemyerel hem de ulusal ölçekte ilgili tüm aktörlerin katılımıyla etkin bir yöneti
ş
im (governance)temelinde geli
ş
tirilmek zorunda. (Burada bir parantez açarak, kentlerin bu önceli
ğ
inin,ulusal kültür, e
ğ
itim, bilim-teknoloji, inovasyon ve makro-ekonomi politikalarının da artıkyerel dinamikler hesaba katılarak birbirleriyle etkile
ş
imli bir süreç içerisinde ve birbirinibesleyen katmanlar halinde tasarlanmasını gerektirdi
ğ
ini belirtelim. Örne
ğ
in,
İ
stanbul
ʼ
u bira
ğ
-geçidi kent olarak hesaba katıp, onun aktörlerinin katılımını sa
ğ
lamadan bugün buülkede bu konularda herhangi bir politika üretemeyece
ğ
iniz gibi...)DCMS sınıflandırmasını temel alırsak, Reklamcılık, Mimarlık, Sanat ve Antika Pazarları, ElSanatları, Tasarım, Moda, Film ve Video, Etkile
ş
imli Bo
ş
zaman Yazılımı (Oyun Sektörü),Müzik, Gösteri Sanatları, Yayıncılık, Yazılım ve Bilgisayar Hizmetleri, Televizyon ve Radyogibi “geleneksel” kültür endüstrileri ve giderek bu kapsamda de
ğ
erlendirilen, bilgi veileti
ş
im teknolojilerine, özellikle de mobil ileti
ş
ime ba
ğ
lı hizmetler, mühendislik ve Ar-Geyönetimi gibi daha “teknoloji yo
ğ
un” kültür endüstrileri, zaten ba
ş
langıcından beri kentleri,öncelikle de küresel a
ğ
entegrasyonu güçlü a
ğ
-geçidi kentleri mekan tutmu
ş
durumda.Çünkü bu kentler aynı zamanda ileri teknoloji ba
ş
ta olmak üzere yeni geli
ş
en sektörlerdeinovasyon kapasiteleriyle, ama özellikle de bu inovasyon kapasitesini sektörler arasıkümelenme potansiyellerinin a
ğ
etkisi yoluyla güçlendirmeleriyle öne çıkan kentler.Dolayısıyla kültür endüstrileri, bu kentlerde geli
ş
imleri için en uygun ekosisteme sahipolabiliyorlar; alt sektörlerle etkile
ş
imleri kolayla
ş
ıyor; mü
ş
terilerine ve pazarlara eri
ş
imimkanları artıyor; teknolojik inovasyonun oda
ğ
ında ya
ş
ayarak en yeni geli
ş
melerdenyararlanabiliyorlar; en uygun insan kayna
ğ
ını buralarda bulabiliyorlar; bilgi zaten buralardaüretiliyor ve dünyanın bilgisi de buralara transfer oluyor...Üniversiteler, ara
ş
tırma merkezleri, enstitüler, bilim, teknoloji, kültür platformları gibikurumlarla, yani bilgi altyapısıyla ve kablosuz ileti
ş
im, fiber optik kablolar, bilgiteknolojileriyle, yani ileti
ş
im altyapısıyla donatılmı
ş
, havaalanlarıyla küresel ekonomiyeentegre kentler, iyi e
ğ
itilmi
ş
insan gücüne, giri
ş
imcili
ğ
e ve yenilik üretme yetene
ğ
ine sahip.Kentler bilginin üretildi
ğ
i, i
ş
lendi
ğ
i, payla
ş
ıldı
ğ
ı ve pazarlandı
ğ
ı yerler. Bilgi artık en önemliiktisadi girdi ve çıktı haline geldi
ğ
ine göre, kent ekonomisinin küresel ekonominin a
ğ
ırlıklıbölümünü olu
ş
turması da normal. Örne
ğ
in New York
ʼ
un en önemli ihracat ürünlerinden birihukuk bilgisi ve hizmetleri. New York hukuk büroları tüm dünyaya hizmet veriyor.
