Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Ev Eksenli Calisanlar Ve Sorunlari - Dogan Keskin

Ev Eksenli Calisanlar Ve Sorunlari - Dogan Keskin

Ratings: (0)|Views: 53|Likes:
Published by tolstoysbicycle
22.11.2009 01:30:27 Ev Eksenli Çalışanlar ve Sorunları
Küresel rekabet ortamında giderek artan biçimde karşımıza çıkan kayıt dışı istihdamın tam ortasına düşen bağımlı ev eksenli çalışanların, yasal haklardan ve çalışma standartlarından yararlanmalarının nasıl sağlanacağı konusu bu nedenle günümüzün önemli sosyal problemlerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır.

DoÄŸan KESKÄ°N keskindogan@gmail.com Ä°stanbul - Radikal 09 Kasım 2009, Pazartesi GÃ
22.11.2009 01:30:27 Ev Eksenli Çalışanlar ve Sorunları
Küresel rekabet ortamında giderek artan biçimde karşımıza çıkan kayıt dışı istihdamın tam ortasına düşen bağımlı ev eksenli çalışanların, yasal haklardan ve çalışma standartlarından yararlanmalarının nasıl sağlanacağı konusu bu nedenle günümüzün önemli sosyal problemlerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır.

DoÄŸan KESKÄ°N keskindogan@gmail.com Ä°stanbul - Radikal 09 Kasım 2009, Pazartesi GÃ

More info:

Categories:Types, Research
Published by: tolstoysbicycle on Jan 04, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/26/2010

pdf

text

original

 
22.11.2009 01:30:27
 
Ev Eksenli Çalışanlar ve Sorunları
Küresel rekabet ortamında giderek artan biçimde karşımıza çıkan kayıt dışı istihdamın tam ortasına düşen bağımlı ev eksenli çalışanların, yasal haklardan ve çalışma standartlarından yararlanmalarının nasıl sağlanacağıkonusu bu nedenle günümüzün önemli sosyal problemlerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır.
Doğan KESKİNkeskindogan@gmail.comİstanbul - Radikal09 Kasım 2009, PazartesiGüncel çalışma ilişkileri, dönemin sosyo - ekonomik yapısal özelliklerinden etkilenerek süreklideğişiyor. Evde çalışma biçimi, kapitalist yapılanmanın başlangıç yıllarında yer aldığı gibi bugün deküresel rekabet ortamında yoğun olarak yaşanıyor.İşin, işyerinde değil de işi görecek olanın evinde görülmesi esasına dayanan çalışma biçiminegünümüzde 'ev eksenli çalışma' denilmektedir.İletişim teknolojisindeki gelişmelere paralel olarak bugün sadece vasıfsız el emeği şeklinde değil,vasıflı, teknoloji kullanan evde çalışanlar da bulunmaktadır. Nitekim, 'tele çalışma' gibi evdeçalışmanın türevi ama yüksek vasıflı çalışmalar da ev eksenli çalışmalar arasında yer almaktadır.Ancak, yaşanan hukuki sorunlarla birlikte evde çalışanlar konusuna girildiğinde elbette, vasıflı,teknoloji kullananlardan çok yine vasıfsız ve yoksulluk paralelinde yürütülen, dolayısıyla üretimmaliyetini düşürmek amacıyla yasal sınırları aşağı çeken çalışma biçimi olarak evde çalışanlar aklagelmektedir. Amaç, yasal standartları gözetmeyen iş ilişkilerinin gözden uzak hayata geçirilmesi veböylece güvenceden yoksun en düşük maliyetlerle küresel rekabette yer alınmasıdır.Özellikle, küresel rekabet ortamında maliyetin düşürülmesini amaçlayan temel içgüdü, günümüzdeevde çalışma biçimini, işin tamamını veya duruma göre bazı parçalarını evlerde iş görenlereyaptırmak şeklinde yaygın ve organize bir şekilde yeniden ortaya çıkmıştır.TUİK 'in saptamış olduğu verilere göre, ev eksenli çalışma ilişkisi içinde olanların önemli bölümü(yüzde 96) kadın olup, çalışan kadınların yüzde 4.6 sı ev eksenli çalışan statüsündedir. Bu orankentlerde yüzde 7.7 olmaktadır.Ev eksenli çalışmalar günümüzde, el işlerinden, tekstile, gıdadan, oyuncaklara, paketlemeden araç,gereçlere, makinelere parça üretimine, elektrik malzemeleri üretimine kadar akla gelebilecek heralanda geçekleşebilmektedir.
Hukuki durumu
Bugün genel olarak iki grup ev eksenli çalışan bulunmaktadır. Bunlardan biri, kendileri için üretimyaparak ürettiklerini kendi adlarına pazara sunan diğeri ise, başkasına bağımlı olarak ücretikarşılığında üreten gruptur.Başkaları adına üretim yapan ev eksenli çalışanlar açısından, hammaddenin, üretim araç vegereçlerinin kimin tarafından sağlandığı önemli değildir. Önemli olan başkası için, onun talimatlarıdoğrultusunda ve ona bağımlı olarak üretimin evde yapılmasıdır. Başkası için üreten 'ev eksenliçalışan', bu iş için ücret alarak bağımlı bir çalışma gerçekleştirmektedir.Hem Borçlar Kanunu'ndaki 'hizmet akdi' hem de, İş Kanunu'ndaki 'iş sözleşmesi' için yapılan tanımda,ücret karşılığında, başkası adına ve ona bağımlı olarak işin görülmesinden söz edilmektedir.İş sözleşmesinin bu tanımına göre, başkası için ve ona bağımlı olarak kendi evlerinde ücreti karşılığıiş gören ev eksenlilere, 'bağımlı ev eksenli çalışanlar', başkasına bağımlı olmadan kendileri içinüretip kendileri için pazarlayanlara ise, 'bağımsız ev eksenli çalışanlar' denilmektedir.İş Kanunu'nda iş sözleşmesinin kurulabilmesi için 'bağımlı iş görme' ve 'ücret' unsurları dışındaişverenin gösterdiği yerde çalışmış olma koşulu yer almamaktadır. Üstelik, 'işyeri, işyerine bağlı
 
yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür' şeklindetanımlandığından, ev eksenli çalışanın işi gördüğü ev de, 'bağlı yerler' kapsamında işyeri tanımınagirmektedir.Şu halde, ücreti karşılığında başkası için ve ona bağımlı olarak mal veya hizmet üreten ev eksenliçalışanlar, yasada tanımlanan 'iş sözleşmesi' niteliğinde iş ilişkisi kurduklarından 'işçi' statüsündesayılacaklar, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca da 'sigortalı' kapsamındaolacaklardır.
Temel sorun
Ne var ki, bağımlı ev eksenli çalışanlar bugün hem Sosyal Sigorta ve Genel Sağlık SigortasıKanunu'ndan hem de İş Kanunu'ndan eylemli olarak yararlanamamaktadırlar.Bunda, bağımlı ev eksenli çalışanların işçi statüsünde kabul edilmemeleri kadar, işin niteliğindenkaynaklanan güçlükler nedeniyle ev eksenli çalışanlara yönelik özel düzenlemelere gidilmemesininde rolü olduğu düşünülmektedir.Diğer taraftan, işin denetlenebilir olmaktan uzakta görülmesi, ev eksenli çalışmaların yasalstandartların tamamen dışında kayıt dışı olarak sürdürülmesini kolaylaştırmaktadır.İşte, ev eksenli çalışanların temel sorunları bu noktada ortaya çıkmaktadır.Küresel rekabet ortamında giderek artan biçimde karşımıza çıkan kayıtdışı istihdamın tam ortasınadüşen bağımlı ev eksenli çalışanların, yasal haklardan ve çalışma standartlarından yararlanmalarınınnasıl sağlanacağı konusu bu nedenle günümüzün önemli sosyal problemlerinden biri olarak karşımızaçıkmaktadır.
Çözüm için öneriler
Öncelikle bağımlı ev eksenli çalışanların işçi statüsünde çalışanlar olduğunun kamuoyundatereddütsüz benimsenmesi gerekmektedir. Bu nedenle, konunun sürekli olarak kamuoyu gündemindetutulması sağlanmalıdır.Esasen, ev eksenli çalışanlar bu amaçla çeşitli örgütlenmeler içinde bulunmakta ve sorunlarınıkamuoyuna anlatmaya çalışmaktadırlar. Bu amaçla, Türkiye Home Net (Türkiye Ev Eksenli ÇalışanKadınlar Dayanışma Ağı) içinde ve dışında, ülkenin her yöresinde ev eksenli çalışan kadınlartarafından oluşturulmuş dayanışma grupları faaliyetlerini sürdürmektedir.Ancak, ev eksenli çalışanların yasal standartların uygulanmasını isteyen sesleri karşılıkbulamamaktadır. Nitekim, on yıldan fazla bir süredir, yerel bağlamda atölye çalışmaları, ulusaldüzeyde 'Ulusal Kongre', 'Kamu Politika İzleme Toplantı'ları dahil çeşitli etkinlikler yapılmış olsa bilesorunun görünürlülüğü açısından hissedilebilir yol alınamamıştır.Bunda, küresel rekabette ucuz emek, düşük maliyet endişesi kadar ev eksenli çalışanların büyükbölümünün kadın olmasının da rolü bulunduğu düşünülmektedir.Ev eksenli kadınlara gördürülen işlerin yüksek vasıf gerektiren işlerden olmaması, üretim sürecindekarmaşık araç ve gereçlere gereksinim duyulmaması, kadınların geleneksel rolleriyle birlikte evdekalarak aile gelirine katkıda bulunma istemi, ev eksenli çalışanların kayıt dışı çalıştırılmasınıkaçınılmaz kılmaktadır.Buna karşın, sorunu gündeme taşıyabilecek aktörler de bu alanda yeterince etkin destekvermemektedir. Örneğin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın gündeminde ev eksenli çalışanişçilerin sorunları hiç yer almamış, hâlâ da almamaktadır. Kayıt dışı istihdamla mücadelede, bağımlıev eksenli çalışan işçiler hiç dikkate alınmamaktadır. Ev eksenli çalışanlara özel düzenlemelere deyer verilmemiştir.Önemli bir potansiyel oluşturmalarına karşın, ev eksenli çalışanlar sendikaların ilgi alanlarınagirmemektedir. Akademik çevrelerden güçlü bir destek gördükleri söylenemeyecektir. Varlıknedenleri, hemşehrilerine hizmet etmek olan belediyelerin, yetki alanlarında kayıt dışı çalışmalara,kötü çalışma koşullarına, yaşlı ve çocukların da iş riskleriyle karşı karşıya kalmalarına karşı çıkarakkatkı vermeleri beklenirken, sorunla ilgilendikleri görülmemektedir.Halbuki belediyeler yörelerinde, riskli hammaddelerin kullanılmasını, riskli ürünlerin üretilmesiniönlemek, ücretlerin asgari ücretin altına düşmeden belirlenmesine aracılık etmek, çalışma ortamınıevin dışına çıkarmak, çocuklar ve yaşlılar için bakım yerleri açmak gibi bazı olanakların

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->