Zemlja izvrširotaciju za 24 časa
(1 an). To znači: a se svako mesto na Zemlji tokom 24 časa obrne za 360
. Ali se
ne kredu istom rotacionom brzinom. Najvedu rotacionu brzinu imaju mesta na ekvatoru (0
) a najmanju napolovima (90
). Znači a se rocaciona brzina iudi o polova ka ekvatoru povedava, zato što tačke za isto vreme (24h) moraju predi različiti put i obrnuto.
-
Mesta u našoj zemlji se kredi brzinom o 333 m/s
Posledice rotacije
su: smena obanice i nodi i pojava časovnih zona na Zemlji
Na Zeml
ji ima 24 časovne zone i svaka je ograničena meriijanom na rastojanju 15
jedan od drugog
Naša zemlja se nalazi usrenjoevropskoj časovnoj zoni
(od 7,5 do 22,5
IGD). U njoj su još npr. Norveška, Šveska,Češka, Slovačka, Mađarska, a Bugarska je ved u istočnoevropskoj, ok je Velika Britanija u
zapadnoevropskoj
časovnoj zoni
(od 7,6 ZGD do 7,5 IGD), po 7,5
istočno i zapano o Griniča.
Zonsko vreme
je vreme jene časovne zone koje je za 1 čas različito o susenih zona. Iudi na istok na prelazu iz
j
ene časovne zone u rugu oajemo 1 h, a na zapa ouzimamo 1 h.
-
U Rusiji ima 11 časovnih zona
-na 180
geografske užine nalazi se
datumska granica
-
novi atum (nova goina) prvi stiže stanovnicima ostrva Fiži u Tihom okeanu
-revolucija-kretanje Zemlje oko Sunca. Obrne se za 1 godinu
Kalendarska godina
traje 365 ana, a stvarno trajanje revolucije iznosi 365 ana i 6 časova. Zato se svake goine„nakupe“ po četiri četvrtine ana, koje se oaju februaru kao 29. Dan. Tako nastaje goina sa 365 ana koj
a senazivaprestupna godina.
Prestupne su one godine koje su deljive sa 4. Prestupna je svaka 4. Godina.
Savermenigregorijanski kalendar
–
goina počinje 1. Januara, a goine se broje o Hristovog rođenja. Pravoslavnipraznici se oređuju po starom,
julijanskom kalendaru
. Po tom kalenaru goina počinje 13 ana kasnije.
Zemljinarotaciona osa
ne stoji po pravim uglom prema ravni svoje putanje oko Sunca, ved je nagnuta po uglom
od 66,5
i uvek je severnim krajem usmerena ka Severnjači.
- Prvi dokaz o Zem
ljinom loptastom obliku zapisao je u IV veku starogrčki filozof
Aristotel.
- Prva pretpostavka da je Zemlja lopta javila se va zvemePitagoreu VI veku pre nove ere.
-
Prvi je tačno oreio obim Zemlje
Eratostenu III veku pne (40 000 km).
- Prvi pu je dokazano da je Zemlja lopta 1522. Kada jeMagelanova ekspedicijaoplovila celu Zemlju (FernandoMagelan, 1519 - 1522)
- Na osnovu radovaIsaka Njutna, krajem XVII veka, javila se pretpostavka da bi Zemlja, zbog okretanja oko svoje
ose, morala biti spljoštena
na polovima.
-
U onosu na tačke ekvatora polovi su primaknuti ka centru Zemlje 21 km, pošto o centra zemlje o polova ima 6356 km, a o tačaka na ekvatoru 6 377 km.
-
prosečanpoluprečnik Zemlje
iznosi 6 370 km, aobim40 000 km.
Ekvator
je zamišljeni krug koji se nalazi tačno na pola puta između polova.
-
Zemlja se obrde oko svoje ose (
rotacija
). Ova osa proire u površinu Zemlje u tačkama koje se nazivaju
Severni i
Južni geografski pol
(90
SGŠ i JGŠ
).
Površina Zemlje
iznosi 510 miliona km². Od toga 2/3 tj. 71% pokriva voda koju jednim imenom nazivamosvetskiokean
ili more. Čine ga 4 okeana, nabrojana po veličini: Tihi okean (Pacifik), Atlantski okean (Atlantik), inijski
okean i Severni ledeni okean.
