I. VJEŠTAČENJE PREMA ZAKONU O KRIVIČNOMPOSTUPKU (NAČELA SUDSKO MEDICINSKOGVJEŠTAČENJA)
VJEŠTAČENJE I VJEŠTACI
Od izvršenja krivičnog djela, kao što je ubistvo, silovanje, nanošenje tjelesnih povreda itd. do izricanja presude za učinjeno krivično djelo učiniocu krivičnog djela, sprovode se izvjesne istražne radnje, čiji je cilj prikupljanje dokaza i podataka da je neko lice izvršilo krivično djelo, kako bi javni tužilac donioodluku o podizanju odnosno podnošenju optužnog akta.
Istražne radnje vrši istražni sudija
.U glavi XVIII Zakona o krivičnom postupku /ZKP/, pored pobrojanih radnji koje se vrše, najglavnijeistražne radnje su:
vještačenje,
saslušanje svjedoka (svjedočenje),
uviđaj
V
JEŠTAČENJE
(
EXPERTISIS
)
je radnja, kojom se pomoću stručne ali ne pravne spreme utvrđuje postojanjei istinitost izvjesnih činjenica u pravnim sporovima.
U čl.241 Zakona o krivičnom postupku precizirano je, da se "vještačenje određuje kad zautvrđivanje ili ocjenu neke važne činjenice treba pribaviti nalaz i mišljenje od lica kojeraspolaže posebnim stručnim znanjem".Sud može da angažuje vještake različitih struka, tako se na sudu pojavljuju kao vještaci:stručnjaci za balistiku, stručnjaci za saobraćaj, za finansije, rukopise (grafološko vještačenje) itd.Međutim, jedna od najčešćih naučnih disciplina koja se ponajviše upražnjava je medicinska, odnosnosudsko medicinska struka.
S
UDSKO
-
MEDICINSKO
VJEŠTAČENJE
(
EXPERTISIS
MEDICO
-
FORENSIS
)
je primjena sudsko-medicinskog znanja iumijenja kojim se doprinosi razjašnjavanju izvjesnih sporova koji se vode pred sudom. Stručnjak kojidaje svoj nalaz i mišljenje na osnovu medicinskog, odnosno sudsko medicinskog znanja i umijenja jevještak (expertus).
VJEŠTAK
(
EXPERTUS
)
je stručnjak, koji svojim stručnim znanjem i umijenjem, ali ne pravnim, pomažerješavanju pravnih pitanja. Sudsko-medicinski vještak (
expertus medico-forensis
) u pravnom i užemsmislu je
sudski medicinar (medicus forensis) - specijalista za sudsku medicinu
.Međutim, sudsko medicinski vještak u širem smislu je i svaki ljekar, specijalista raznih medicinskihgrana (psihijatar, hirurg, ginekolog, rentgenolog itd.), ali isključivo za pitanja iz svog domena. Utekstu zakna uglavnom postoji termin vještak, a samo u čl.253 ZKP koji se odnosi na obdukciju lešastoji da ljekar po mogućnosti treba da bude sudsko medicinske struke. Prema tome termin sudskomedicinski vještak odnosi se na ljekare koji za potrebe vrše jednu posebnu djelatnost.
OKVIRNA DJELATNOST SUDSKO MEDICINSKOG VJEŠTAČENJA
(Predmeti SMV)
Predmeti koji se odnose na krivično djelo
, a čiju istovjetnost treba da utvrdi sudsko-medicinskivještak, odnosno sudsko medicinske djelatnosti koje se odnose na sva ona pitanja koja su predmet pravnog spora, mogu biti: povredna oruđa, hemijska sredstva, sastojci čovječijeg tijela itd. Utvrđivanjeistovjetnosti ovih predmeta ne može se uvijek i odmah izvesti na pretresu, već je za to potrebnoizvjesno vrijeme, ili drugo mjesto (laboratorijsko, krimitehničko pretraživanje itd.). Djelatnost sudsko1
medicinskog vještaka je obimna i raznovrsna kao:
1.
