Embed Doc
Copy Link
Readcast
Collections

CommentGo Back

Download

Περιβάλλον, οικονομία και Ελληνική πραγματικότητα

Ν.Υ., 5.3.09, 06:23 π.μ. κάπου στην 5η λεωφόρο. Πίσω από μιασκονισμένη πράσινη επιτραπέζια λάμπα, βοηθός αρχισυντάκτη του

forbes.com

πέφτει λιπόθυμος. Όχι επειδή μόλις συνειδητοποίησε,ότι ο

Bill Gates

δεν είναι πια πρώτος στη λίστα των πλουσιότερωνανθρώπων του κόσμου, αλλά γιατί από τον υπερκείμενο όροφο ο76χρονος

Warren Buffet

με πορτοκαλί φόρμα και εξοπλισμόαναρρίχησης εφορμά διαμαρτυρόμενος για την κλιματική αλλαγή.Η πιθανότητα πραγμάτωσης αυτής της σκηνής είναι συνάρτηση τηςδυνατότητας συμβίωσης των φερόμενων ως αντίρροπων δυνάμεων,οικονομίας και οικολογίας.

Ενότητες1. Ένα εγχώριο ή παγκόσμιο πρόβλημα;

Αναζητώντας τη συνιστώσα συμβίωσης οικονομίας και οικολογίαςο Γερμανός συμπολίτης μας υποστηρίζει ότι, η συνοχή τωνοικονομικών πολιτικών και των πολιτικών περιβαλλοντικήςπροστασίας δεν μπορεί να διασφαλιστεί, εάν εξετάζεται κάθεπολιτική μεμονωμένα .Ακροβατώντας ετυμολογικά στην έννοια “πρόβλημα”, ως κάτι πουπροβάλλεται, ρίχνεται μπροστά , ο Άγγλος συμπολίτης μαςπεριγράφει με τη συνεκφορά “policy mix” ότι, το πραγματικόζητούμενο είναι η ύπαρξη του «προβλήματος», δηλαδή της «προ –βολής» της οικονομικής διάστασης μιας πολιτικής στην οικολογικήδιάσταση και αντίστροφα.Ερευνώντας το πεδίο συνύπαρξης οικονομίας και οικολογίας ο Έλληνας συμπολίτης μας υποστηρίζει ότι, ζητήματα μεγάληςσημασίας «πρέπει να μένουν ανοικτά» . Το πρόβλημα συσχετισμούοικονομικών και οικολογικών δυνάμεων, πρέπει να συνεχίσει ναυφίσταται, καθώς μόνο η αέναη σύγκρουση αντίθετων δυνάμεωνδύναται να μας φέρει εγγύτερα στο ζητούμενο. Το δίλημμα της ανάπτυξης σε βάρος της περιβαλλοντικήςπροστασίας και της οικολογικής πολιτικής σε βάρος τωνοικονομικών συμφερόντων είναι για τους ιδεολόγους ένα δίλημμαπλασματικό , αλλά για τους τεχνοκράτες ένα δίλημμα πραγματικό.

Τη στιγμή που οι εκπομπές ρύπων ξεπερνούν τα εθνικά σύνορα τηςρυπαίνουσας χώρας, η αύξηση της πυκνότητας των αερίων τουθερμοκηπίου έχει διαφοροποιήσει την ενεργειακή ισορροπία τουκλιματικού μας συστήματος . Ταυτόχρονα είναι σαφές, ότι οι ρυπογόνες εταιρίες έχουν πλέονανταγωνιστικό μειονέκτημα, επειδή αναγκάζονται να πληρώνουνένα διαρκώς αυξανόμενο κόστος ανά τόνο έκλυσης CO2 .

2. Αλληλεπίδραση οικονομίας και περιβάλλοντος στη χώραμας

Ελλείψει μιας φιλοπεριβαλλοντικής παράδοσης της χώρας μας, ηδικαιική εξέλιξη δεν βασίζεται σε δομές που επιτρέπουν εύκολα τοάνοιγμα προς την περιβαλλοντική προστασία . Μέχρι τηνσυνταγματική αναθεώρηση του 1975 η δικαιική εξέλιξη δενπροέβλεπε καν την περιβαλλοντική προστασία. Μέσα από το φάσματων νομοθετικών ρυθμίσεων αισθάνεται κανείς ότι δεν υπάρχειακόμη έντονη πολιτική βούληση για τη δημιουργία αρχώναποτελεσματικής προστασίας του περιβάλλοντος, αλλά αντιθέτωςμια διαιτησία προς όφελος της οικονομικής ανάπτυξης.Οι προσπάθειες του νέου, αυτόνομου Υπουργείου Περιβάλλοντος,πρέπει να βασιστούν στο τρίπτυχο, παρατήρηση -καταγραφή –βελτιστοποίηση. Οι προσπάθειες δεν πρέπει να εξαντληθούν στηδιοικητική αναδιάρθρωση και την κωδικοποίηση της Νομοθεσίας,αλλά να επεκταθούν στο σαφή προσδιορισμό και την οργάνωση τωναρμοδιοτήτων των φορέων, που θα αναλάβουν την ευθύνη ναυλοποιήσουν τα προγράμματα στην πράξη.