Preostali eo Zemljine Zemljine površine zauzima kopno. P=14
9 mil km² = 25% ili 1/3
Kopno čini 7 kontinenata. Poređani po veličini: Azija, Afrika, Severna Amerika, Južna Amerika, Antarktia, Evropa i
Australija.
Azija
zauzima skoro 1/3 kopna (kao Severna Amerika, Južna Amerika, Evropa i Australija zajeno)
Antarktida
–
nenaseljen kontinent (samo istraživačke stanice).
Na primer: Evropa se po veličini nalazi na 6. mestu, a među naseljenim kontinentima na 5. mestu.
Severni pol
–
arktik
–
(grčki arktos znači meve) zato što se izna njega nalazi sazvežđe Mali meve.
Nije
kontinent, čini ga uglavnom zaleđena voa (le).
Antarktik
–
južni pol –
u prevou „nasuprot Arktiku“. Najhlaniji kontinent; Ove je izmerena najniža temperatura
vazduha -89,2 C.
Antarktik
–
2 puta vedi o Arktika.
Na Antarktiku žive pingvini, a na
Arktiku beli medvedi.
Putanja po kojoj Zemlja obilazioko Sunca zove seekliptika.
Toplotni pojasevi:
Severni hladni (od Severnog pola do severnog polarnika, tj. od 90N do 66,5N )
Severni umereni (od severnog polarnika do severnog povratnika, tj. od 66,5N do 23,5N)
Žarki (o severnog povratnika o južnog povratnika, tj. o 23, 5
N do 23, 5S)
Južni umereni (o južnog povratnika o južnog polarnika, tj. o 23,5
S do 66,5 S)
Južni polarni (o južnog polarnika o južnog povratnika, o 66,5
S do 90 S)
Posledice revolucije:
1. Nejenaka užina obanice I nodi tokom goine
2.Smena goišnjih oba
3. Toplotni pojasevi na Zemlji
Na severnoj polulopti goišnja oba počinju:
21. mart
prolede
proledna ravnonevnica; o taa ani postaju sve uži o:
21. jun
leto
dugodnevnica
–
najuža obanica, a nod najkrada. Pa ani sve kradi
23. septembar
jesen
jesenja ravnonevnica; o taa nodi sve uže o:
22. decembar
zima
nod najuža, obanica najkrada
U polarnim predelima postoje periodi kada Sunce leti uo
pšte ne zalazi, a zimi uopšte ne izlazi. To su
polarni dani I
polarne nodi. Na geografskim širinama 66,5
N i 66,5 S dugodnevnica je, ustvari, polarni dan, a kratkodnevnica
–
polarnia nod. Te paralele nazivaju seseverni polarnik i južni polarnik
.
Za vreme ravnodnevnice Sunce je u zenitu nad mestima na ekvatoru, a tokom dugodnevnice i kratkodnevnice nad
mestima severnog i južnog povratnika.
Na primer:
Između kojih datuma se Sunce pomera od ekvatora do južnog povratnika?
Znači, u tom periodu dani postaju sve
kraći na severnoj, a sve duži na južnoj polulopti, dakle na severnoj je jesen, ana južnoj proleće.
Odgovor
: od 23. Septembra do 22. decembra
-
Najuža obanica u Beograu traje 15,5 a najkrada 8,5 časova.
-
Sunce može biti u zenitu samo na mestima u žark
om pojasu
-
Naša zemlja se nalazi u sreišnjem elu severnog umerenog toplotnog pojasa
-
Sreišnja 45. paralela preseca našu zemlju preko Sremske Mitrovice, Rume o Banatskog Novog Sela
Svetlosna godina
–
prestavlja put koji pređe svetlost za goinu ana, putujudi 300 000 km u jenoj sekuni.
