Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more ➡
Download
Standard view
Full view
of .
Add note
Save to My Library
Sync to mobile
Look up keyword
Like this
92Activity
×
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Opsta geografija

Opsta geografija

Ratings:

5.0

(1)
|Views: 49,677|Likes:
Published by api-19654245

More info:

Published by: api-19654245 on Nov 28, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See More
See less

03/18/2014

pdf

text

original

 
Zemlja izvrširotaciju za 24 časa
 
(1 an). To znači: a se svako mesto na Zemlji tokom 24 časa obrne za 360
. Ali se
ne kredu istom rotacionom brzinom. Najvedu rotacionu brzinu imaju mesta na ekvatoru (0
) a najmanju napolovima (90
). Znači a se rocaciona brzina iudi o polova ka ekvatoru povedava, zato što tačke za isto vreme (24h) moraju predi različiti put i obrnuto.
 
-
Mesta u našoj zemlji se kredi brzinom o 333 m/s
 
Posledice rotacije 
su: smena obanice i nodi i pojava časovnih zona na Zemlji
 
Na Zeml
 ji ima 24 časovne zone i svaka je ograničena meriijanom na rastojanju 15
jedan od drugog
Naša zemlja se nalazi usrenjoevropskoj časovnoj zoni
(od 7,5 do 22,5
IGD). U njoj su još npr. Norveška, Šveska,Češka, Slovačka, Mađarska, a Bugarska je ved u istočnoevropskoj, ok je Velika Britanija u
zapadnoevropskoj
časovnoj zoni
(od 7,6 ZGD do 7,5 IGD), po 7,5
istočno i zapano o Griniča.
 
Zonsko vreme 
 je vreme jene časovne zone koje je za 1 čas različito o susenih zona. Iudi na istok na prelazu iz
 j
ene časovne zone u rugu oajemo 1 h, a na zapa ouzimamo 1 h.
 
-
U Rusiji ima 11 časovnih zona
 
-na 180
geografske užine nalazi se
datumska granica
 
-
novi atum (nova goina) prvi stiže stanovnicima ostrva Fiži u Tihom okeanu
 
-revolucija-kretanje Zemlje oko Sunca. Obrne se za 1 godinu
 
Kalendarska godina 
traje 365 ana, a stvarno trajanje revolucije iznosi 365 ana i 6 časova. Zato se svake goine„nakupe“ po četiri četvrtine ana, koje se oaju februaru kao 29. Dan. Tako nastaje goina sa 365 ana koj
a senazivaprestupna godina.
 
Prestupne su one godine koje su deljive sa 4. Prestupna je svaka 4. Godina.
 
Savermenigregorijanski kalendar 
 –
 
goina počinje 1. Januara, a goine se broje o Hristovog rođenja. Pravoslavnipraznici se oređuju po starom,
 julijanskom kalendaru
. Po tom kalenaru goina počinje 13 ana kasnije.
 
Zemljinarotaciona osa 
ne stoji po pravim uglom prema ravni svoje putanje oko Sunca, ved je nagnuta po uglom
od 66,5
i uvek je severnim krajem usmerena ka Severnjači.
 
- Prvi dokaz o Zem
ljinom loptastom obliku zapisao je u IV veku starogrčki filozof 
Aristotel.
 
- Prva pretpostavka da je Zemlja lopta javila se va zvemePitagoreu VI veku pre nove ere.
 
-
Prvi je tačno oreio obim Zemlje
Eratostenu III veku pne (40 000 km).
 
- Prvi pu je dokazano da je Zemlja lopta 1522. Kada jeMagelanova ekspedicijaoplovila celu Zemlju (FernandoMagelan, 1519 - 1522)
 
- Na osnovu radovaIsaka Njutna, krajem XVII veka, javila se pretpostavka da bi Zemlja, zbog okretanja oko svoje
ose, morala biti spljoštena
na polovima.
 
-
U onosu na tačke ekvatora polovi su primaknuti ka centru Zemlje 21 km, pošto o centra zemlje o polova ima 6356 km, a o tačaka na ekvatoru 6 377 km.
 
-
prosečanpoluprečnik Zemlje
iznosi 6 370 km, aobim40 000 km.
 
Ekvator 
 je zamišljeni krug koji se nalazi tačno na pola puta između polova.
-
Zemlja se obrde oko svoje ose (
rotacija
). Ova osa proire u površinu Zemlje u tačkama koje se nazivaju
Severni i
Južni geografski pol
(90
 
SGŠ i JGŠ
).
 
Površina Zemlje
iznosi 510 miliona km². Od toga 2/3 tj. 71% pokriva voda koju jednim imenom nazivamosvetskiokean 
ili more. Čine ga 4 okeana, nabrojana po veličini: Tihi okean (Pacifik), Atlantski okean (Atlantik), inijski
okean i Severni ledeni okean.
 
