JURNAL PENDIDIKAN TIGAENF 1999/2000 JILID 2: BIL. 3
40GAYA PEMBELAJARAN: SATU TINJAUAN LITERATUR
Oleh Joseph Gomez Jabatan Ilmu Pendidikan MPSK
1.0 Pengenalan
Antara tanggungjawab utama para pendidik adalah usaha berterusan untuk memastikan semua anak murid dapat belajar dengan berapa baik yang boleh.Pakar pendidikan dan pengkaji psikologi telah mengemukakan pelbagai teori pembelajaran seperti teori behavioris, teori kognitif, teori sosial dan humanisdalam usaha memahami cara mana pembelajaran berlaku. Teori-teori ini telahmenolong para pendidik mengutarakan prinsip-prinsip pengajaran dan pembelajaran yang telah dan sedang memandu amalan pengajaran dan pembelajaran di institusi-institusi pembelajaran di Malysia mahupun di seluruhdunia. Walau pun demikian, ternyata masih terdapat golongan pelajar signifikenyang `kurang beruntung’ dan yang tidak dapat mengoptimumkan peluang pembelajaran yang disediakan oleh institusi-institusi pendidikan ini.Kebelakangan ini lebih ramai pemimpin pendidikan mula mengakui betapa pentingnya kita mengambil kira proses pembelajaran dan cara atau gaya individu-individu belajar sebagai kunci usaha meningkatkan kualiti pendidikan. Ini berertiantara cabaran utama institusi sekolah masa ini adalah untuk mengenal pasti gaya pembelajaran pelajar mereka dan untuk menyampaikan pengajaran yang sepadandengan gaya pembelajaran mereka.Setiap individu mengamalkan gaya pembelajaran yang berbeza dantersendiri. Sebilangan pelajar lebih berminat dan cenderung kepada belajar sendirisedangkan sekumpulan yang lain lebih cenderung kepada aktiviti dalamkumpulan. Selain itu, terdapat juga pelajar yang memerlukan panduan yang jelassebelum memulakan sesuatu projek dan terdapat juga pelajar yang sedia menerimasesuatu secara terbuka semasa memperolehi pengetahuan daripada pelbagaisumber.Pembelajaran boleh berlaku melalui pelbagai cara kerana cara pengamatandan pemerosesan maklumat yang berlaku dalam manusia adalah berbeza-beza.Sesetengah individu hanya boleh melihat sesuatu secara konkrit manakalasesetengah individu boleh melihat sesuatu secara abstrak. Ini bermakna setiapindividu mempunyai gaya pembelajaran yang tersendiri.
JURNAL PENDIDIKAN TIGAENF 1999/2000 JILID 2: BIL. 3
41
2.0 Beberapa Definisi Gaya Pembelajaran
Setiap individu mempunyai gaya pembelajaran yang tersendiri. Demikian juga, para pendidik mempunyai pandangan yang berbeza tentang gaya pembelajaran yang dibincangkan.Menurut Dunn (1980), gaya pembelajaran ialah cara seseorang pelajar memproses serta mengekalkan maklumat baru. Gaya pembelajaran bergantungkepada ciri-ciri biologi dan perkembangan sahsiah seseorang dan ia dipengaruhioleh persekitaran, emosi, pengaruh sosial serta perasaan individu. Akibatnya,sesuatu pengajaran boleh jadi berkesan bagi seorang pelajar tetapi tidak berkesan bagi pelajar yang lain kerana gaya pembelajaran mereka berbeza.Renzulli and Smith (1978) mentakrifkan gaya pembelajaran sebagai satu bidang strategi pengajaran yang mana pelajar cuba menuntut pembelajaran.Mereka berpendapat bahawa pelajar dapat belajar dengan lebih berkesan sekiranya pengajaran guru selari dengan gaya pembelajaran pelajar. Dengan ini, penyesuaiandalam pengajaran perlu dilakukan untuk melayani gaya pembelajaran pelajar.Kolb (1985) dapat menggambarkan empat model pembelajaran yang asashasil daripada gabungan pengalaman pelajar dan keperluan persekitaran. Beliau berpendapat bahawa dalam proses pembelajaran, semua pelajar yang berkesan perlu berkebolehan dalam aspek pengalaman konkrit (concrete experience), pemerhatian reflektif (reflective observation), konseptualisasi abstrak (abstractconceptualization) dan eksperimentasi aktif (active experimentation).Keefe (1987) berpendapat bahawa gaya pembelajaran merangkumi tigasaspek, iaitu kognitif, afektif dan psikologikal. Gaya kognitif melibatkan pememprosesan maklumat, gaya afektif melibatkan tindak balas yang berasaskanmotivasi manakala gaya psikologikal bersifat tabiat yang berkaitan dengan unsur-unsur seks, kesihatan dan alam sekitar. Beliau mentakrifkan pembelajaran sebagaisatu proses dalaman dan berpendapat bahawa pembelajaran hanya berlaku apabilaterdapatnya perubahan tabiat sama ada secara kekal atau sementara bagi seseorangindividu.Satu pasukan bertugas yang dianjurkan oleh `National Association of Secondary School Principals’ dan terdiri daripada pakar-pakar teori dalam bidanggaya pembelajaran telah mentakrifkan gaya pembelajaran sebagai `satu kompositfaktor-faktor bersifat kognitif, afektif dan psikologi yang berfungsi sebagai petanda-petanda stabil tentang cara mana se orang pelajar membuat persepsi, berinteraksi dan bertindakbalas dengan persekitaran pembelajarannya. Mengikut pasukan ini, gaya pembelajaran juga merangkumi gaya kognitif iaitu cara intrinsik pemprosesan maklumat yang mewakili mod membuat persepsi, pemikiran, penyelesaian masalah dan cara mengingat kembali seseorang individu itu’(Griggs, S.A., 1991).