İ
leti
ş
im,reklam, yayıncılık gibi kültür endüstrileri bunu izliyor. Çünkü kent ekonomisi aynı zamandabir hizmet ekonomisi. Küresel ölçekte mal üretiminden hizmet üretimine do
ğ
ru bir kaymasöz konusu oldu
ğ
una göre, bu bakımdan da kent ekonomisi a
ğ
ırlıklı hale geliyor. Kentler
 
uzmanla
ş
mı
ş
bilgi ve enformasyon kaynaklarına dönü
ş
üyor ve bu kaynaklar birbirlerine nekadar ba
ğ
lıysa o kadar katma de
ğ
er yaratıyor.Küresel bilgi, ileti
ş
im ve de
ğ
er a
ğ
ında bir dü
ğ
üm noktası olarak kent, insan etkile
ş
iminin“düzensiz düzeni” yoluyla ekonomik büyüme üretiyor. Kent ekonomisinde, ba
ş
ka yerdeüretilemeyecek farklı tipte ölçek ekonomilerine do
ğ
ru yönlendiren, ekonomik faaliyetlerinmekânsal kümelenmesi (sektörler, haneler, kamu hizmetleri) anlamında
ʻ
yı
ğ
ınavantajları
ʼ
(agglomeration advantages) kavramıyla kar
ş
ıla
ş
ırız. Buna
ʻ
yerle
ş
imavantajları
ʼ
,
ʻ
kentle
ş
me avantajları
ʼ
,
ʻ
ölçek avantajları
ʼ
da denir. Bu kavramlar, ilgili tümaktörlerin kazan-kazan konumuna yükseldi
ğ
i co
ğ
rafi bir çakı
ş
mayı anlatır.Yı
ğ
ın ekonomileri yeni kentsel büyüme dinamiklerinin de merkezini olu
ş
turuyor. Co
ğ
rafikümelenme çok geni
ş
bir ölçek ve odak ekonomisi çe
ş
itlili
ğ
i sunuyor. Yı
ğ
ınla
ş
ma güçleri,kentsel bölgelerin gölgeli taraflarını pozitif kümelenme ekonomileriyle aydınlatacak kadargüçlü.Kent sermayenin tedarik edildi
ğ
i ve danı
ş
manlık hizmetlerinin sunuldu
ğ
u bir pazaryeri vefarklı tipte yı
ğ
ın avantajlarının bir sonucu olarak, üretim ve tüketimin çok etkili birörgütlenme tarzı. Kent, ileti
ş
im, uzmanlık/yetkinlik ve yaratıcılık potansiyellerini bir arayagetiriyor. Bu ba
ğ
lamda kent ekonomisinde kültür endüstrilerinin ön plana çıkmasını danormal kar
ş
ılamak gerek. Hem, yayıncılık, müzik, medya, mimarlık, mühendislik, mimarigibi geleneksel hem de bilgi ver ileti
ş
im teknolojileri, Ar-Ge yönetimi, a
ğ
reklamcılı
ğ
ı gibiteknoloji yo
ğ
un kültür endüstrileri özellikle a
ğ
-geçidi kentlerde geli
ş
tikleri gibi, birbirleriyleyo
ğ
un bir ili
ş
ki içinde kümelenme potansiyellerini de takip ediyorlar; kent içinde “yaratıcılıkadaları” olu
ş
turarak bir araya geliyorlar, belli lokasyonlarda yo
ğ
unla
ş
ıyorlar.Yükselen bilgi ve a
ğ
ekonomisi kentsel bir güç alanıyla biçimleniyor. Kentler geni
ş
birçekim (geni
ş
mal, hizmet ve i
ş
çe
ş
itlili
ğ
ine yakınlık) ve itme (pahalı konut, açık mekâneksikli
ğ
i ve çevre kalitesi) özellikleri sunuyor. Bu çekme ve itme hareketleri arasındagerilim var. Uzun vadede pozitif ve negatif güçler kent ya
ş
amının pozitif ve negatif yönleriarasında belli bir denge kurabilecek olsa bile, bunun her zaman etkili ve sürdürülebilir birmekânsal-ekonomik yapıyla sonuçlanaca
ğ
ı ku
ş
kulu.Kentlerin en büyük ve yıkıcı sorunlarından biri olan kutupla
ş
ma, gerilim ve çatı
ş
ma ortamı,artan hizmet e
ş
itli
ğ
i ve sosyal, kültürel, ekonomik etkile
ş
im sayesinde engellenebilir. Yenide
ğ
erlerle birlikte çocuk dostu, genç dostu, ya
ş
lı dostu, yani “kullanıcı dostu”, engelsiz,eri
ş
ilebilir kentler ortaya çıkabilir. Kültürel de
ğ
erler rant de
ğ
erine kurban gitmektenkurtulabilir. Kültür ve sanat yeniden kentlerin hayatına üstelik ta
ş
ıdı
ğ
ı ekonomik de
ğ
erlebirlikte girebilir. Eski sanayi bölgeleri yeni anlamlı ve katılımcı planlama pratikleri ile sosyalve kültürel rekreasyon alanları haline gelebilir. Kent ekonomisi içinde ya
ş
anan dönü
ş
ümleryeni kümelenme stratejileri do
ğ
rultusunda i
ş
alanlarını ya
ş
am alanlarıyla daha uyumlu birili
ş
ki kurmaya zorlayabilir. Aynı kümelenme kent ekonomisinin istihdam yaratmakapasitesini, e
ğ
itim ve sa
ğ
lık hizmetlerinin yaygınla
ş
masını ve kalitesinin artmasınısa
ğ
layabilir. Yerel yönetimlerde giderek artan katılım topluluk ba
ğ
larını güçlendirdi
ğ
i gibi,kentin çevre, altyapı, ula
ş
ım, sa
ğ
lık gibi konuları ortak fayda do
ğ
rultusunda çözmesini dekolayla
ş
tırabilir.Ama bütün bunlar için etkili bir politikaya, etkin yönetime ve iyi yöneti
ş
ime ihtiyaç var.Kentsel politika, kentsel kalkınma odaklı yerel yönetim stratejileri ve ilgili tüm taraflarıkapsayan bir a
ğ
-yöneti
ş
iminin yanı sıra, bir kentsel kümelenme stratejisini de içermekzorunda… Bu kümelenme stratejisinin en önemli boyutlarından birini ise kültür endüstrileriolu
ş
turuyor.Kümelenmeler, birbiriyle ili
ş
kili firmalar, bilgi üreten organizasyonlar (üniversiteler,ara
ş
tırma enstitüleri, sivil toplum kurulu
ş
ları vb.), aracı kurumlar ve mü
ş
terilerinolu
ş
turdu
ğ
u a
ğ
ın birbirine ekonomik de
ğ
er katacak bir
ş
ekilde yapılanması olarak
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...