Preostali eo Zemljine Zemljine površine zauzima kopno. P=14
9 mil km² = 25% ili 1/3
 
Kopno čini 7 kontinenata. Poređani po veličini: Azija, Afrika, Severna Amerika, Južna Amerika, Antarktia, Evropa i
Australija.
 
Azija
zauzima skoro 1/3 kopna (kao Severna Amerika, Južna Amerika, Evropa i Australija zajeno)
 
Antarktida 
 –
 
nenaseljen kontinent (samo istraživačke stanice).
 
Na primer: Evropa se po veličini nalazi na 6. mestu, a među naseljenim kontinentima na 5. mestu.
Severni pol
 –
 arktik 
 –
 
(grčki arktos znači meve) zato što se izna njega nalazi sazvežđe Mali meve.
Nije
kontinent, čini ga uglavnom zaleđena voa (le).
 
Antarktik 
 –
 
 južni pol –
 
u prevou „nasuprot Arktiku“. Najhlaniji kontinent; Ove je izmerena najniža temperatura
vazduha -89,2 C.
 
Antarktik
 –
 
2 puta vedi o Arktika.
 
Na Antarktiku žive pingvini, a na
Arktiku beli medvedi.
 
Putanja po kojoj Zemlja obilazioko Sunca zove seekliptika.
 
Toplotni pojasevi:
 
Severni hladni (od Severnog pola do severnog polarnika, tj. od 90N do 66,5N )
 
Severni umereni (od severnog polarnika do severnog povratnika, tj. od 66,5N do 23,5N)
 
Žarki (o severnog povratnika o južnog povratnika, tj. o 23, 5
N do 23, 5S)
 
Južni umereni (o južnog povratnika o južnog polarnika, tj. o 23,5
S do 66,5 S)
 
Južni polarni (o južnog polarnika o južnog povratnika, o 66,5
S do 90 S)
 
Posledice revolucije:
 
1. Nejenaka užina obanice I nodi tokom goine
 
2.Smena goišnjih oba
 
3. Toplotni pojasevi na Zemlji
 
Na severnoj polulopti goišnja oba počinju:
 
21. mart
 
prolede
 
proledna ravnonevnica; o taa ani postaju sve uži o:
 
21. jun
leto
dugodnevnica
 –
 
najuža obanica, a nod najkrada. Pa ani sve kradi
 
23. septembar
jesen
 
 jesenja ravnonevnica; o taa nodi sve uže o:
 
22. decembar
zima
 
nod najuža, obanica najkrada
 
U polarnim predelima postoje periodi kada Sunce leti uo
pšte ne zalazi, a zimi uopšte ne izlazi. To su
polarni dani I
polarne nodi. Na geografskim širinama 66,5
N i 66,5 S dugodnevnica je, ustvari, polarni dan, a kratkodnevnica
 –
 
polarnia nod. Te paralele nazivaju seseverni polarnik i južni polarnik
.
 
Za vreme ravnodnevnice Sunce je u zenitu nad mestima na ekvatoru, a tokom dugodnevnice i kratkodnevnice nad
mestima severnog i južnog povratnika.
 
Na primer:
Između kojih datuma se Sunce pomera od ekvatora do južnog povratnika? 
 
 Znači, u tom periodu dani postaju sve
 
kraći na severnoj, a sve duži na južnoj polulopti, dakle na severnoj je jesen, ana južnoj proleće.
 
Odgovor
: od 23. Septembra do 22. decembra
-
Najuža obanica u Beograu traje 15,5 a najkrada 8,5 časova.
 
-
Sunce može biti u zenitu samo na mestima u žark
om pojasu
 
-
Naša zemlja se nalazi u sreišnjem elu severnog umerenog toplotnog pojasa
 
-
Sreišnja 45. paralela preseca našu zemlju preko Sremske Mitrovice, Rume o Banatskog Novog Sela
Svetlosna godina 
 –
 
prestavlja put koji pređe svetlost za goinu ana, putujudi 300 000 km u jenoj sekuni.
 
