Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more ➡
Download
Standard view
Full view
of .
Add note
Save to My Library
Sync to mobile
Look up keyword
Like this
8Activity
×
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Dia ly tu nhien dai cuong

Dia ly tu nhien dai cuong

Ratings: (0)|Views: 3,205|Likes:
Published by api-26595795

More info:

Published by: api-26595795 on Dec 04, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, DOC, TXT or read online from Scribd
See More
See less

03/18/2014

pdf

text

original

 
ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN
CHƯƠNG I : CẤU TRÚC CỦA TRÁI ĐẤT1.Hình dạng và kích thước của trái đất
* CẤU TRÚC CỦA TRÁI ĐẤT Nghiên cứu sự thay đổi của sóng địa chấn lan truyền trong lòng Trái Đất, người ta đã biết được Trái Đất có cấu trúcgồm nhiều lớp.
1. Lớp vỏ Trái Đất 
 
Vỏ Trái Đất cấu tạo chủ yếu bằng những vật chất cứng rắn, độ dày dao động từ 5 km (ở đại dương) đến 70 km (ở lục địa). Vỏ Trái Đất chỉ chiếm khoảng 15% về thể tích và khoảng 1% về trọng lượng của Trái Đất nhưng có vaitrò rất quan trọng đối với thiên nhiên và đời sống con người.Căn cứ vào sự khác nhau về thành phần cấu tạo, độ dày… vỏ Trái Đất lại chia thành hai kiểu chính: vỏ lục địa vàvỏ đại dương.Vỏ Trái Đất được cấu tạo bởi các tầng đá khác nhau.Trên cùng là tầng đá trầm tích do các vật liệu vụn, nhỏ bị nén chặt tạo thành. Tầng này không liên tục và có nơimỏng nơi dày.Tầng granit gồm các loại đá nhẹ tạo nên như đá granit và các loại đá có tính chất tương tự như đá granit… đượchình thành do vật chất nóng chảy ở dưới sâu của vỏ Trái Đất đông đặc lại. Lớp vỏ lục địa được cấu tạo chủ yếu bằng granit.Tầng badan gồm các loại đá nặng hơn như đá badan và các loại đá có tính chất tương tự như đá badan… được hìnhthành do vật chất nóng chảy phun trào lên
mặt đất rồi đông đặc lại. Lớp vỏ đại dương cấu tạo chủ yếu bằng badan.
2. Lớp Manti
Dưới vỏ Trái Đất cho tới độ sâu 2.900 km là lớp Manti (còn được gọi là bao Manti). Lớp này gồm hai tầng chính. Càng vàosâu, nhiệt độ và áp suất càng lớn nên trạng thái vật chất của bao Manti có sự thay đổi, quánh dẻo ở tầng trên và rắn ở tầngdưới.Vỏ Trái Đất và phần trên cùng của lớp Manti (đến độ sâu khoảng 100 km) vật chất ở trạng thái cứng, người ta thường gộp vàovà gọi chung là thạch quyển. Thạch quyển di chuyển trên một lớp mềm, quánh dẻo - quyển mềm của bao Manti, như cácmảng nổi trên mặt nước.Quyển mềm của bao Manti có ý nghĩa lớn đối với vỏ Trái Đất. Đây là nơi tích tụ và tiêu hao nguồn năng lượng bên trong, sinhra các hoạt động kiến tạo làm thay đổi cấu trúc bề mặt Trái Đất như hình thành những dạng địa hình khác nhau, các hiệntượng động đất, núi lửa…
3. Nhân Trái Đất 
  Nhân Trái Đất là lớp trong cùng, dày khoảng 3470 km. Ở đây, nhiệt độ và áp suất lớn hơn so với các lớp khác. Từ 2900 kmđến 5100 km là nhân ngoài, nhiệt độ vào khoảng 5000oC, áp suất từ 1,3 triệu đến 3,1 triệu atm, vật chất tồn tại trong trạngthái lỏng. Từ 5100 km đến 6370 km là nhân trong, áp suất từ 3 triệu đến 3,5 triệu atm, vật chất ở trạng thái rắn. Thành phầnvật chất chủ yếu của nhân Trái Đất là những kim loại nặng như niken (Ni), sắt (Fe) nên nhân Trái Đất còn được gọi là nhân Nife.
B. Kích thước của trái đất
Theo Cracôpxki(1942):Bán kính xích đo a:6378,160kmBán kính cc b:6356,777kmĐộ dẹt cực (a-b):a 1/298 hay21,36kmĐdet xích đo:1/30000 hay213mChiều dài vòng kinh tuyến:40.008,5kmChiu dài xích đo:40.075,7kmDin tích: 510,2 tr. kmvuôngThtích:1.083 tkm khi
Hình dạng
Trái đất có dạng khối elliptoid ba chiềuHình dạng geoit hiện nay có dạng trái lê hoặc trái timHình dạng geoit cao hơn mặt elliptoid: đại dươngHình dạng geoit thấp hơn mặt elliptoid: lục địa
Ý nghĩa của hình dạng TĐ
-
Bề mặt TĐ luôn đượcchiếu sáng một nửa-Các tia sáng MT tạo ra các góc nhập xạ khác nhau theo vĩ độ và các vành đai khí hậu.
-
Hai bán cầu Băc, Nam có chế độ ngược nhau của các hiện tượng địa lý: các dòng khí,nướccó hướng ngược nhau, các đaiKH đối xứng.
Lý Thy Xuân Trang DLDL0411
 
ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN
-Hình phỏng cầu khiến gần đạt Vmin, M max.-Dạng geoid khiến trọng lực không đồng đều.-Dẹt do quay tạo ma sát làm giảm tốc độ quay(ngày của đại Thái cổ chỉ dài 20h).
2.Sự vận động của trái đất và các hệ quả của sự vận động
1.Sự vận động chung của ti đất
-Vn đng quanh trc.-Hệ quca vn đng quanh trc.-Lc Coriolis.-Vn đng cùng mt trăng.
Vận động tự quay quanh trục
là một trong những sự vận động có nhiều ý nghĩa về mặt địa lý. Trước hết trái đất tự quay quanhtrục theo hướng từ tây sang đông, tức hướng ngược lại với chiều kim đồng hồ( nhìn từ cực bắc xuống)Trái đất hoàn thành một vòng tự quay quanh trục trong khoảng thời gian một ngày đêm. Tuy nhiên do những sự vận động phức tạp của cả mặt trời và trái đất nên độ dài khoảng một ngày đêm dựa theo mặt trời xê dịch đôi chút trong năm, khi lấykhoảng thời gian đó làm đơn vị tính toán người ta lấy độ dài trung bình khoảng thời gian đó trong năm và quy ước là 24 giờ Tốc độ quay của trái đất là góc mà bất cứ một điểm nào đó trên bề mặt trái đất, dù ở vĩ tuyến nào cũng vậy quay được 1 đơn vịthời gian nhất định tốc độ quay của trái dất bằng Ω=2
π
/
 
TVận tốc tự quay của trái đất phụ thuộc vào vĩ độ, ở xích đạo vận tốc của trái đất bằng V=2
π
R/T
 
