Barmhartigheid: teder en krachtig

N I E U WS B R I E F

o kt o be r2 0 0 4 | #2 8 | f rate r s c m m

Z i e n-B e w o g e nW o r d e n-I nB e w e g i n g K o m e n

Bovenstaand gedicht zegt ietsvan de vragen die wij als redac-tie hebben bij de plotselingedood van Gérard.We zouden op 12 augustusweer met enthousiasme aande volgende Nieuwsbrief gaan werken... En in één keeris er dat telefoontje: “Ik hebraar nieuws voor je, Gérard isoverleden.” Ik wil het nog nietgeloven. Waarom hij en zoplotseling? Het ging zo fijn metelkaar in de redactie.Gérard op wie je kon bouwen,die er altijd was. Die deedwat hij beloofde. Nooit opde voorgrond. Maar wel wistwat hij goed vond voor deNieuwsbrief. Gérard die nogheel veel kopij had...Hij is niet meer, Gérard, onzeeindredacteur. We zitten meteen lege plek. We zullen hemmissen.Maar we willen wel proberen inzijn geest verder te gaan.

Gérard Verstijnen

1942-2004

Op 6 augustus zwaaiden twee vluchtelingen-kinderen, die in de Vuurhaard in Udenhout wonen, hem uit, toen hij naar Oisterwijkfietste om bij zijn broer en schoonzusmosselen te gaan eten. Transpirerend, want het was midden in de hittegolf, kwam hijopgewekt bij hen aan. Amper binnen viel hijneer en was dood.

Twee ambulances waren binnen vijf minutenaanwezig. Maar reanimeren mocht niet baten.Verdoofd door dit zo onverwachte verlies waren we met stomheid geslagen.Op 11 augustus hebben we hem in Udenhout de laatste eer bewezen in een indrukwekkende viering. Daar bleek ook met hoeveel mensen engroepen Gérard verbonden was.Gérard was een bewogen mens, bewogen ommensen, om hen vooral die geen stem hebben,klein gehouden worden. Hij kon lijden aan een wereld waarin zoveel onrecht gebeurt.Het is dus niet vreemd, dat hij zich bij deBeweging van Barmhartigheid thuis voelde.Vanaf het begin in 1998 was hij erbijbetrokken. Hij was al die tijd lid van de kern-groep. Als ik hem vroeg om ergens een avondte verzorgen, was hij altijd bereid.Gérard was ook een echte lezer. Bijna gulzig was hij erop uit om alles te lezen wat er overbarmhartigheid verscheen.Ook was Gérard een rusteloze zoeker. Hij wilde weten en onderzoeken. Daarom hebben we hem ook gevraagd om hoofdredacteur vanonze Nieuwsbrief te worden.Velen missen hem. Ook de Beweging vanBarmhartigheid.Deze barmhartige mens in wie barmhartig-heid als een beweging van zien - bewogen worden - in beweging komen een realiteit was.Hoe rusteloos hij soms ook was, hij wilde zienen weten, hoe het mensen verging. Hij zagmensen in hun waarde, hij was bewogen ommensen tot tranen toe en hij kwam in bewe-ging voor mensen die onrecht werd aange-daan. Nee, makkelijk heeft hij het zichzelf niet gemaakt in zijn leven, altijd was hij echt en waarachtig.Gérard was gefascineerd door het labyrint.Hij heeft een mooi groot labyrint laten makenmet de afbeelding van het labyrint in Chartresen gaf weekenden daarover.Op de vele Vincentiustochten naar Frankrijk zorgde hij ervoor, dat de groep het labyrint kon lopen in de kathedraal van Chartres. Het labyrint is geen doolhof, waarin je zonderdoel ronddwaalt. In het labyrint loop je heel wat keren vast, maar je weet dat je, als je door-loopt, uiteindelijk aan zult komen.Die overtuiging had Gérard en die gaf richtingen vertrouwen in zijn leven, ook bij teleurstel-lingen.Op de rouwaankondiging stond de volgendepassage uit de Constituties van de Fraters:

Als broeders streven we er naarallen die wij ontmoetente vergezellen bij het onderweg zijnnaar een toekomst,voor ieder gekenmerkt door onzekerheid en hoop.