Nama najbliža zveza (osim Sunca) je
proksima kentaura 
 –
udaljena 4,3 svetlosne godine
 
Zvezde 
 –
 
žinovske lopte usijanog gasa
 
Crveni žinovi
 
 –
 
zveze mnogostruko vede o Sunca
 
Beli patuljci 
 –
stotinka puta manji od Sunca
 
Naša galaksija (zvezani sistem) naziva se
galaktika ili kumova slama
 
Planete-tamna, hladna nebeska tela koja svetlost primaju od Sunca
 
Redosled po udaljenosti od Sunca: Merkur, Venera, Zemlja, Mars, Jupiter, Saturn, Uran, Neptun I Pluton
 
Golim okom su vidljive:
 
Merkur, Venera, Mars, Jupiter I Saturn
 
Reosle po veličini
:
 
-
žinovske planete: Jupiter, Saturn, Uran, Neptun
 
-planete zemljine grupe: Zemlja, Venera, Mars, Pluton, Merkur
 
Najveda
Jupiter
 
Najmanja
Pluton
 
Najbliža Suncu
Merkur
 
Najudaljenija od Sunca
Pluton
 
Sateliti
 –
prirodni pratioci planeta
 
Najviše satelita (22) ima Saturn
 
Zemljin prirodni satelit jeMesec 
(čvrsto, hlano nebesko telo)
 
Asteroidi-
pojas malih planeta između
Marsa I Jupitera
 
Meteori 
 –
kada padnu na Zemlju nazivaju se meteoriti
 
Komete-zvezde repatice; najpoznatijaHajejeva kometa 
 –
prolazi svakih 76 godina u blizini Zemlje
 
 
Atmosfera 
 –
 
stenoviti omotač Zemlje
 
Struktura atmosfere:
 
1.
 
Troposfera
 –
 
najniža
 
2.
 
Stratosfera
 
3.
 
Mezosfera
 
4.
 
Termosfera
 
Sastav atmosphere:Azot - 78%, kiseonik
 –
21%, ostali gasovi
 –
1%
 
Temperatura vazduha 
 –
 
najviša između 14 I 15 časova
 
Normalan vazušni pritisak
 
1013 mb ili 760 mm živinog stuba na 0 m (nivo mora) I 45
N & S
 
Reljef 
 –
sve neravnine na Zemlji
 
Prema nadmorskoj visini reljef se deli na:
 
1.
 
Nizijski
 –
do 200 m
 
2.
 
Brdski
 –
200-500 m
 
3.
 
Planinski
 –
preko 500 m
 
Unutrašnjost Zemlje čine:
 
1.
 
Zemljino jezgro
 –
sastavljeno od metala
 
gvođže I nikal
 
2.
 
Omotač jezgra
 
3.
 
Zemljina kora
 
Zemljina kora se deli na:
 
1.
 
Kontinentalna kora
 –
sta
rija, složenija I eblja –
od 30
 –
70 km
 
2.
 
Okeanska kora
 –
od 5 do 10 km
 
Po načinu postanka stene se ele na:
 
1.
 
Magmatske (nastaju očvršdavanjem magme) –
granit, bazalt
 
2.
 
Seimentne (taloženjem ostataka živog sveta) –
 
krečnjak, krea,
kameni ugalj (ili drugih raspadnutihstena)
 –
 
glina, peščar
 
3.
 
Metamorfne (nastaju od magmatskih I sedimentnih stena, pod uticajem visokih temperature I pritiscima
u unutrašnjosti Zemlje)
mermer
 
Unutrašnje sile Zemlje:
 
1.
 
Zemljina teža ili gr
avitacija
 –
ka jezgru
 
2.
 
Zemljina toplota
 –
od jezgra
Delovanjem unutrašnjih sila olazi o stvaranja najkrupnijih oblika reljefa.
 
Rasedanje
 –
 
proces izizaja I spuštanja Zemljine kore (npr. Fruška Gora); raseajem nastaju gromane planine
(Altaj, Jastrebac, Cer)
 
Nabiranje 
 –
 
proces nabiranja slojeva Zemljine kore. Nabiranjem nastaju venačne planine (Himalaji, Ani, Koriljeri,Alpi, Karpati, Prokletije,Šar
- planina)
 
Po načinu postanka elimo ih na:
 
1.
 
Gromadne
 
2.
 
Venačne
 
Najviše vulkana
ima u
vatrenom pojasu Pacifika
 
Zemljotres = trus = seizmički
talasi (pokreti)
 
Hipocentar 
 –
 
žarište zemljotresa u Zemljinoj unutrašnjosti
 
Epicentar
 –
 
mesto na Zemljinoj površini ge se zemljotres najjače oseda
 
Seizmologija 
 –
 
nauka koja proučava zemljotrese
 
Seizmograf  
 –
 
aparat pomodu koga se meri jačina zemljotresa
 
Jačina zemljotresa se utvrđuje pomodu:
 
1.
 
Rihterove skale
 –
ona ima 9
 
2.
 
Merkalijeve skale
 –
ima 12Globus 
 –
model Zemljine lopte
 
Geografsku mrežu
 
čini mreža paralela I meriijana
 
Merdijani (podnevnici)
 –
 
kaa je u Kragujevcu pone, pone je u Varšavi (Poljska) I u Bengaziju (Libija), jerse ova
triri grada nalaze na istom meridijanu.
 

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->