hay
 
ΩR=464m/gyTrong đó Ω=tốc độ góc quay; R=bán kính TD;T=thời gianCàng lên các vĩ tuyến cao vận tốc trái đất càng giảm
2.Các hệ quả địa lý của vận động tự quay quanh trục của trái đất:a.Mạng lưới tọa độ của trái đất:
Sự vận động tự quay của trái đất đã tạo cơ sở cho việc xây dựng mang lưới tọa độ trên bề mặt trái đất để xác định vị trí củacác địa điểm, trong khi tự quay tất cả các địa điểm trên bề mặt trái đất đều di chuyển vị trí duy nhất có 2 điểm tự quay tại chổđó là 2 địa cực: cực bắc và cực nam. Đường thẳng nối 2 cực đi qua tâm của trái đất gọi là trục trái đất, trục trái đất nghiêngmặt phẳng hoàng đạo một góc 66
0
33
.Vòng tròn lớn nhất của trái đất nằm trong mặt phẳng vuông góc với trục quay và phân chia trái đất ra 2 nữa cầu là đường xíchđạo, khoảng cách từ xích đạo đến 2 cực bằng nhau, nữa cầu có cực bắc là cầu bắc; nữa cầu có cực nam là cầu nam. Sự đốixứng giữa 2 nữa cầu của trái đất không những chỉ có ý nghĩa đơn thuần về mặt hình học mà còn sự đối lập của nhiều hiệntượng địa lý trên bề mặt trái đất như: phương hướng, sự thay đổi các mùa, sự di động biểu kiến của mặt trời, sự lệch của cácdòng chảyCác mặt phẳng song song với mặt phẳng xích đạo cắt bề mặt trái đất thành những vòng tròn song song với đường xích đạogọi là các vĩ tuyến, các vĩ tuyến thuộc nữa bán cầu bắc là vĩ tuyến bắc; thuộc nữa cầu nam là vĩ tuyến nam, đường thẳng nối 2cực trên bề mặt trái gọi là kinh tuyến> hai đường kinh tuyến đối nhau tạo thành 1 vòng tròn đi qua 2 điểm cực gọi là vòngkinh tuyến. Tất cả các đường kinh tuyến đều bằng nhau, Năm 1884 công nhận kinh tuyến đi qua đài thiên văn Geenwich ở ngoại ô London (nước Anh) là kinh tuyến gốc được đánh số 0>từ kinh tuyến gốc về phía đông đến kinh tuyến đông180 là cáckinh tuyến đông về phía tây là kinh tuyến tây. Tất cả các hệ thống kinh tuyến và vĩ tuyến địa lý trên bề mặt trái đất tạo thành 1lưới tọa độ, nhờ đó người ta có thể xác định vị trí của tất cả các địa điểm và vẽ được bản đồ của bề mặt trái đất.
b.Sự điều hòa nhiệt giữa ngày và đêm:
Sự tự quay quanh trục của trái đất đã sinh ra 1 đơn vị đo thời gian tự nhiên 1 ngày đêm gồm có phần thời gian được chiếusáng là ngày và trong bóng tối là đêm, ngày đêm được chia ra 2 đơn vị thời gian là giờ và giờ chia ra phút, phút lại chia ragiây. Nếu trái đất không tự quay quanh trục mà chỉ quay quanh mặt trời thì trên TĐ cũng có ngày và đêm nhưng ngày đêm sẽrất dài, mặt đất ban ngày sẽ rất nóng và ban đêm sẽ rất lạnh. Do đó sự tự quay quanh trục của trái đất với tốc độ tương đối lớnnên ngày đêm trên TĐ ngắn, nhiệt độ mặt đất được điều hòa, sự sống phát triển tương đối thuận lợi.
c.Giờ trên TĐ và đường chuyển ngày quốc tế:
Do trái đất tự quay quanh trục nên mặt trời chỉ có 1 lần lên cao nhất trên bầu trời tại 1 đêm trong 1 ngày đêm đó là lúc 12htrưaDo chiều quay của TĐ là từ tây sang đông nên ở phía đông thấy mặt trời ngã về phía tây còn ở phía tây thì mới thấy mặt trờisắp tròn bóng. Như vậy ở cùng 1 thời điểm mỗi địa phương có giờ riêng đó là giờ địa phương và thống nhất ở tất cả các địađiểm nằm trên cùng 1 kinh tuyến để tránh tình trạng lộn xộn về giờ giấc. Bề mặt TĐ được quy ước chia ra làm 24 khu vực bổdọc theo kinh tuyến giống như những múi cam nên gọi là múi giờ, mỗi khu vực có 360
0
/24=15
0
Đối với những quốc gia có diện tích lớn có nhiều khu vực giờ khác nhau, khu vực đánh số 0 là khu vực giờ gốc ranh giới nằmở kinh độ 7
0
5 tây-đông, từ khu vực đó đi về phía đông là các khu vực 1, 2, 3…Người ta quy ước lấy kinh tuyến 180
0
ở giữakhu vực là số 12 trong TBD làm đường chuyển ngày quốc tế, nếu di chuyển từ tây sang đông qua đường kinh tuyến này thì phải chuyển sớm lên 1 ngày.
d.Lực Côriolít tn bề mặt TĐ:
Do hiện tượng tự quay quanh trục của TĐ nên tất cả các vật thể chuyển động trên bề mặt TĐ theo hướng kinh tuyến đều chịu
Lý Thy Xuân Trang DLDL0422
 
ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN
sự lệch hướng về phải ở nữa cầu bắc và trái ở nữa cầu nam.
Định nghĩa
: Lực làm các vật thể chuyển động lệch hướng về phải hay trái được gọi là lực Côriolít. Công thức: F=2mΩv.sinµ.Trong đó Ω là vận tốc quay của TĐ; lực F tỷ lệ thuận với khối lượng m của vật thể với vận tốc v của nó và sin của vĩ độ.Tất cả các khối lượng chuyển động trên bề mặt TĐ đều chịu tác động của lực Côriolít như: nước của các dòng biển, các dòngsông lớn và cả đường đạn bay trên mặt đất.
3.Sự chuyển động của TĐ quanh mặt trời
Trong hệ mặt trời TĐ ngoài chuyển động tự quay quanh trục còn chuyển động quanh mặt trời theo hướng quỹ đạo hình elipgần tròn.TĐ chuyển động trên hoàng đạo theo hướng từ Tây sang Đông với vận tốc rất lớn trung bình 28km/h. Để hoàn thành 1 vòngquỹ đạo TĐ phải mất 365 và ¼ ngày vì quỹ đạo có hình elip nên trong khi chuyển động có lúc TĐ ở gần mặt trời (cận nhật) cólúc ở xa mặt trời (viễn nhật). Trong khi chuyển động trên quỹ đạo trục của TĐ bao giờ cũng nghiêng về 1 phía mà không đổihướng>gọi là chuyển động tịnh tiến của TĐ quanh mặt trời.
Kết quả
:
- Sự chuyển động biểu kiến của mặt trời giữa 2 chí tuyến:
 Hiện tượng Mặt Trời ở đúng đỉnh đầu lúc 12 giờ trưa (tia sáng Mặt Trời chiếu thẳng góc với tiếp tuyến ở bề mặt đất) được gọilà Mặt Trời lên thiên đỉnh. Điều đó làm ta có ảo giác là Mặt Trời di chuyển. Nhưng trong thực tế, không phải Mặt Trời dichuyển mà là Trái Đất chuyển động tịnh tiến xung quanh Mặt Trời. Chuyển động không có thực đó của Mặt Trời được gọi làchuyển động biểu kiến hằng năm của Mặt Trời.
+
Trong quá trình chuyển động của TĐ trên quỹ đạo hằng năm vào ngày 22/6 TĐ đến 1 vị trí gần mút hoàng đạo gọi là hạ chí.Lúc đó đầu phía Bắc của trục TĐ quay về phía mặt trời. Ánh sáng mặt trời chiếu thảng trên mặt đất ở vĩ độ 23
0
27’ Bắc.>Vòngvĩ tuyến này gọi là chí tuyến Bắc.
+
Vào 22/12 TĐ lại di chuyển đến vị trí đông chí ở gần mút hoàng đạo, lúc đó đầu phía Nam trục lại hướng về phía mặt trời,ánh sáng mặt trời chiếu thẳng vào vĩ độ 23
0
27’ Nam>vĩ tuyến này gọi là chí tuyến Nam
+
Vào 21/3 và 23/9 TĐ di chuyển đến những vị trí trung gian ở giữa 2 đầu mút của hoàng đạo gọi là xuân phân và thu phân.Trục của TĐ không quay đầu về phía mặt trời ánh sáng mặt trời chiếu thẳng lên mặt đất ở xích đạo.
- Sự thay đổi các thời kỳ nóng lạnh trong năm và hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau:
