Turkse mannen in de door hun aangelegde moestuin in Amsterdam. Foto: Raimond Wouda (Solar).

Om de veertien dagen komt het bestuur bijelkaar met volle agenda. De leerroute vanbarmhartigheid heeft veel werk gevraagd.Die loopt nu met 24 deelnemers. Het is inspi-rerend om je samen te verdiepen in barmhar-tigheid. En we weten zeker dat we de leer-route zullen herhalen.Dan de bijeenkomst van 8 mei met zes workshops. Het is een even belangrijkebijeenkomst van de BvB als de jaarlijksebijeenkomst in november. U komt toch ook?We zien de bijeenkomst van 8 mei ook alseen mogelijkheid bekendheid te geven aande BvB. Daarom de suggestie: kóm en nodigiemand uit.En dan heb je van ons de brief gekregen overde structuur van de BvB met acceptgirokaart.Hopelijk kunt u er zich in vinden en ook ziendat er een beetje boter bij de vis nodig is. Wezijn heel blij dat onze oproep om versterking van de kerngroep vier nieuwe leden heeft opgeleverd: Mariet van de Boer (Vught), Loes van Zuylen (Tilburg), Pepijn van de Vorst (Enschede) en Cees Paauw (Maastricht). In dekerngroep klopt het hart van de BvB.Tenslotte het verlangen om tot regionalegroepen te komen. Het is nu de grootsteuitdaging om die van de grond te krijgen. Uzult er nog meer van horen.Steeds meer begint door te dringen, hoe wezenlijk barmhartigheid is voor een mense-lijke samenleving, waarin iedereen in vredekan leven. Denk bijvoorbeeld maar aan de26.000 asielzoekers die zullen worden uitge- wezen uit ons land. We worden als bewegingsteeds meer gevraagd aan een bijeenkomst,symposium of manifestatie deel te nemen.Dit inspireert ons om door te gaan. En wehopen dat het u bevestigt in de overtuigingdat we met de BvB samen met iets goedsbezig zijn, goed voor ons zelf en goed vooronze wereld.

N I E U WS B R I E F

ap ri l2 0 0 4 | #2 6 | f rate r s c m m

Z i e n-B e w o g e nW o r d e n-I nB e w e g i n g K o m e n

Woord van de redactie.Gérard Verstijnen

Als verse redactie presente-ren we #26: veel aanbod, teweinig ruimte, een fraaie lay-out. Er leven plannen om tekomen tot themanummers,uitbreiding.In dit nummer een gevari-eerd aanbod: aandacht voorvluchtelingen, interreligieuzedialoog, publicaties, nieuws,berichten. En ook in Kenyaen Suriname wordt nage-dacht over barmhartigheid.Door vasten los komen van‘gezetenheid’, om met Pasenop te kunnen staan, te genie-ten van de lente, en verderop weg te gaan, richtingbarmhartig zijn naar jezelf en naar een meedogendesamenleving. Dat wenst deredactie u toe.

In beweging voor eenBarmhartige samenleving

Wim Verschuren,

Voorzitter bestuur BvB

de weg van barmhartigheidin suriname

Op zondag 18 januari had inParamaribo een bijzondere bijeen-komst plaats. Onder de titel ‘De weg van Barmhartigheid’ kwamenmoslims, christenen, hindoes enbahai bijeen om zich samen tebezinnen op de wezenlijke plaats diebarmhartigheid in elke van de vierlevensovertuigingen inneemt. Wat men samen beoogde was om te komentot een verdieping van een levens-houding van barmhartigheid en omdaardoor samen op te komen voor dezwakken in de samenleving en voorde kwaliteit van de samenleving. Het werd een inspirerend congres en men wil het hier niet bij laten. Aan zespunten wil men aandacht gaan geven:‘1. inventariseren van vormen enacties van barmhartigheid in desamenleving; 2. het bevorderen vaneen levenshouding van barmhartig-heid binnen de diverse religieuzeorganisaties; 3. het schrijven vaneen lesbrief voor het onderwijs overbarmhartigheid, voor het lager enhet middelbaar onderwijs; 4. eengedragscode ontwikkelen voor politicien die aanbieden aan de regering enpolitieke partijen, om barmhartigheideen toets te laten zijn van het over-heidsgedrag; 5. een televisieprogramover waarden en normen vanuit het perspectief van barmhartigheid; 6. desamenstelling van een groep mensende in een ‘beweging van barmhartig-heid’ willen werken aan de kwaliteit van hun persoonlijk leven en aan die van de samenleving’.We hebben Iris, de interreligieuzeraad in Suriname, met wie we inde voorbereiding van dit congrescontact hebben gehad, namens deBeweging van Barmhartigheid geluk-gewenst met dit vruchtbare initiatief en meegedeeld dat we met meer danbelangstelling de verdere ontwikke-ling willen volgen.