VJEŠTAČENJE
NA
ŽIVIM
OSOBAMA
vještačenje tjelesnih povreda
,
vještačenje u slučajevima nejasnog prirodnog obolenja
(neznano sumnjivog i naprasnog),kao i nejasno prirodne smrti:-neznane - mors ignota,-sumnjive - mors suspecta-naprasne - mors subita.
vještačenje iz domena vita sexualis
: defloratio-devirginisatio, neprirodno polno opštenje-homosexualisam, sadizam, mazohizam, fetišizam, bestijalizam, silovanje, protivprirodni blud,impotentia sexualis virilis, anomaliae libidinis sexualis, impotentia deflorandi;intersexualisam, trudnoća (u krivično pravnim djelima kao što je pobacivanje, čedomorstvo,otmica, kao i u slučajevima u kojima trudnoća može važiti kao osobeno stanje, te i uslučajevima graviđne osobe osuđene na smrt); utvrđivanje očinstva itd, itd.,
identifikacija, utvrđivanje pola i životne dobi
;
vještačenje u slučajevima simulacije, disimulacije i agravacije
vještačenje stanja alkoholisanosti
(posebno u saobraćajnim nesrećama) .
2.
VJEŠTAČENJE
NA
LEŠEVIMA
obdukcija leševa;
vještačenje pojedinih dijelova leša (amputirani dio tijela, dijelovi tijela kod detrakcije ilidekompozicije, kostur ili dijelovi kostura itd).
3.
ŽIVOTINJE
ILI
DIJELOVI
ŽIVOTINJSKIH
LEŠEVA
:
kod skotološtva,
kod sumnji na čedomorstvo dijelovi životinjskih leševa.
4.
VJEŠTAČENJE
NA
ORUĐU
I
ORUŽJU
I
DRUGIM
PREDMETIMA
(
ODJEĆA
I
OBUĆA
)
identifikacija oruđa i oružja kao povređnog sredstva.
odjeća. obuća.
5.
VJEŠTAČENJE
SASTOJAKA
ČOVJEČIJEG
TIJELA
:
krv i mrlje krvi,
dlake, sperma, mokraća, kolostrum, mekonijum itd.
6.
VJEŠTAČENJE
NA
OSNOVU
SPISA
spisa,
pisanih materijala,
svjedočanstva.
ZAHTJEV SUDSKO MEDICINSKOG VJEŠTAČENJA, IZBOR I BROJSUDSKO MEDICINSKIH VJEŠTAKA
ZAHTJEV
ZA
SMV
potiče od strane suda, obzirom da sud postavlja sudsko medicinskog vještaka.
U čl.243 ZKP napisano je: "lice koje se pozove kao vještak dužno je da se odazove pozivu i dada svoj nalaz i mišljenje" i dalje u drugom stavu: "Ako vještak koji je uredno pozvan ne dođea izostanak ne opravda, ili ako odbije da vještaci, može da se kazni novčano do 1.000 dinara, au slučaju neopravdanog izostanka može i prinudno da se dovede".Dakle sud poziva vještaka i vještak je dužan da se pozivu odazove. Zahtjev za SMV može poticati i odstrane stranaka, ali u takvim slučajevima stvar je suda, da li će se zahtjev stranaka uvažiti.