Nama najbliža zveza (osim Sunca) je
proksima kentaura
–
udaljena 4,3 svetlosne godine
Zvezde
–
žinovske lopte usijanog gasa
Crveni žinovi
–
zveze mnogostruko vede o Sunca
Beli patuljci
–
stotinka puta manji od Sunca
Naša galaksija (zvezani sistem) naziva se
galaktika ili kumova slama
Planete-tamna, hladna nebeska tela koja svetlost primaju od Sunca
Redosled po udaljenosti od Sunca: Merkur, Venera, Zemlja, Mars, Jupiter, Saturn, Uran, Neptun I Pluton
Golim okom su vidljive:
Merkur, Venera, Mars, Jupiter I Saturn
Reosle po veličini
:
-
žinovske planete: Jupiter, Saturn, Uran, Neptun
-planete zemljine grupe: Zemlja, Venera, Mars, Pluton, Merkur
Najveda
Jupiter
Najmanja
Pluton
Najbliža Suncu
Merkur
Najudaljenija od Sunca
Pluton
Sateliti
–
prirodni pratioci planeta
Najviše satelita (22) ima Saturn
Zemljin prirodni satelit jeMesec
(čvrsto, hlano nebesko telo)
Asteroidi-
pojas malih planeta između
Marsa I Jupitera
Meteori
–
kada padnu na Zemlju nazivaju se meteoriti
Komete-zvezde repatice; najpoznatijaHajejeva kometa
–
prolazi svakih 76 godina u blizini Zemlje
Atmosfera
–
stenoviti omotač Zemlje
Struktura atmosfere:
1.
Troposfera
–
najniža
2.
Stratosfera
3.
Mezosfera
4.
Termosfera
Sastav atmosphere:Azot - 78%, kiseonik
–
21%, ostali gasovi
–
1%
Temperatura vazduha
–
najviša između 14 I 15 časova
Normalan vazušni pritisak
1013 mb ili 760 mm živinog stuba na 0 m (nivo mora) I 45
N & S
Reljef
–
sve neravnine na Zemlji
Prema nadmorskoj visini reljef se deli na:
1.
Nizijski
–
do 200 m
2.
Brdski
–
200-500 m
3.
Planinski
–
preko 500 m
Unutrašnjost Zemlje čine:
1.
Zemljino jezgro
–
sastavljeno od metala
gvođže I nikal
2.
Omotač jezgra
3.
Zemljina kora
Zemljina kora se deli na:
1.
Kontinentalna kora
–
sta
rija, složenija I eblja –
od 30
–
70 km
2.
Okeanska kora
–
od 5 do 10 km
Po načinu postanka stene se ele na:
1.
Magmatske (nastaju očvršdavanjem magme) –
granit, bazalt
2.
Seimentne (taloženjem ostataka živog sveta) –
krečnjak, krea,
kameni ugalj (ili drugih raspadnutihstena)
–
glina, peščar
3.
Metamorfne (nastaju od magmatskih I sedimentnih stena, pod uticajem visokih temperature I pritiscima
u unutrašnjosti Zemlje)
mermer
Unutrašnje sile Zemlje:
1.
Zemljina teža ili gr
avitacija
–
ka jezgru
2.
Zemljina toplota
–
od jezgra
Delovanjem unutrašnjih sila olazi o stvaranja najkrupnijih oblika reljefa.
Rasedanje
–
proces izizaja I spuštanja Zemljine kore (npr. Fruška Gora); raseajem nastaju gromane planine
(Altaj, Jastrebac, Cer)
Nabiranje
–
proces nabiranja slojeva Zemljine kore. Nabiranjem nastaju venačne planine (Himalaji, Ani, Koriljeri,Alpi, Karpati, Prokletije,Šar
- planina)
Po načinu postanka elimo ih na:
1.
Gromadne
2.
Venačne
Najviše vulkana
ima u
vatrenom pojasu Pacifika
Zemljotres = trus = seizmički
talasi (pokreti)
Hipocentar
–
žarište zemljotresa u Zemljinoj unutrašnjosti
Epicentar
–
mesto na Zemljinoj površini ge se zemljotres najjače oseda
Seizmologija
–
nauka koja proučava zemljotrese
Seizmograf
–
aparat pomodu koga se meri jačina zemljotresa
Jačina zemljotresa se utvrđuje pomodu:
1.
Rihterove skale
–
ona ima 9
2.
Merkalijeve skale
–
ima 12Globus
–
model Zemljine lopte
Geografsku mrežu
čini mreža paralela I meriijana
Merdijani (podnevnici)
–
kaa je u Kragujevcu pone, pone je u Varšavi (Poljska) I u Bengaziju (Libija), jerse ova
triri grada nalaze na istom meridijanu.
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
Opsta geografija
40.4K
Reads
92
Readcasts
9
Embed Views
Get Scribd Mobile
To get Scribd mobile enter your number and we'll send you a link to the Scribd app for iPhone & Android.We've sent a link to the Scribd app. If you didn't receive it, try again.
We'll never share your phone number.
Recommended
More From This User
Notes
Load more