A C T I V I T E I T E N

ba r mha rti ge

met het oog op pasen

maar altijd om de concrete mens innood.3 – Barmhartigheid kan verwordentot een sentiment waarmee wij in de verworpenen onszelf of ons eigen kindzien lijden of verhongeren. Dat senti-ment echter stopt als het voorwerp van ons medelijden brutaler, luier of ondankbaarder is dan wij graag haddengewild. Onze aandacht beklijft beter als we in de verworpenen een spoor zien van God zelf.4 – Barmhartigheid loopt soms het gevaar geannexeerd te worden alsbezit van de eigen groep of de eigentraditie. Een voorbeeld: “Een oude enzieke mens door euthanasie uit het lijden verlossen is barmhartig, wie daaranders over denkt is onbarmhartig”.Deze barmhartigheid is exclusief.De ware barmhartigheid is inclusief.Zoals God barmhartig heet voor al zijnmensen, zo mogen wij barmhartig worden voor al onze medemensen,zonder onderscheid, inclusief, enaltijd zonder te weten wat het oplevert.Het gaat niet om het product dat het oplevert, maar om de daad die wordt gesteld, om niet, gratuïet, gratis, proDeo, voor Allah zeggen de moslims.Uit een artikel van filosoof Theo deWit:

“De behoedzame barmhartigheid laat zich niet insluiten”.

Om te beginnen beschrijft de auteur vier manieren om met barmhartigheidop de loop te gaan.1 – De politiek gebruikt barmhartig-heid vanuit de kerken graag als instru-ment om sociale samenhang tot standte brengen. Maar de kerken moetengeen lippendienst bewijzen aan de poli-tieke overheid, echter eer brengen aande individuele mens in nood.2 – In politieke concepten links vanhet midden kan barmhartigheid eenpure theorie worden die uiteenzet wat we moeten doen om honger en onrecht uit te bannen. Maar het gaat bij bijbelsebarmhartigheid nooit om een theorie,

Wim Verschuren

behoedzamebarmhartigheid

Laten we niet het graf inkijkenmaar juist vanuit het open graf naar buitenhet licht inde wereld in

Adri Bosch

A C T I V I T E I T E N

ba r mha rti ge

– Het meest genoemd is dat de BvB een bron vaninspiratie mag zijn. Dat men erdoor gevoed wordt. Menverwacht er steun en bemoediging van elkaar en vindtontmoeting belangrijk– Men wil leren van elkaars ervaringen, ze met elkaardelen. Bezinning is daarbij nodig.– Op weg gaan in je leven met mensen die dezelfdeidealen hebben, meer inzicht krijgen in de eigen beperkt-heden als mens, en het ontwikkelen van de eigen spiritua-liteit van barmhartigheid.– Men tekent daarbij aan dat het een gevaar is datdaarmee het maatschappelijke signaal wat uit beeld kanraken.– Weerbaarheid moet ook ter sprake komen. Wat is weer-baarheid in geval van barmhartigheid?– Met je medemens begaan zijn en barmhartig willen endurven zijn.– De eigen grondhouding van barmhartigheid ontwikkelenen die uitdragen in eigen kring: thuis, werk, directe omge-ving door bijvoorbeeld landelijke dagen, regionale en of plaatselijke kringen, via teksten, inleidingen en scholing.– Ook vond men dat het goed is voor de BvB om contactte leggen met gelijkgezinde groeperingen.– De BvB moet een tegenhanger tegen de verharding vande maatschappij zijn (bijvoorbeeld zijn stem laten horen bijhet invoeren van een ‘pyjamadag’ in bejaardencentra)– Meer brieven naar Balkenende sturen en ons geluidlaten horen! Meer barmhartigheid in politieke partijeninbrengen. Discussie erover op gang brengen. Niet eenministerie van barmhartigheid maar meer barmhartigemensen in de regering!– Men vraagt naar dagen voor vrijwilligers als steun,herkenning, bemoediging en om barmhartigheid verder uitte dragen.– Het gaat de mensen meer om de kwaliteit dan om debeweging uit te breiden.