3. Αξιοποίηση φυσικών πόρων με γνώμονα τη βιώσιμηανάπτυξη

Το θεσμικό πλαίσιο του διεθνούς Δικαίου Περιβάλλοντος στηρίζεταιστην αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης, που αποτελεί αρχή τηςδιεθνούς και της Ευρωπαϊκής όσο και της εθνικής έννομης τάξης .Σε εθνικό επίπεδο η λήψη μέτρων για την προστασία των ειδών τηςαυτοφυούς χλωρίδας, της άγριας πανίδας και άλλων ιδιαίτερωνχαρακτηριστικών του φυσικού μας περιβάλλοντος γίνεταιαποσπασματικά και χωρίς να υπάρχει μακρόπνοη στρατηγική. Πολύ

λίγο έχει συνειδητοποιηθεί η αξία των εθνικών δρυμών, και ησημασία των προστατευόμενων περιοχών .Σε τοπικό επίπεδο η αξιοποίηση των φυσικών πόρων γίνεται μεγνώμονα αποκλειστικά το κέρδος.Χαρακτηριστικό ελληνικό παράδειγμα, η ανάπτυξη των νοτίωνπαραλίων της Κρήτης. Εκεί, μεταξύ των αρχαιοτήτων της μινωικήςΦαιστού και της ζώνης προστασίας του Ευρωπαϊκού δικτύουNatura, σκοπείται η κατασκευή ενός διαμετακομιστικού κέντρουεμπορευμάτων κορεατικών συμφερόντων, δίχως ποτέ να εκτιμηθείη φέρουσα ικανότητα (ΣτΕ 50/1993) του οικοσυστήματος, ή ναοριστούν οι προληπτικές δράσεις (ΣτΕ 53/1993, 601/1989) πουπρέπει να ληφθούν και να τεκμηριωθεί η δυνατότητα βιώσιμηςανάπτυξης (ΣτΕ 5267/1995) της περιοχής. Η αρχή της ήπιαςανάπτυξης , που έχει ως πυρήνα τη διάκριση σε συνήθη και ευπαθήή ευαίσθητα οικοσυστήματα, στα οποία ανήκουν μεταξύ άλλων καιοι ακτές παρακάμφθηκε. Η νομολογία του ΣτΕ, που συνδέει τηνανάπτυξη των νησιών, με τη διατήρηση του νησιώτικουανθρωπογενούς και φυσικού περιβάλλοντος και τοπίουπαραβλέφθηκε.Από το παραπάνω παράδειγμα γίνεται αντιληπτό ότι, η απάντησηστο «ψευδοδίλλημα» ανάπτυξης - προστασίας θα μπορούσε να είναιη εξής:

4. Εκπαίδευση και περιβάλλον

Στην εργαλειακή της διάσταση η εκπαίδευση ως μέσοπεριβαλλοντικής πληροφόρησης και διδασκαλίας της ορθολογικήςδιαχείρισης του φυσικού περιβάλλοντος, αποτελεί ένα από ταβασικά προληπτικά μέτρα της Διοίκησης. Το δικαίωμα στο περιβάλλον, όπως κατοχυρώνεται στο Άρθρο 24 §1 Σ είναι ένα δικαίωμα ατομικό, κοινωνικό και πολιτικό . Ωςπολιτικό δικαίωμα , προϋποθέτει σε μια δημοκρατία τηνδυνατότητα πληροφόρησης σχετικά με αυτό. Η ελευθερία στηνπρόσβαση της πληροφορίας και κατ’ επέκταση στην εκπαίδευσηδιασφαλίζει την ελευθερία της απόφασης για λήψη προστατευτικώνμέτρων. Η γνώση είναι συστατικό στοιχείο, μια απαραίτητηπροϋπόθεση της δημοκρατικής διαδικασίας διαμόρφωσης τηςβούλησης .Σύμφωνα με την παραδοχή αυτή, η αποσιώπηση της γνώσης,έμμεσα αφαιρεί το δικαίωμα προστασίας. Προσβάλλει τηδημοκρατική αρχή και καταλύει την ελευθερία διαμόρφωσης