De Nederlandse kerken en de joden by Snoek, Johan Martinus, 1920-

Project Gutenberg's De Nederlandse kerken en de joden, by J.M. SnoekThis eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and withalmost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away orre-use it under the terms of the Project Gutenberg License includedwith this eBook or online at www.gutenberg.netTitle: De Nederlandse kerken en de jodenAuthor: J.M. SnoekRelease Date: November 20, 2005 [EBook #17139]Language: DutchCharacter set encoding: ISO-8859-1** This is a COPYRIGHTED Project Gutenberg eBook, Details Below **** Please follow the copyright guidelines in this file. **Produced by Gé SnoekDE NEDERLANDSE KERKEN EN DE JODEN1940-1945De protesten bij Seyss-InquartHulp aan Joodse onderduikersDe motieven voor hulpverleningdoor Ds. J.M. SnoekUITGEVERSMAATSCHAPPIJ, J.H. KOK - KAMPEN"Hoe groter de duisternisdes te helderder het licht,ook al is het niet meerdan dat van een kleine kaars"Heinz Leunerbewerkt door Gé J. Snoek (g.snoek3@chello.nl)oorspronkelijke pagina nrs staan tussen <xxx>foutnoten per hoofdstuk tussen [x.nn] zie eindzie ook het Engelse The Grey Book onder nr E14764InhoudINLEIDING11

DEEL I: DE PROTESTEN171. DE NEDERLANDSE KERKEN TIJDENS DE JARENDERTIGa. Sfeer en situatie19b. De zending onder de Joden22c. Over synodes en deputaatschappen24d. Het lidmaatschap van de NSB.26e. Reacties op het antisemitisme in Duitsland292. HET BEGINa. De situatie (mei - oktober 1940)34b. Het Convent van Kerken35c. De Lunterse Ring38d. Tweemaal concentratiekamp Buchenwald40e. Het eerste protest433. VERSCHERPINGa. De situatie (november 1940 - maart 1941)50b. Bijna te laat51c, Een brief en twee arrestaties:54d. Een synode in vergadering bijeen57e. Afkondiging in een kerkdienst604. MATHEIDa. De situatie (30 maart tot einddecember 1941)63b. Hervormde stemmen65c. Hervormd herderlijk schrijven67d. De Gereformeerde synode68e. Weinig activiteit715. DE KATHOLIEKE KERK GAAT MEEDOEN -AUDIENTIE BIJ SEYSS-INQUARTa. De situatie (eerste helft 1942)73b. De houding van de Katholieke Kerk74c. De RK in het Interkerkelijk Overleg (I.K.O.)76d. De audiëntie78e. De gevolgen82f. De bordjes "verboden voor Joden"846. MASSA-DEPORTATIES; HET TELEGRAMa. De situatie (tweede halfjaar 1942)88b. Nog een synode-vergadering89c. Het telegram90d. Duitse reactie91e. Gebed, afkondiging van het protest93f. De kosten96g. Vergeefse pogingen977. DE SCHERPSTE OPROEP, OOIT GEDAANa. De situatie (januari tot begin mei 1943)101b. "Wie meewerkt is medeschuldig"103c. Niet in de Gereformeerde Kerken afgelezen105d. Nog een schep er bovenop107e. Resultaat?1098. STERILISATIE; DE, "Joden-GOD"; DE "GEMENGD GEHUWDEN"a. De situatie (begin mei - november 1943)112b. Mooi Nederlands, geschreven in het Duits113c. De Joden-God" en de "Joden-bijbel"116

d. "Gemengd-gehuwde"Joden1189. DE Joden-CHRISTENENa. Duitse beloften121b. Geen Gereformeerde "haastdoop"122c. Andere opvattingen125d. Schmidt en Rauter128e. Westerbork en daarna130f. Bep Blok13210. EEN VERBLUFFENDE CONCLUSIE136DEEL II: HULP AAN JOODSE ONDERDUIKERS11. DE LO (LANDELIJKE ORGANISATIE VOOR HULPAAN ONDERDUIKERS)14312. DE NV EN HAAR KINDEREN14913. DRIE ERVARINGENa. Ader156b. Dobschiner157c. Houwaart15914 WAAROM HIELP MEN Joden?a. Dominee, boer, dominee161b. Angst166c. Om zielen te redden?167DEEL III: NA DE OORLOG15. VOETANGELS EN KLEMMEN17716. DE BEVRIJDING; EEN ENQUETE18217. GESCHIEDSCHRIJVERS ONDER VUUR18518. BEOORDELINGENa. Over het redden van de Joden-christenen193b. Commentaar op de houding van de kerkenin het algemeen19619. EEN KLEINE KAARS200INLEIDINGDit boek heeft een voorgeschiedenis. Indertijd was ik (van 1958-1969)predikant van de Schotse kerk te Tiberias, Israël. Met inspanning hadik me de taal van het land, modern Hebreeuws (ook wel Ivriet genoemd),eigen gemaakt. Vaak werd ik door een kiboets uitgenodigd om op vrijdagavond(het begin van de sabbat) een lezing te houden. Op mijn inleiding placht erimmer een levendige discussie te komen.In die tijd trok het toneelstuk van Rolf Hochhuth, der Stellvertreter("de plaatsbekleder") sterk de aandacht: het stelde de houding van pausPius XII ten opzichte van de Jodenvervolgingen tijdens de tweede wereldoorlogaan de orde. Hochhuth maakte de tongen los. Een Zwitserse predikant die toenin Israël woonde schreef: "Er was (ten tijde van de tweede wereldoorlog) eenvolledige en vreselijke stilte van de kant van de Kerk" (Jerusalem Post,17 sept. 1963). Ook de toenmalige voorzitter van het Israëlische parlement,Kadish Luz, deed een soortgelijke uitspraak (zitting van het parlement,