Trong khoảng thời gian từ 21 – 3 đến 23 – 9, bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời, nên bán cầu này có góc chiếu sáng lớn, diệntích được chiếu sáng lớn hơn diện tích khuất trong bóng tối; đó là mùa xuân và mùa hạ của bán cầu Bắc, ngày dài hơn đêm. Ở bán cầu Nam thì ngược lại, thời gian đó là mùa thu và mùa đông, đêm dài hơn ngày.Trong khoảng thời gian từ ngày 23 – 9 đến 21 – 3, bán cầu Nam ngả về phía Mặt Trời, nên bán cầu này có góc chiếu sáng lớn,diện tích được chiếu sáng lớn hơn diện tích khuất trong bóng tối; đó là mùa xuân và mùa hạ cảu bán cầu Nam, ngày dài hơnđêm. Ở bán cầu Bắc thì ngược lại, thời gian này là mùa thu và mùa đông, đêm dài hơn ngày.Riêng hai ngày 21 – 3 và 23 – 9, Mặt Trời chiếu thẳng góc xuống Xích đạo lúc 12 giờ trưa nên thời gian chiếu sáng cho hai bán cầu là như nhau; vì thế ngày dài bằng đêm trên toàn thế giới.Ở Xích đạo, quanh năm có độ dài ngày và đêm bằng nhau. Càng xa Xích đạo, độ dài ngày và đêm càng chênh lệch nhiều. Từvòng cực về phía cực, có hiện tượng ngày hoặc đêm dài 24 giờ (ngày địa cực, đêm địa cực). Càng gần cực, số ngày, đêm địacực càng tăng. Ở hai cực, số ngày hoặc đêm dài 24 giờ kéo dài suốt trong sáu tháng.Trong khi mặt trăng quay quanh TĐ do tương quan về khối lượng giữa 2 thiên thể tâm quay của hệ thống mặt trăng và TĐnằm cách tâm TĐ 1 khoảng cách bằng 0,73 bán kính TĐ. Như vậy là mặt trăng không hoàn toàn chuyển động quanh TĐ màcùng với TĐ quay quanh tâm chung của hệ thống>Kết quả là trên TĐ sinh ra 1 sức li tâm và sức li tâm này đều bằng nhau ở khắp mọi điểm trên TĐ và đối kháng với sức hút về phía mặt trăng>Từ đó sinh ra hiện tượng sóng triều, chu kỳ 2 lần triều lênvà 2 lần triều xuống diễn ra trong 24h50’.-
Hiện tượng mùa
Mùa là một phần thời gian của năm, nhưng có những đặc điểm riêng về thời tiết và khí hậu. Nguyên nhân gây ra các mùa làdo trục Trái Đất nghiêng với mặt phẳng quỹ đạo của Trái Đất và trong suốt năm, trục của Trái Đất không đổi phương trongkhông gian, nên có thời kỳ bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời, có thời kỳ bán cầu Nam ngả về phía Mặt Trời. Điều đó làm chothời gian chiếu sáng và sự thu nhận bức xạ Mặt Trời ở mỗi bán cầu đều thay đổi trong năm. Người ta chia một năm ra bốn mùa. Ở bán cầu Bắc, thời gian bắt đầu và kết thúc các mùa của các nước theo dương lịch vàmột số nước quen dùng âm – dương lịch ở châu Á không giống nhau.Các nước theo dương lịch ở bán cầu Bắc lấy bốn ngày: xuân phân (21 – 3), hạ chí (22 – 6), thu phân (23 – 9) và đông chí (22 – 12) là bốn ngày khởi đầu của bốn mùa .Ở bán cầu Nam, bốn mùa diễn ra ngược lại với bán cầu Bắc. Nước ta và một số nước châu Á quen dùng âm – dương lịch, thời gian bắt đầu các mùa được tính sớm hơn khoảng 45 ngày.Mùa xuân từ 4 hoặc 5/2 (lập xuân), đến 5 hoặc 6/5 (lập hạ)Mùa hạ từ 5 hoặc 6/5 (lập hạ), đến 7 hoặc 8 (lập thu)Mùa thu từ 7 hoặc 8/8 (lập thu), đến 7 hoặc 8/11 (lập đông)Mùa đông từ 7 hoặc 8/11 (lập đông), đến 4 hoặc 5/2 (lập xuân)
Lý Thy Xuân Trang DLDL0433

Activity (8)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
Cupi Don liked this
Gia Ngan Tran liked this
Gia Ngan Tran liked this
hatmuarojmaj liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->