JURNAL PENDIDIKAN TIGAENF 1999/2000 JILID 2: BIL. 3
42
Definisi yang pelbagai ini mencerminkan bidang gaya pembelajaran yangsemakin berkembang dan kompleks. Yang jelas ialah gaya pembelajaran adalah berasaskan ciri-ciri dalaman seorang individu itu. Kepelbagaian definisi gaya pembelajaran bukan sahaja menekankan aspek perbezaan individu tetapimenyokong pegangan bahawa perlakuan pembelajaran (
learning behaviour
)seorang individu itu adalah cukup stabil, tekal dan unik.
3.0 Model-Model Gaya Pembelajaran
Beberapa perspektif dan dimensi gaya pembelajaran yang berlainan telahdikemukakan oleh pakar pendidik dan pengkaji dalam masa setengah abad yanglepas. Terdapat model-model gaya pembelajaran yang mengambil kira dimensi personaliti (Wilkin, 1954; Myers, 1978), ada yang memfokuskan pemprosesanmaklumat (Schmeck, 1983; Kolb, 1984), ada yang membawa dimensi interaksisosial pelajar (Reichmann & Grasha, 1974) dan ada juga model-model yang`multi-dimensi dan menekankan kecenderungan cara pengajaran dankecenderungan persekitaran (Keefe,1989; Dunn & Dunn, 1978). Dengan ini, banyak instrumen telah digubal dan banyak kajian telah dijalankan untuk mengenal pasti gaya pembelajaran pelajar dengan harapan pembelajaran yang berkesan boleh diadakan. Dapatan-dapatan kajian juga membantu para pendidik memahami terdapatnya perbezaan gaya pembelajaran di kalangan pelajar danmemberi kesedaran bahawa sebenarnya tidak ada satu cara yang unggul untuk menjalankan pengajaran.
4.0 Instrumen-Instrumen Gaya Pembelajaran.
Pelbagai instrumen telah dibina untuk mengenal pasti gaya pembelajaran.Antaranya ialah
The Centre for Innovative Teaching Experience (
CITE
) Learning Style Instrument
oleh Babich, Burdine, Allbright & Randol (1975),
Learning Style Inventory
oleh Dunn, Dunn & Price (1975
), Learning Style Inventory
olehRenzulli & Smith (1978) dan
Transaction Ability Inventory
oleh Gregorc (1979).Kebanyakan instrumen ini merupakan instrumen laporan kendiri yang manaseseorang individu boleh mengenal pasti gaya pembelajaran sendiri berasaskanskor yang diperolehi. Instrumen-instrumen lain sebagaimana yang disenaraikandalam kajian Shareena (1995) termasuk
Cognitive Style Interest Inventory
(Hill,1976
),
dan
Teacher Assessment of Student Learning Styles
(Hunt, Butler, Noy,Rosser, 1978).
CITE Learning Styles Instrument
mengandungi 45 item. Item-item initerbahagi kepada 3 bidang, iaitu cara seseorang individu mengumpul danmenerima maklumat, cara individu bekerja, dan cara individu berkomunikasidengan pihak lain. Dalam bidang pengumpulan dan penerimaan maklumat, gaya pembelajaran yang terlibat ialah bahasa visual, nombor visual, bahasa auditori,
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
Recommended
More From This User
Notes
Load more