Zo zullen wij Gérard herinneren: als reisgezel,als bondgenoot om samen aan een goedetoekomst te werken, speciaal ook voor hen,die niet gezien worden, geen stem hebben.Dank je wel, Gérard!Wim Verschuren,

Voorzitter bestuur BvB

“Ik wilde dat ‘k de wind kon verstaan,de wolken, de bomen, de stilte,dat ‘k helder doorvoelde wat pijn zeggen wil,in hopen en eenzame kilte,dat ‘k iets van het machtige leven begreepdat geeft en dat neemt alle dagen...”

Margreet van Hoorn uit: “In het voorbijgaan”

A C T I V I T E I T E N

ba r mha rti ge

Op de workshopdag in mei was ook de mogelijkheid om al schilderendbarmhartigheid in vorm en kleur uit tebeelden. Het was een beetje spannendof deelnemers hiervoor wel zoudenkiezen. Want men denkt al gauw: ‘Ik kan niet schilderen, nee niks voor mij’.Maar het viel mee en zowel ‘s morgensals ‘s middags was er een behoorlijkegroep. Ieder zat achter een eigen tafelmet daarop een aantal vellen papier, eenpotje water en een schilderspalet, vol verwachting wat er zou gaan gebeuren.Eerlijk gezegd vond ik het zelf ook welspannend.Eind augustus heb ik de workshopopnieuw gehouden, maar nu voor negen jonge fraters uit Indonesia en Kenya.Dat het mogelijk is om al schilderenddichter te komen bij je beleving vanbarmhartigheid had ik op de workshop van 9 mei ervaren. Nu was meer despanning: kan ik overbrengen wat ik bedoel en hoe ervaren ze het, komenduit een andere cultuur, om barmhartig-heid te verbeelden.In feite was die vrees ongegrond, want mensen uit Kenya en Indonesia denken veel meer in beelden en symbolen en verhalen dan wij.

Hoe zijn we te werk gegaan?

Nadat ieder van een kleur verf hadgehaald en ook een beetje wit was deeerste opdracht om de eerste letter van je naam op alle mogelijke manieren teschilderen. Een makkelijke opdracht om er in te komen en aan de kwast te wennen. De tweede opdracht was debeweging of het gevoel dat er op dat moment in je leefde te verbeelden enom zo te proberen van wat vaste plaatjes(landschap, bloem, huis) los te komen.Toen begon het eigenlijke werk: barm-hartigheid verbeelden. Omdat in deBeweging van Barmhartigheid dedrieslag “Zien - Bewogen worden - Inbeweging komen” een grote rol speelt werd ieder uitgenodigd om eerst ‘Zien’ te verbeelden. Toen iedereen dit klaar had,heb ik gevraagd om bij de schildering opeen papiertje een paar woorden of zinnente zetten. Daarna volgde de uitnodigingom op een apart papier ‘Bewogen worden’en daarna in ‘In Beweging komen’ te verbeelden en er ook een paar woorden of zinnen bij te zetten. Tussendoor draag ik potjes schoon water aan en zorg ik voorhele stille achtergrondmuziek. Op gezettetijden laat ik ieder stoppen en verder gaanmet het volgende onderdeel. Er wordt instilte en heel intensief gewerkt. Aan degezichten is te zien dat het indruk maakt om zo aan het werk te zijn. Ik maak ook duidelijk, dat het niet af en niet vreselijk mooi hoeft te zijn. Het gaat mij om het bijna fysiek verteren van de zo bekende woorden zodat het iets persoonlijks wordt, dat het verinnerlijkt en je onver-moede bronnen in jezelf vindt. En dat jeook onvermoede woorden tot je beschik-king hebt om jouw bronnen aan het licht te brengen.Toen het drieluik klaar was en iederde papieren en woorden voor zich hadliggen, heb ik gevraagd om er een vier-luik van te maken door nu barmhartig-heid te verbeelden. In een nieuw beeldof door de drie vorige beelden samen te voegen.Na afloop had de nabespreking plaatsen kon ieder vertellen wat hij geschilderdhad en wat hij of zij er aan beleefd had.Verrassend was het om het verhaal achterde beelden van ieder te horen. Die nabe-spreking hoort er echt bij.Één van de opmerkingen tijdens denabespreking was: ‘Er is hier heel wat gemediteerd de afgelopen uren’. Doorde verbeelding van ‘iets wat je raakt’ te vertellen aan anderen met het beeld erbijom te laten zien, hoor je meer en zie jemeer. De wereld van de verbeelding iseen bijzondere wereld. Maar wel iederspersoonlijke wereld.