IZBOR
SUDSKO
MEDICINSKIH
VJEŠTAKA
je zvaničan ili je slobodan,
zvaničan izbor
odnosi se na vještake koji su stalno postavljeni od strane suda, Stalno postavljani sudsko medicinski vještaci mogu biti zamjenjeni u slučajevima:-ako je stalno postavljeni vještak iz objektivnih razloga spriječen da izvrši SMV-ako je nepodoban za konkretni slučaj vještačenja (o tome će kasnije biti riječi).
slobodan izbor
podrazumijeva uzimanje ljekara za sudsko medicinsko vještačenje za2
konkretan slučaj.U čl.242 Zakona o krivičnom postupku stoji1.Vještačenje određuje pismenom naredbom organ koji vodi postupak. U naredbi će se navesti u pogledu kojih činjenica se vrši vještačenje i kome se povjerava. Naredba se dostavlja istrankama.2.Ako za određenu vrstu vještačenja postoji stručna ustanova ili se vještačenje može izvršiti uokviru državnog organa, takva vještačenja, a naročito složenija, povjeravaće se po pravilutakvoj ustanovi odnosno organu. Ustanova ili organ određuje jednog ili više stručnjaka koji ćeizvršiti vještačenje".
BROJ
SUDSKO
MEDICINSKIH
VJEŠTAKA
je ograničen ili proizvoljan.
•
U čl.242 Zakona o krivičnom postupku precizirano je: "Kad vještaka određuje organ koji jevodio postupak, taj organ će po pravilu odrediti jednog vještaka, a ako je vještačenje složeno -dva ili više vještaka".
•
Međutim, u čl.253 Zakona o krivičnom postupku, jasno su precizirani uslovi koji određuju broj SM vještaka: (1) Kad se vještačenje ne vrši u stručnoj ustanovi, pregled i obdukciju lešavrši jedan, a prema potrebi dva ili više ljekara koji po mogućnosti treba da budu sudskomedicinske struke".Prema tome, vidimo da je broj sudsko medicinskih vještaka ili ograničen (jedan vještak) ili je brojvještaka veći, kao na primjer kod nadvještačenja (super-vještačenja).
SPOSOBNOST VJEŠTAKA ZA SUDSKO MEDICINSKO VJEŠTAČENJE
Uslovi za izvođenje sudsko medicinskog vještačenja su:
STRUČNE
KVALIFIKACIJE
- to jest posjedovanje potrebnog sudsko medicinskog znanja i umijenja. Drugimriječima, sudsko medicinski vještak mora da ima završen medicinski fakultet, odnosno da ima statusljekara. Prema tome to može da bude:a.
medicus forensis
(ljekar specijalista za sudsku medicinu), koji je kvalifikovan za svasudsko medicinska vještačenja, b.
ljekar specijalista odgovarajuće grane
(hirurg, ginekolog, oftalmolog...), koji jekvalifikovan za sudsko medicinsko vještačenje iz svoje struke,c.
ljekar opšte prakse,
kvalifikovan samo za ograničena vještačenja.
PRAVNA
SPOSOBNOST
–za sudsko medicinsko vještačenje. Ta sposobnost je dvojaka:a.apsolutna (opšta) sposobnost vještaka za sudsko medicinsko vještačenje odnosi se nasvaki slučaj b.relativna (posebna) pravna sposobnost za sudsko medicinsko vještačenje odnosi sesamo na jedan naročiti slučaj.Shodno tome, opšta pravna nesposobnost, odnosno apsolutna pravna nesposobnost isključuje dotičnogvještaka u svim slučajevima sudsko medicinskog vještačenja, dok relativna pravna nesposobnostizuzima dotičnog vještaka samo od slučaja do slučaja.Da bismo mogli odgovoriti na pitanje koje lice uopšte se ne može uzeti kao vještak, moramo prije togaobjasniti pravnu nesposobnost svjedoka.
U čl.226 Zakona o krivičnom postupku govori se o tome, koja lica ne mogu biti saslušana kaosvjedoci.
Ne može se saslušati kao svjedok
:-lice koje bi svojim iskazom povrijedilo dužnost čuvanja službene ili vojne tajne, dok ganadležni organ ne oslobodi te dužnosti;-branilac okrivljenog o onome što mu je okrivljeni kao svom braniocu povjerio, osim akoto sam okrivljeni zahtijeva.
U čl.227 Zakona o krivičnom postupku o licima koja su o slobođena od dužnosti svjedočenja.3
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
Recommended
Notes
Load more