Jeroen Toussaint en Marjolein Dubbers zijn als geassoci-eerde leden van de fraters CMM uitgezonden naar Kenya,waar ze drie jaar werken in OIP, een integraal Aidsproject in het stadje Oyugis. Ze maken hier heel veel mee. Dooden leven liggen dicht bij elkaar. Vanuit Oyugis sturen zijregelmatig internet-post naar de Nederlandse achterban(www.wereldvrienden.org). Barmhartigheid heeft hier eeneigen gezicht. Uit een mijmering van Jeroen, op hun site tevinden, enkele citaten.

‘Vannacht kon ik niet slapen. Misschien waren het demedicijnen die ik moest innemen omdat ik weer malariaheb. Misschien dat ik te veel lag te piekeren. Ik denk het tweede. Gek genoeg kon ik niet in slaap komen omdat ik lag na te denken over barmhartigheid. Ik ben gisteren boosgeworden, omdat ik zie dat mensen die het over barmhar-tigheid hebben, niet altijd barmhartig zijn. Misschien is het ook wel onmogelijk om altijd barmhartig te zijn, maar ik werd er wel boos om. Ik vroeg me af wat barmhartigheidnou eigenlijk is: misschien zit ik er helemaal naast.’‘Om barmhartigheid een beetje toegankelijker te maken voor mensen die denken dat het alleen maar een religieus woord is, zal ik even kort zeggen waar we bij barmhartig-heid aan moeten denken. Warmte, verbondenheid, mense-lijkheid, elkaar zien, aandacht, ontvangen, geven. En zo zijner nog veel meer gewone, alledaagse woorden die ieder vanons snapt en die een stukje barmhartigheid omschrijven.Geen van deze woorden zijn typisch religieuze woorden,dus barmhartigheid is helemaal niet typisch iets voor religi-euzen. Het is iets van ons allemaal!’‘Barmhartigheid is niet de actie, niet het handelen, niet het doen, zoals zo graag gedacht wordt. Barmhartigheidis niet meer dan de warmte die een lijdend persoon ervaart van iemand die hem daadwerkelijk ziet. Je kunt daaromnooit zeggen: “Vandaag ga ik eens barmhartig zijn”. Je kunt alleen achteraf constateren dat je barmhartig bent geweest,omdat de ander je dat heeft laten weten. Barmhartigheid isde genade van de ander. Hieruit blijkt ook dat barmhartig-heid wederkerige menselijkheid is. Er is geen barmhartig-heid waar mensen maskers op hebben. Er is alleen barm-hartigheid waar ontmoeting is van mens tot mens. Eenontmoeting in de puurste zin van het woord. Waar je, zoalsLevinas zegt, God in het gelaat van de lijdende ziet.’Er zijn verschillende lagen in barmhartigheid. ‘De eerstelaag is barmhartigheid voor degene die je ziet lijden. Dit zijn de mensen die we onze cliënten of patiënten noemen.Daarna komt de laag van barmhartigheid voor degenemet wie je samenleeft of die veel dichter bij onszelf staan.(partner, ouders, vrienden, familie). Het lijkt wel alsof het moeilijker is om hen te zien met geduld, begrip en warmte.De diepste, en wellicht moeilijkste laag is barmhartig-heid voor jezelf. Wij (ik!) vergeten om vol mededogen naaronszelf te kijken(...)Hoe komt dat toch? Het antwoord is niet eenvoudig.Barmhartigheid wordt gegeven. Maar niet door degene waarvan wij denken dat die hem geeft; de zogenaamde‘niet-lijdende’. De ontvangende partij geeft barmhartig-heid. Jij bent het zelf die geeft, maar ook die ontvangt. Enontvangen is voor veel mensen moeilijk. Durf de warmte van de barmhartigheid in en voor jezelf te ontvangen.’

de warmte vanbarmhartigheid

Jeroen Toussaint

TOEKOMST BEWEGING VAN BARMHARTIGHEID:WAT ZIJN DE DROMEN EN WENSEN VAN DE DEELNEMERS IN DE GROEPEN?

Korte samenvatting van de groepsgesprekken op 15 nov 2003 en van wat er op de formulieren is ingevuld.Een uitgebreider verslag kunt u aanvragen bij de redactie.