• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • 1
    CommentGo Back
Download
 
 DETEKCIJA PLANETEOKO
Z
VE
Z
 DE HD 209458
 Detection of the extra-solar planet around star HD209458
 In the last ten yaers a new branch of astronomy, whose focus is planets orbiting other stars,has been developed. All extra-solar planets recently found were detected by two methods: spectroscopcand photometric. This paper is based on photometrics, which means detecting change in star'sluminescence caused byplanet transiting over it's disc. The star chosen for this project is HD209458 inthe constelation of Pegasus. The observations schould have been done from observatory in Srem~ica,near Belgrade, which is part of Petnica Science Center, by Celestron's 11'' reflector equiped with ST7 CCD camera. However, due to unexpectedly bad weather conditions in the period August October2001. yr, data were not gathered from that observatory. Thus, the data from Hubble Space Telescopewere processed. According to the results and using generaly known facts about the starsof the samespectral class which HD209458 belongs to, serious of physical properties and facts were calculated ( planet mass, rotation period, emi-major axis of planet and star, etc.) about the system HD209458. Thecalculated planet mass is approximately 0,6 Jupter mass, rotation period is 3,5 days at the distance of 0.05 AU. Therefore, we can conclude the planet HD209458b is gass epistellar giant which has noconditions for life forms such as we know. It has turned out that photmetrics is rather reliable method  for extra-solar system detection, since the obtained data per a great extend are compatible with theresults data obtained byspectroscopc method.
 Keywords:
extra-solar planet, photometrics, light curve, radial velocity, planet mass.
Rezime 
U posledwih desetak godina razvila se nova grana astronomije, koja se bavi prou~avawem planeta koje se kre}u oko drugih zvezda. Sve otkrivene ekstra-solarne planete su  detektovane uz pomo} dve metode: spektroskopke i fotometrijske. U ovom radu se koristi fotometrijska metoda, koja se sastoji iz detektovawa promene sjaja zvezde usled prelaskaplanete preko wenog diska. Zvezda koja je izabrana za ovaj rad je HD209458 u sazve`|u Pegaza.Kori{}eni su podaci sa Hablovog Svemirskog Teleskopa ( 
 Hubble Space Telescope
 ). Prema rezultatima koji su dobijeni obradom ovih podataka i uz pomo} nekih op{te poznatih ~iwenica za zvezde spektralne klase kojoj pripada HD209458, izra~unat je niz fizi~kih osobina i podataka (masa planete, period rotacije, rastojawe planete, odnosno zvezde od centra mase, itd.) o sistemu HD209458a - HD209458b. Dobijena vrednost mase planete je pribli`no 0.7 mase Jupitera, period rotacije planete oko mati~ne zvezde je 3.5 dana na udaqenosti od 0.05 . Tako da mo`emo zakqu~iti da je planeta HD209458b gasoviti epi na kome ne postoje nikakvi uslovi za postojawe `ivota kakav mi poznajemo.Pokazalo se, da je fotometrijska metoda prili~no pouzdan na~in za detekciju ekstra-solarnih sistema, jer se dobijeni podaci u velikoj meri sla`u sa rezultatima dobijenih spektografskom metodom.
Kqu~ne re~i: 
ekstrasolarna planeta, fotometrija, kriva promene sjaja, radijalna brzina,masa planete.
 AU 
stelarni xin 
45
Bojan Besednik
, u~enik Vaqevske gimnazije,Astronomska grupa, Dru{tva istra`iva~a “Vladimir Mandi} - Manda”
Bojan Besednik
 O A S T R  N O M I J  A
 
Zbornik radovaBroj 15
UVOD
Samo u prvih pet godina od trenutka kada je potvr|ena prva planeta van Sun~evogsistema, prona|eno je 58 ekstrasolarnih planeta oko drugih zvezda, 2 planete oko pulsara, 3protoplanetarna diska i nekih petnaestak objekata za koje se sumwa da bi mogli da budu planete.Ideja o postojawu planeta oko drugih zvezda, na indirektan na~in, datira jo{ iz vremenagr~kog filozofa Epikura od Samosa iz tre}eg veka pre nove ere. Me|utim, sa prihvatawemgeocentri~nog sistema sveta, ideja o planetama koje orbitiraju druga sunca nije se vi{e spominjalado 1858. godine kada je
Dionysius Lardner
 
[1.]
, izme|u ostalog, razmatrao problem promenqivihzvezda. On je naveo pet stavki za obja{wewe tog fenomena. Peta stavka je govorila o mogu}nostimada planete koje orbitiraju promenqivu zvezdu, mogu da izazovu varijacije u sjaju zvezde. Wegovahipoteza je ubrzo odba~ena (
Howe
 
[2.]
) usled otkrivawa eklipsnih dvojnih sistema i obja{wavawaplimskih poreme}aja izazvanih delovawem masivnih pratilaca promeqivih zvezda.Devedesetih godina dvadesetog veka, sa usavr{avawem tehnike, podstaknute su nove metodeza pra}ewe pona{awa promeqivih zvezda. Me|u wima se izdvajaju spektroskopska, koja se zasniva napra}ewu radijalnih brzina zvezda dobijenih snimawem sa spektrografom (
Butler, Marcy
[6]
) ifotometrijska metoda koja se ne{to kasnije razvila i koja je dala skromnije i nepreciznijepodatke (
Rosemblatt
 
