Justin john E. Sabinet

Pininta rin ni Francisco “

Ang Buhay at MgaHimala ni Santo Domingo

” (

Life and Miracles of Saint Dominic

) sa simbahan ngSanto Domingo nuong 1954, at ang “

Stationsof the Cross

” sa simbahan ng

Far EasternUniversity

(FEU) nuong 1956.Ang unang mahalagang “mural” ni Franciscoay ang “

500 Taon ng Kasaysayan ngPilipinas

” (

500 Years of Philippine History

)na ginawa niya para sa

International Fair

saManila nuong 1953. Inukit sa kahoy ang“mural” ng mga bihasang

lilok

(

wood carvers

) ng

Paete.

Puminta rin siya duon samalalaking

plywood.

Nilarawan niya ang pinagmulan ng Pilipino, mula sa paglabas ngmga unang tao sa putok na buho, sina

Malakas

at si

Maganda

, hanggang sa pamahalaan ni Pangulo

Elpidio Quirino

nuon. Hanga ang lahat, nalathala pa sa

Newsweek

at sa

Time

, 2 malaking

magazine

sa America. subalit pagkatapos ng

International Fair

, nilansag at naglaho angmga katha. May balita pa na ilan sa nilansagna

plywood

ay tinagpi sa dinding ng karag-karag na elevator sa lumang

NationalLibrary.

Libu-libong dolyar na ang halagasana subalit hindi pa lumilitaw hanggangngayon. Ang pinakatanyag na “mural” niFrancisco ang paglarawan niya ng

kasaysayanng Manila

, ngayon ay nasa tanggapan ngmayor ng Manila, ang

Bulwagang Katipunan.

Ipinagawa ito nuong Mayor si

AntonioVillegas

sa Manila, at inilarawan ang sigasig ngmga unang datu sa

Manila

Tondo

, ang pagpasok ng mga Español, ang mga bayani ngHimagsikan, hanggang sa panahon ngAmerkano, halos buong kasaysayan ngPilipinas na dumadaloy na parang ilog, apoy nanagliliyab at mga ulap sa lumalaganap sa buonglawak ng “mural.” Nakaka-bagabag-luob, nakaka-daig angkanyang mga inilarawan.Unang nakilala ang galing ni Francisco nangmagwagi ang kanyang “

Kaingin

” sa paligsahan ng

Art Association of the Philippines

nuong 1948. Nuon din unangnatunghayan ang kaibahan ng kanyang siningsa “ginintuang” mga larawan ni

FernandoAmorsolo.

mahinahon ang Pilipino ni

Amorsolo

, ang mgatao ni Francisco ay masigla, magalaw,magaslaw pa kung minsan, at kapagkinakailangan, may sapat na pagka-bayani.Tulad uli ni

Amorsolo

, natuto si Francisco nagumamit ng matingkad na mga kulay upangilarawan ang taginting na sinag ng araw saPilipinas. Subalit kaiba sa tinawag na maka-

Amorsolo

ng hilig sa pagpinta (“

Amorsolo school of painting

”), hindi ginintuang kulay ngaraw ang nanaig sa kanyang mga larawan.Diniliman niya ang karamihan ng dilaw,hinaluan ng pula upang maging kayumanggi, attinapalan ng “sumisigaw” na lunti (

verde, green

) upang itanghal ang kulay ng mga bukidna mahal niya.Kaiba rin kay

Amorsolo

, bihirang “nakatirik”ang mga larawan ni Francisco. Gumamit siyang mga hilis at pulupot na linya at kulay upangipahiwatig ang “galaw” at sigla ng tao at bagay-