En zoo is het ook met de boeken gegaan. Dat spreekt als een boek, zei men, en daarmee was het uit. Maar de
boeken hebben hun prestige verloren. Iedereen maakt boeken en snel ook. Negen jaren over een boek te
broeden, zooals Horatius aanraadde, wie zou er aan denken! In negen jaren is een boek al weer verouderd. Zij
zijn ephemeriden, zij strekken om de gedachten en beelden van het oogenblik uit te drukken, en maar weinige
zijn duurzamer.
Op een morgen had ik eindelijk een niet zeer vermakelijk werk ten einde gebracht. Ik had het laatste blad
gelezen van een grooten hoop boeken, waarover mij gevraagd was of zij eene heruitgaaf verdienen. Het waren
novellen, gedichten, tooneelstukken. Titels, papier, letter, toonden al eene herkomst van voor ruim twintig
jaren. En de illustraties\u00e2\ue000\ue008verluchten, verlichten noemden onze middeleeuwers die versiering naar het oude
illummare, waarvan het nieuwereillustreeren een aanmatigender vorm is\u00e2\ue000\ue008de illustraties, die deze boeken nog
niet illuster hadden gemaakt, waren even verouderd. Welke onredzame steenteekeningen, waardig den
komischen vloek van Bilderdijk:
Een steenen hart, een hoofd gevoed met keien,
Beelde aap of hond in kouden steendruk uit,
Waar gloed noch smaak hun warmen glans in spreien
En 't zielsgevoel de teedre borst voor sluit!
..........................................................
Maar weg dat tuig, dat kunstverwoestend knoeien!
Welke wonderlijk uitgedoste poppen, die heeren en dames, eens zich zoo elegant en nieuwmodisch wanende,
nu zoo dwaas in hun verouderde kleederen, weergegeven zonder dien tact, waardoor een kunstenaar aan elke
snede der mode iets kan verleenen, dat de dragers boven het bespottelijke van het verouderen verheft.
En wat zou ik zeggen over den inhoud? Het was een moeielijk geval. Denkt men aan den rijken schat van
werken, wier schoonheid of beteekenis onvergankelijk is\u00e2\ue000\ue008dan vraagt men, waartoe zooveel middelmatigs
gedrukt of althans herdrukt, en moedeloosheid dreigt onszelven de pen te doen nederleggen. Toch blijft de
aandrift onverwinlijk en ook wij schrijven, ieder zoo goed en kwaad als wij kunnen, ieder zooals zijne pen
gebekt is, omdat wij het niet laten kunnen.
En wij hebben toch gelijk, want ook onze tijd, onze denkbeelden en gevoelens hebben recht zich af te beelden;
en kan het niet geschieden in eeuwenverdurend marmer, dan in vergankelijke photographie\u00c3\u00abn. Dus een
minder volstrekte maat genomen.
Zijn dan deze stukken goed, naar onzen tijd, naar onze omstandigheden gerekend? Zit er kracht,
oorspronkelijkheid, durven in? Zijn die novellen en tooneelstukken de, afbeelding van wat de veelbewogen
gemoederen in het moderne leven vervult? Draagt de vorm den stempel van een karakter? Geven deze
gedichten iets kernigs voor den geest, iets teeders voor het hart, eenige winst voor den versbouw en de muziek
der taal?
Zoo ver was ik gekomen, en bij elk gewicht in de schaal geworpen rezen de stukken, en rezen, zij werden zoo
licht ... toen de uitgever van de Vogels van diverse pluimage binnentrad en, een pakje op mijne tafel leggende,
zeide:
\u00e2\ue000\ue008Doe mij 't plezier, dat eens door te kijken en te zeggen of je die stukken voor een herdruk goed vindt.
\u00e2\ue000\ue008Alweer! zei ik, jij ook al; ik heb pas dien heelen hoop doorgeworsteld,... niet goed, niet slecht, maar....
Ik had dit pakje intusschen geopend en zag wat oude werken van mijzelven.
The Project Gutenberg eBook of Vogels Van Diverse Pluimage, by Carl Vosmaer.
INLEIDING.
3
Leave a Comment