barmhartigheidverbeelden

Sandra van der Zon

Bijdragen vande Beweging vanBarmhartigheid

De BvB wordt steeds vakergevraagd om present te zijn eneen bijdrage te leveren aan bij-eenkomsten en manifestaties.Concreet:- Lezing in Carnac inAmsterdam. Carnac is eencentrum voor management enbezinning en is in 1991 doorde huidige directeur Marjanvan Lier opgericht. Zij heeftWim Verschuren uitgeno-digd om op 23 september inCarnac ‘s avonds een lezing tehouden.- Geloof op straat, 4 oktober.Parochie Veghel- De hemel van Nederland,symposion op 9 oktober2004. zie ook pagina 8.- Werken met compassie.Uitgave NCW/VNO eind2004. Aan Wim verschurenis gevraagd een voorwoord teschrijven.

De fraters CMM begonnen daar zeven jaar geleden met “Bijeenkomsten van Barmhartigheid” in parochies.Voordrachten over de brochure “No Movimento daMisericordia” (In de Beweging van Barmhartigheid)maakten de inhoud van de uitgave toegankelijk voor eenbreder publiek.Ook werd gedacht aan de ‘eenvoudige’ katholieken vande basis, waar elke week mensen bij elkaar komen inde woning van een gezin in de wijk; zij noemen dat “Bijeenkomsten van Barmhartigheid”.Zo’n avond heeft een vast en een wisselend gedeelte. Erzijn vaste gebeden, waaronder b.v. een zegening voor het huisgezin, een tientje van de rozenkrans. Het wisselendgedeelte is afgestemd op de liturgische tijd van het jaar(Advent, Pinksteren).Het bezochte gezin krijgt een herinnering aan de bijeen-komst: een houten kruis met tekst en datum ingekerfd,of een uitgave van het Nieuwe Testament met een specialeopdracht.De organisatie van de bijeenkomsten is in handen vandrie of vier mensen, die elkaar wekelijks afwisselen. Debijeenkomsten worden druk bezocht, het aantal deel-nemers is zelden onder de twintig en loopt soms op tot zeventig.De bijeenkomsten hebben geen reclame nodig. De struc-tuur getuigt van evenwicht: bijbel en persoonlijke geloofs-beleving, kerkelijk engagement en sociale bewogenheid.Alles vindt plaats in het tijdsbestek van een uur. Om desimpele reden ook dat de meeste deelnemers de volgendedag al weer vroeg aan het werk moeten.Als je een juiste indruk wilt krijgen van de “Beweging vanBarmhartigheid” in Brazilië, moet je er eigenlijk zelf eenkijkje nemen. Alles wat ik op papier kan zetten is niet meer dan een slap aftreksel van wat er naar boven komt.Enthousiaste woorden van frater Henrique Christiano José Matos.

bijeenkomsten vanbarmhartigheid in brazilië

Wim Maarse

A C T I V I T E I T E N

ba r mha rti ge

‘In het labyrint loop je heel wat keren vast, maar je weet dat je, als je doorloopt, uiteindelijk aan zult komen. Die over-tuiging had Gérard en die gaf richting en vertrouwen in zijnleven, ook bij teleurstellingen.’Foto: Gerdien Wolthaus