[7]
,
Howell, Merline
 
[3]
). U dosada{wim istra`ivawima ekstrasolarnihplaneta, vi{e se koristila spektroskopska metoda, ali prema mi{qewu nekih autora metodabudu}nosti je fotometrijska (
Charbonneau, Borwn, Gilliland, Noyes
[8]
), pre svega zbog ~iweniceda bi se planete zemqinog tipa lak{e otkrile sa malim usavr{avawima sada{we fotometrijsketehnike. Upravo zato sam se odlu~io da u ovom radu radim fotometriju jedne zvezde oko koje sepredpostavqa da postoji planeta. Novina koja se uvodi u ovom radu je moj poku{aj da pribli`imfotometrijsku i spektroskopku metodu ne bi li dobili jedinstvenu sliku o posmatranoj zvezdi.Zvezda ~iju sam fotometriju odlu~io da radim je HD209458 koja se nalazi u sazve`|uPegaza, ina~e zvezda na kojoj je prvi put primewena fotometrijska metoda prelaska planete unovembru 1999. godine (
Charbonnau et al., Henry
[4]
). Podrobniji podaci o samoj zvezdi HD209458mogu sa prona}i u odeqku koji govori o metodi rada i primewenom materijalu.Od prvog posmatrwa zvezde HD209458 fotometrijskom metodom 1999. godine, kada su poprvi put odre|eni period rotacije planete oko mati~ne zvezde (
Charbonnau et al , Henry
 
[4]
) iwenog drugog posmatrawa spektroskopskom metodom 2000. godine, kada su odre|eni ostali fizi~kiparametri planete. Od tada se niko nije bavio prou~avawem ovog ekstrasolarnog sistema sve dofotometrije sa Hablovog Svemirskog Teleskopa (
Hubble Space Telescope
) iz novembra 2001.godine, ~iji se podaci koriste u ovom radu.Do sada nije praktikovano u istra`ivawima, a primeweno je u ovom projektu,kombinovawe fotometrijske i spektroskopske metode u tom smislu da se sama posmatrawa prelaskaplanete preko zvezdinog diska vr{e putem fotometrijske metode, a da se na osnovu tako dobijenihrezultata, nekih osnovnih podataka o zvezdi HD209458 i jednom ranije dobijenom podatkom oradijaloj brzini zvezde, mogu izra~unati svi fizi~ki parametri o sistemu HD209458, a samim timi neki pre svega logi~ki zakqu~ci o eventualnom postojawu `ivota na planeti HD209458 ili nanekom od wenih satelita ako predpostavimo da ih ima.Mentor ovog rada je Igor Smoli}, sa programa astronomije Istra`iva~ke stanicePetnica.
46
    A    S    T    R    O    N    O    M    I    J    A
 
Zbornik radovaBroj 15
METODA
U ovom radu su kori{}eni podaci fotometrijskih posmatrawa zvezde HD209458,prikupqeni uz pomo} Hablovog Svemirskog Teleskopa. Prvobitni koncept rada zasnivao se nadobijawu fotometrijskih podataka (bele`ewa promene sjaja zvezde usled prelaska planete prekowenog prividnog diska, sl.1) sopstvenim snimawima, ali zbog ekstremno lo{ih vremenskih uslova uno}ima pomra~ewa zvezde, pristupilo se alternativnoj obradi podataka sa Hablovog teleskopa.Tako dobijeni podaci se mogu obraditi u kompjuterskom programu
ORIGIN
, i na taj na~in se dobitikriva promene sjaja zvezde HD209458 u jedinici vremena. Kada znamo vrmenski interval izme|u dvaprelaska planete preko zvezdinog diska, a {to se manifestuje kao promena krive sjaja na gorespomenutom grafiku, mo`emo izra~unati period rotacije planete HD209458b oko mati~ne zvezde.Slika 2. Fotometrijska metodaPo{to znamo da je zvezda HD209458 `uta zvezda, spektarske klase
GOV
, mo`emopretpostaviti i wenu masu. Od podataka nam treba jo{ radijalna brzina zvezde, dobijena na osnovupredhodnih spektoskopskih posmatrawa. Sve spomenute vrednosti neophodne za daqa izra~unavawa,kao i jo{ neke osnovne astronomske i fizi~ke osobine zvezde HD209458 nalaze se u Tabeli 1.Tabela 1. Fizi~ki podaci o zvezdi Hd209458Posle fitovawa grafika promene sjaja mo`e se odrediti period rotacije (
p
) planete usistemu. Tako|e iz Tabele 1. mo`e se odrediti masa zvezde po{to znamo wenu spektralnu klasu. Uliteraturi je na|ena vrednost spektroskopskih posmatrawa radijalne brzine zvezde u sistemu. Takoda imamo slede}e poznate vrednosti:
p
period rotacije planete, M masu zvezde,
V
radijalnu
z
z
brzinu.Kada imamo ove vrednosti mo`emo izra~unati preostale fizi~ke odlike sistemaHD209458 koriste}i jedna~ine za centar mase (1), Keplerov zakon primewen na sistem planeta-zvezda (2), i jedna~ina radijalne brzine (3). 
MR= MR
(1)
zzpp
47 
Udaqenost od Sunca
 
[pc]
 
47.08
Rektascenzija
22 03' 10.77''
Deklinacija
+18 53 03.5
Prividna magnituda
7.65
Spektarska klasa
GOV 
Masa
 
[sol. Mass.]
1.1
Radijalna brzina
 
[m/s]
 
80
 O A S T R  N O M I J  A
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
01 / 08 / 2011<span class="translation_missing">en_US, this_document_made_it_onto_the</span>Rising List!
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...